૭. નળકલાપીસુત્તં

૬૭. એકં સમયં આયસ્મા ચ સારિપુત્તો આયસ્મા ચ મહાકોટ્ઠિકો [મહાકોટ્ઠિતો (સી. સ્યા. કં. પી.)] બારાણસિયં વિહરન્તિ ઇસિપતને મિગદાયે. અથ ખો આયસ્મા મહાકોટ્ઠિકો સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેનાયસ્મા સારિપુત્તો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મતા સારિપુત્તેન સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા મહાકોટ્ઠિકો આયસ્મન્તં સારિપુત્તં એતદવોચ – ‘‘કિં નુ ખો, આવુસો સારિપુત્ત, સયંકતં જરામરણં, પરંકતં જરામરણં, સયંકતઞ્ચ પરંકતઞ્ચ જરામરણં, ઉદાહુ અસયંકારં અપરંકારં અધિચ્ચસમુપ્પન્નં જરામરણ’’ન્તિ? ‘‘ન ખો, આવુસો કોટ્ઠિક, સયંકતં જરામરણં, ન પરંકતં જરામરણં, ન સયંકતઞ્ચ પરંકતઞ્ચ જરામરણં, નાપિ અસયંકારં અપરંકારં અધિચ્ચસમુપ્પન્નં જરામરણં. અપિ ચ, જાતિપચ્ચયા જરામરણ’’ન્તિ.

‘‘કિં નુ ખો, આવુસો સારિપુત્ત, સયંકતા જાતિ, પરંકતા જાતિ, સયંકતા ચ પરંકતા ચ જાતિ, ઉદાહુ અસયંકારા અપરંકારા અધિચ્ચસમુપ્પન્ના જાતી’’તિ? ‘‘ન ખો, આવુસો કોટ્ઠિક, સયંકતા જાતિ, ન પરંકતા જાતિ, ન સયંકતા ચ પરંકતા ચ જાતિ, નાપિ અસયંકારા અપરંકારા અધિચ્ચસમુપ્પન્ના જાતિ. અપિ ચ, ભવપચ્ચયા જાતી’’તિ.

‘‘કિં નુ ખો, આવુસો સારિપુત્ત, સયંકતો ભવો…પે… સયંકતં ઉપાદાનં… સયંકતા તણ્હા… સયંકતા વેદના… સયંકતો ફસ્સો… સયંકતં સળાયતનં… સયંકતં નામરૂપં, પરંકતં નામરૂપં, સયંકતઞ્ચ પરંકતઞ્ચ નામરૂપં, ઉદાહુ અસયંકારં અપરંકારં અધિચ્ચસમુપ્પન્નં નામરૂપ’’ન્તિ? ‘‘ન ખો, આવુસો કોટ્ઠિક, સયંકતં નામરૂપં, ન પરંકતં નામરૂપં, ન સયંકતઞ્ચ પરંકતઞ્ચ નામરૂપં, નાપિ અસયંકારં અપરંકારં, અધિચ્ચસમુપ્પન્નં નામરૂપં. અપિ ચ, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપ’’ન્તિ.

‘‘કિં નુ ખો, આવુસો સારિપુત્ત, સયઙ્કતં વિઞ્ઞાણં, પરઙ્કતં વિઞ્ઞાણં, સયંકતઞ્ચ પરંકતઞ્ચ વિઞ્ઞાણં, ઉદાહુ અસયંકારં અપરંકારં અધિચ્ચસમુપ્પન્નં વિઞ્ઞાણ’’ન્તિ? ‘‘ન ખો, આવુસો કોટ્ઠિક, સયંકતં વિઞ્ઞાણં, ન પરંકતં વિઞ્ઞાણં ન સયંકતઞ્ચ પરંકતઞ્ચ વિઞ્ઞાણં, નાપિ અસયંકારં અપરંકારં અધિચ્ચસમુપ્પન્નં વિઞ્ઞાણં. અપિ ચ, નામરૂપપચ્ચયા વિઞ્ઞાણ’’ન્તિ.

‘‘ઇદાનેવ ખો મયં આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ ભાસિતં એવં આજાનામ – ‘ન ખ્વાવુસો કોટ્ઠિક, સયંકતં નામરૂપં, ન પરંકતં નામરૂપં, ન સયંકતઞ્ચ પરંકતઞ્ચ નામરૂપં, નાપિ અસયંકારં અપરંકારં અધિચ્ચસમુપ્પન્નં નામરૂપં. અપિ ચ, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપ’’’ન્તિ.

