૫. અવિજ્જાપચ્ચયસુત્તં

૩૫. સાવત્થિયં વિહરતિ…પે… ‘‘અવિજ્જાપચ્ચયા, ભિક્ખવે, સઙ્ખારા; સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં…પે… એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતી’’તિ. એવં વુત્તે, અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘‘કતમં નુ ખો, ભન્તે, જરામરણં, કસ્સ ચ પનિદં જરામરણ’ન્તિ? ‘નો કલ્લો પઞ્હો’તિ ભગવા અવોચ, ‘કતમં જરામરણં, કસ્સ ચ પનિદં જરામરણ’ન્તિ ઇતિ વા, ભિક્ખુ, યો વદેય્ય, ‘અઞ્ઞં જરામરણં અઞ્ઞસ્સ ચ પનિદં જરામરણ’ન્તિ, ઇતિ વા, ભિક્ખુ, યો વદેય્ય, ઉભયમેતં એકત્થં બ્યઞ્જનમેવ નાનં. તં જીવં તં સરીરન્તિ વા, ભિક્ખુ, દિટ્ઠિયા સતિ બ્રહ્મચરિયવાસો ન હોતિ. અઞ્ઞં જીવં અઞ્ઞં સરીરન્તિ વા, ભિક્ખુ, દિટ્ઠિયા સતિ બ્રહ્મચરિયવાસો ન હોતિ. એતે તે, ભિક્ખુ, ઉભો અન્તે અનુપગમ્મ મજ્ઝેન તથાગતો ધમ્મં દેસેતિ – ‘જાતિપચ્ચયા જરામરણ’’’ન્તિ.

‘‘કતમા નુ ખો, ભન્તે, જાતિ, કસ્સ ચ પનાયં જાતી’’તિ? ‘‘નો કલ્લો પઞ્હો’’તિ ભગવા અવોચ, ‘‘‘કતમા જાતિ, કસ્સ ચ પનાયં જાતી’તિ ઇતિ વા, ભિક્ખુ, યો વદેય્ય, ‘અઞ્ઞા જાતિ અઞ્ઞસ્સ ચ પનાયં જાતી’તિ ઇતિ વા, ભિક્ખુ, યો વદેય્ય, ઉભયમેતં એકત્થં બ્યઞ્જનમેવ નાનં. તં જીવં તં સરીરન્તિ વા, ભિક્ખુ, દિટ્ઠિયા સતિ બ્રહ્મચરિયવાસો ન હોતિ. અઞ્ઞં જીવં અઞ્ઞં સરીરન્તિ વા, ભિક્ખુ, દિટ્ઠિયા સતિ બ્રહ્મચરિયવાસો ન હોતિ. એતે તે, ભિક્ખુ, ઉભો અન્તે અનુપગમ્મ મજ્ઝેન તથાગતો ધમ્મં દેસેતિ – ‘ભવપચ્ચયા જાતી’’’તિ.

‘‘કતમો નુ ખો, ભન્તે, ભવો, કસ્સ ચ પનાયં ભવો’’તિ? ‘‘નો કલ્લો પઞ્હો’’તિ ભગવા અવોચ, ‘‘‘કતમો ભવો, કસ્સ ચ પનાયં ભવો’તિ ઇતિ વા, ભિક્ખુ, યો વદેય્ય, ‘અઞ્ઞો ભવો અઞ્ઞસ્સ ચ પનાયં ભવો’તિ ઇતિ વા, ભિક્ખુ, યો વદેય્ય, ઉભયમેતં એકત્થં બ્યઞ્જનમેવ નાનં. તં જીવં તં સરીરન્તિ વા, ભિક્ખુ, દિટ્ઠિયા સતિ બ્રહ્મચરિયવાસો ન હોતિ; અઞ્ઞં જીવં અઞ્ઞં સરીરન્તિ વા, ભિક્ખુ, દિટ્ઠિયા સતિ બ્રહ્મચરિયવાસો ન હોતિ. એતે તે, ભિક્ખુ, ઉભો અન્તે અનુપગમ્મ મજ્ઝેન તથાગતો ધમ્મં દેસેતિ – ‘ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો’તિ…પે… ‘તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનન્તિ… વેદનાપચ્ચયા તણ્હાતિ… ફસ્સપચ્ચયા વેદનાતિ… સળાયતનપચ્ચયા ફસ્સોતિ… નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનન્તિ… વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપન્તિ… સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણ’’’ન્તિ.

