૧૦. તતિયચેતનાસુત્તં

૪૦. સાવત્થિયં વિહરતિ…પે… ‘‘યઞ્ચ, ભિક્ખવે, ચેતેતિ યઞ્ચ પકપ્પેતિ યઞ્ચ અનુસેતિ આરમ્મણમેતં હોતિ વિઞ્ઞાણસ્સ ઠિતિયા. આરમ્મણે સતિ પતિટ્ઠા વિઞ્ઞાણસ્સ હોતિ. તસ્મિં પતિટ્ઠિતે વિઞ્ઞાણે વિરૂળ્હે નતિ હોતિ. નતિયા સતિ આગતિગતિ હોતિ. આગતિગતિયા સતિ ચુતૂપપાતો હોતિ. ચુતૂપપાતે સતિ આયતિં જાતિજરામરણં સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસા સમ્ભવન્તિ. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ’’.

‘‘નો ચે, ભિક્ખવે, ચેતેતિ નો ચે પકપ્પેતિ અથ ચે અનુસેતિ, આરમ્મણમેતં હોતિ વિઞ્ઞાણસ્સ ઠિતિયા. આરમ્મણે સતિ પતિટ્ઠા વિઞ્ઞાણસ્સ હોતિ. તસ્મિં પતિટ્ઠિતે વિઞ્ઞાણે વિરૂળ્હે નતિ હોતિ. નતિયા સતિ આગતિગતિ હોતિ. આગતિગતિયા સતિ ચુતૂપપાતો હોતિ. ચુતૂપપાતે સતિ આયતિં જાતિજરામરણં સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસા સમ્ભવન્તિ. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

‘‘યતો ચ ખો, ભિક્ખવે, નો ચેવ ચેતેતિ નો ચ પકપ્પેતિ નો ચ અનુસેતિ, આરમ્મણમેતં ન હોતિ વિઞ્ઞાણસ્સ ઠિતિયા. આરમ્મણે અસતિ પતિટ્ઠા વિઞ્ઞાણસ્સ ન હોતિ. તદપ્પતિટ્ઠિતે વિઞ્ઞાણે અવિરૂળ્હે નતિ ન હોતિ. નતિયા અસતિ આગતિગતિ ન હોતિ. આગતિગતિયા અસતિ ચુતૂપપાતો ન હોતિ. ચુતૂપપાતે અસતિ આયતિં જાતિ જરામરણં સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસા નિરુજ્ઝન્તિ. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ નિરોધો હોતી’’તિ. દસમં.

કળારખત્તિયવગ્ગો ચતુત્થો.

તસ્સુદ્દાનં –

ભૂતમિદં કળારઞ્ચ, દુવે ચ ઞાણવત્થૂનિ;

અવિજ્જાપચ્ચયા ચ દ્વે, નતુમ્હા ચેતના તયોતિ.