‘‘ઇદાનેવ ચ પન મયં આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ ભાસિતં એવં આજાનામ – ‘ન ખ્વાવુસો કોટ્ઠિક, સયંકતં વિઞ્ઞાણં, ન પરંકતં વિઞ્ઞાણં, ન સયંકતઞ્ચ પરંકતઞ્ચ વિઞ્ઞાણં, નાપિ અસયંકારં અપરંકારં અધિચ્ચસમુપ્પન્નં વિઞ્ઞાણં. અપિ ચ, નામરૂપપચ્ચયા વિઞ્ઞાણ’’’ન્તિ.

‘‘યથા કથં પનાવુસો સારિપુત્ત, ઇમસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થો દટ્ઠબ્બો’’તિ? ‘‘તેનહાવુસો, ઉપમં તે કરિસ્સામિ. ઉપમાયપિધેકચ્ચે વિઞ્ઞૂ પુરિસા ભાસિતસ્સ અત્થં જાનન્તિ. સેય્યથાપિ, આવુસો, દ્વે નળકલાપિયો અઞ્ઞમઞ્ઞં નિસ્સાય તિટ્ઠેય્યું. એવમેવ ખો, આવુસો, નામરૂપપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં; વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં; નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં; સળાયતનપચ્ચયા ફસ્સો…પે… એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ. તાસં ચે, આવુસો, નળકલાપીનં એકં આકડ્ઢેય્ય, એકા પપતેય્ય; અપરં ચે આકડ્ઢેય્ય, અપરા પપતેય્ય. એવમેવ ખો, આવુસો, નામરૂપનિરોધા વિઞ્ઞાણનિરોધો; વિઞ્ઞાણનિરોધા નામરૂપનિરોધો; નામરૂપનિરોધા સળાયતનનિરોધો; સળાયતનનિરોધા ફસ્સનિરોધો…પે… એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ નિરોધો હોતી’’તિ. ‘‘અચ્છરિયં, આવુસો સારિપુત્ત; અબ્ભુતં, આવુસો સારિપુત્ત! યાવસુભાસિતં ચિદં આયસ્મતા સારિપુત્તેન. ઇદઞ્ચ પન મયં આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ ભાસિતં ઇમેહિ છત્તિંસાય વત્થૂહિ અનુમોદામ – ‘જરામરણસ્સ ચે, આવુસો, ભિક્ખુ નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય ધમ્મં દેસેતિ, ધમ્મકથિકો ભિક્ખૂતિ અલં વચનાય. જરામરણસ્સ ચે, આવુસો, ભિક્ખુ નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય પટિપન્નો હોતિ, ધમ્માનુધમ્મપ્પટિપન્નો ભિક્ખૂતિ અલં વચનાય. જરામરણસ્સ ચે, આવુસો, ભિક્ખુ નિબ્બિદા વિરાગા નિરોધા અનુપાદા વિમુત્તો હોતિ, દિટ્ઠધમ્મનિબ્બાનપ્પત્તો ભિક્ખૂતિ અલં વચનાય. જાતિયા ચે… ભવસ્સ ચે… ઉપાદાનસ્સ ચે… તણ્હાય ચે… વેદનાય ચે… ફસ્સસ્સ ચે… સળાયતનસ્સ ચે… નામરૂપસ્સ ચે… વિઞ્ઞાણસ્સ ચે… સઙ્ખારાનં ચે… અવિજ્જાય ચે, આવુસો, ભિક્ખુ નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય ધમ્મં દેસેતિ, ધમ્મકથિકો ભિક્ખૂતિ અલં વચનાય. અવિજ્જાય ચે, આવુસો, ભિક્ખુ નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય પટિપન્નો હોતિ, ધમ્માનુધમ્મપ્પટિપન્નો ભિક્ખૂતિ અલં વચનાય. અવિજ્જાય ચે, આવુસો, ભિક્ખુ નિબ્બિદા વિરાગા નિરોધા અનુપાદા વિમુત્તો હોતિ, દિટ્ઠધમ્મનિબ્બાનપ્પત્તો ભિક્ખૂતિ અલં વચનાયા’’’તિ. સત્તમં.