‘‘કતમે નુ ખો, ભન્તે, સઙ્ખારા, કસ્સ ચ પનિમે સઙ્ખારા’’તિ? ‘‘નો કલ્લો પઞ્હો’’તિ ભગવા અવોચ, ‘‘‘કતમે સઙ્ખારા કસ્સ ચ પનિમે સઙ્ખારા’તિ ઇતિ વા, ભિક્ખુ, યો વદેય્ય, ‘અઞ્ઞે સઙ્ખારા અઞ્ઞસ્સ ચ પનિમે સઙ્ખારા’તિ ઇતિ વા, ભિક્ખુ, યો વદેય્ય, ઉભયમેતં એકત્થં બ્યઞ્જનમેવ નાનં. તં જીવં તં સરીરન્તિ વા, ભિક્ખુ, દિટ્ઠિયા સતિ બ્રહ્મચરિયવાસો ન હોતિ; અઞ્ઞં જીવં અઞ્ઞં સરીરન્તિ વા, ભિક્ખુ, દિટ્ઠિયા સતિ બ્રહ્મચરિયવાસો ન હોતિ. એતે તે, ભિક્ખુ, ઉભો અન્તે અનુપગમ્મ મજ્ઝેન તથાગતો ધમ્મં દેસેતિ – ‘અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારા’’’તિ.

‘‘અવિજ્જાય ત્વેવ, ભિક્ખુ, અસેસવિરાગનિરોધા યાનિસ્સ તાનિ વિસૂકાયિકાનિ વિસેવિતાનિ વિપ્ફન્દિતાનિ કાનિચિ કાનિચિ. ‘કતમં જરામરણં, કસ્સ ચ પનિદં જરામરણં’ ઇતિ વા, ‘અઞ્ઞં જરામરણં, અઞ્ઞસ્સ ચ પનિદં જરામરણં’ ઇતિ વા, ‘તં જીવં તં સરીરં’ ઇતિ વા, ‘અઞ્ઞં જીવં અઞ્ઞં સરીરં’ ઇતિ વા. સબ્બાનિસ્સ તાનિ પહીનાનિ ભવન્તિ ઉચ્છિન્નમૂલાનિ તાલાવત્થુકતાનિ અનભાવઙ્કતાનિ આયતિં અનુપ્પાદધમ્માનિ.

‘‘અવિજ્જાય ત્વેવ, ભિક્ખુ, અસેસવિરાગનિરોધા યાનિસ્સ તાનિ વિસૂકાયિકાનિ વિસેવિતાનિ વિપ્ફન્દિતાનિ કાનિચિ કાનિચિ. ‘કતમા જાતિ, કસ્સ ચ પનાયં જાતિ’ ઇતિ વા, ‘અઞ્ઞા જાતિ, અઞ્ઞસ્સ ચ પનાયં જાતિ’ ઇતિ વા, ‘તં જીવં તં સરીરં’ ઇતિ વા, ‘અઞ્ઞં જીવં અઞ્ઞં સરીરં’ ઇતિ વા. સબ્બાનિસ્સ તાનિ પહીનાનિ ભવન્તિ ઉચ્છિન્નમૂલાનિ તાલાવત્થુકતાનિ અનભાવઙ્કતાનિ આયતિં અનુપ્પાદધમ્માનિ.

‘‘અવિજ્જાય ત્વેવ, ભિક્ખુ, અસેસવિરાગનિરોધા યાનિસ્સ તાનિ વિસૂકાયિકાનિ વિસેવિતાનિ વિપ્ફન્દિતાનિ કાનિચિ કાનિચિ. કતમો ભવો…પે… કતમં ઉપાદાનં… કતમા તણ્હા… કતમા વેદના… કતમો ફસ્સો… કતમં સળાયતનં… કતમં નામરૂપં… કતમં વિઞ્ઞાણં…પે….

‘‘અવિજ્જાય ત્વેવ, ભિક્ખુ, અસેસવિરાગનિરોધા યાનિસ્સ તાનિ વિસૂકાયિકાનિ વિસેવિતાનિ વિપ્ફન્દિતાનિ કાનિચિ કાનિચિ. ‘કતમે સઙ્ખારા, કસ્સ ચ પનિમે સઙ્ખારા’ ઇતિ વા, ‘અઞ્ઞે સઙ્ખારા, અઞ્ઞસ્સ ચ પનિમે સઙ્ખારા’ ઇતિ વા, ‘તં જીવં તં સરીરં’ ઇતિ વા, ‘અઞ્ઞં જીવં, અઞ્ઞં સરીરં’ ઇતિ વા. સબ્બાનિસ્સ તાનિ પહીનાનિ ભવન્તિ ઉચ્છિન્નમૂલાનિ તાલાવત્થુકતાનિ અનભાવઙ્કતાનિ આયતિં અનુપ્પાદધમ્માની’’તિ. પઞ્ચમં.