૧૦. બહુધીતરસુત્તં

૧૯૬. એકં સમયં ભગવા કોસલેસુ વિહરતિ અઞ્ઞતરસ્મિં વનસણ્ડે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરસ્સ ભારદ્વાજગોત્તસ્સ બ્રાહ્મણસ્સ ચતુદ્દસ બલીબદ્દા નટ્ઠા હોન્તિ. અથ ખો ભારદ્વાજગોત્તો બ્રાહ્મણો તે બલીબદ્દે ગવેસન્તો યેન સો વનસણ્ડો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા અદ્દસ ભગવન્તં તસ્મિં વનસણ્ડે નિસિન્નં પલ્લઙ્કં આભુજિત્વા ઉજું કાયં પણિધાય પરિમુખં સતિં ઉપટ્ઠપેત્વા. દિસ્વાન યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતો સન્તિકે ઇમા ગાથાયો અભાસિ –

‘‘ન હિ નૂનિમસ્સ [નહનૂનિમસ્સ (સી. સ્યા. કં.)] સમણસ્સ, બલીબદ્દા ચતુદ્દસ;

અજ્જસટ્ઠિં ન દિસ્સન્તિ, તેનાયં સમણો સુખી.

‘‘ન હિ નૂનિમસ્સ સમણસ્સ, તિલાખેત્તસ્મિ પાપકા;

એકપણ્ણા દુપણ્ણા [દ્વિપણ્ણા (સી. પી.)] ચ, તેનાયં સમણો સુખી.

‘‘ન હિ નૂનિમસ્સ સમણસ્સ, તુચ્છકોટ્ઠસ્મિ મૂસિકા;

ઉસ્સોળ્હિકાય નચ્ચન્તિ, તેનાયં સમણો સુખી.

‘‘ન હિ નૂનિમસ્સ સમણસ્સ, સન્થારો સત્તમાસિકો;

ઉપ્પાટકેહિ સઞ્છન્નો, તેનાયં સમણો સુખી.

‘‘ન હિ નૂનિમસ્સ સમણસ્સ, વિધવા સત્ત ધીતરો;

એકપુત્તા દુપુત્તા [દ્વિપુત્તા (સી. પી.)] ચ, તેનાયં સમણો સુખી.

‘‘ન હિ નૂનિમસ્સ સમણસ્સ, પિઙ્ગલા તિલકાહતા;

સોત્તં પાદેન બોધેતિ, તેનાયં સમણો સુખી.

‘‘ન હિ નૂનિમસ્સ સમણસ્સ, પચ્ચૂસમ્હિ ઇણાયિકા;

દેથ દેથાતિ ચોદેન્તિ, તેનાયં સમણો સુખી’’તિ.

‘‘ન હિ મય્હં બ્રાહ્મણ, બલીબદ્દા ચતુદ્દસ;

અજ્જસટ્ઠિં ન દિસ્સન્તિ, તેનાહં બ્રાહ્મણા સુખી.

‘‘ન હિ મય્હં બ્રાહ્મણ, તિલાખેત્તસ્મિ પાપકા;

એકપણ્ણા દુપણ્ણા ચ, તેનાહં બ્રાહ્મણા સુખી.

‘‘ન હિ મય્હં બ્રાહ્મણ, તુચ્છકોટ્ઠસ્મિ મૂસિકા;

ઉસ્સોળ્હિકાય નચ્ચન્તિ, તેનાહં બ્રાહ્મણા સુખી.

‘‘ન હિ મય્હં બ્રાહ્મણ, સન્થારો સત્તમાસિકો;

ઉપ્પાટકેહિ સઞ્છન્નો, તેનાહં બ્રાહ્મણા સુખી.

‘‘ન હિ મય્હં બ્રાહ્મણ, વિધવા સત્ત ધીતરો;

એકપુત્તા દુપુત્તા ચ, તેનાહં બ્રાહ્મણા સુખી.

‘‘ન હિ મય્હં બ્રાહ્મણ, પિઙ્ગલા તિલકાહતા;

સોત્તં પાદેન બોધેતિ, તેનાહં બ્રાહ્મણા સુખી.

‘‘ન હિ મય્હં બ્રાહ્મણ, પચ્ચૂસમ્હિ ઇણાયિકા;

દેથ દેથાતિ ચોદેન્તિ, તેનાહં બ્રાહ્મણા સુખી’’તિ.

એવં વુત્તે, ભારદ્વાજગોત્તો બ્રાહ્મણો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘અભિક્કન્તં, ભો ગોતમ, અભિક્કન્તં, ભો ગોતમ! સેય્યથાપિ, ભો ગોતમ, નિક્કુજ્જિતં વા ઉક્કુજ્જેય્ય, પટિચ્છન્નં વા વિવરેય્ય, મૂળ્હસ્સ વા મગ્ગં આચિક્ખેય્ય, અન્ધકારે વા તેલપજ્જોતં ધારેય્ય – ચક્ખુમન્તો રૂપાનિ દક્ખન્તીતિ; એવમેવ ભોતા ગોતમેન અનેકપરિયાયેન ધમ્મો પકાસિતો. એસાહં ભવન્તં ગોતમં સરણં ગચ્છામિ ધમ્મઞ્ચ ભિક્ખુસઙ્ઘઞ્ચ. લભેય્યાહં ભોતો ગોતમસ્સ સન્તિકે પબ્બજ્જં, લભેય્યં ઉપસમ્પદ’’ન્તિ.

અલત્થ ખો ભારદ્વાજગોત્તો બ્રાહ્મણો ભગવતો સન્તિકે પબ્બજ્જં, અલત્થ ઉપસમ્પદં. અચિરૂપસમ્પન્નો પનાયસ્મા ભારદ્વાજો એકો વૂપકટ્ઠો અપ્પમત્તો આતાપી પહિતત્તો વિહરન્તો નચિરસ્સેવ – યસ્સત્થાય કુલપુત્તા સમ્મદેવ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજન્તિ, તદનુત્તરં – બ્રહ્મચરિયપરિયોસાનં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહાસિ. ‘‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’’તિ અબ્ભઞ્ઞાસિ. અઞ્ઞતરો ચ પનાયસ્મા ભારદ્વાજો અરહતં અહોસીતિ.

અરહન્તવગ્ગો પઠમો.

તસ્સુદ્દાનં –

ધનઞ્જાની ચ અક્કોસં, અસુરિન્દં બિલઙ્ગિકં;

અહિંસકં જટા ચેવ, સુદ્ધિકઞ્ચેવ અગ્ગિકા;

સુન્દરિકં બહુધીતરેન ચ તે દસાતિ.