૩. બ્રહ્મદેવસુત્તં

૧૭૪. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરિસ્સા બ્રાહ્મણિયા બ્રહ્મદેવો નામ પુત્તો ભગવતો સન્તિકે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતો હોતિ.

અથ ખો આયસ્મા બ્રહ્મદેવો એકો વૂપકટ્ઠો અપ્પમત્તો આતાપી પહિતત્તો વિહરન્તો નચિરસ્સેવ – યસ્સત્થાય કુલપુત્તા સમ્મદેવ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજન્તિ, તદનુત્તરં બ્રહ્મચરિયપરિયોસાનં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહાસિ. ‘‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’’તિ અબ્ભઞ્ઞાસિ. અઞ્ઞતરો ચ પનાયસ્મા બ્રહ્મદેવો અરહતં અહોસિ.

અથ ખો આયસ્મા બ્રહ્મદેવો પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય સાવત્થિં પિણ્ડાય પાવિસિ. સાવત્થિયં સપદાનં પિણ્ડાય ચરમાનો યેન સકમાતુ નિવેસનં તેનુપસઙ્કમિ. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મતો બ્રહ્મદેવસ્સ માતા બ્રાહ્મણી બ્રહ્મુનો આહુતિં નિચ્ચં પગ્ગણ્હાતિ. અથ ખો બ્રહ્મુનો સહમ્પતિસ્સ એતદહોસિ – ‘‘અયં ખો આયસ્મતો બ્રહ્મદેવસ્સ માતા બ્રાહ્મણી બ્રહ્મુનો આહુતિં નિચ્ચં પગ્ગણ્હાતિ. યંનૂનાહં તં ઉપસઙ્કમિત્વા સંવેજેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો બ્રહ્મા સહમ્પતિ – સેય્યથાપિ નામ બલવા પુરિસો સમિઞ્જિતં વા બાહં પસારેય્ય, પસારિતં વા બાહં સમિઞ્જેય્ય એવમેવ – બ્રહ્મલોકે અન્તરહિતો આયસ્મતો બ્રહ્મદેવસ્સ માતુ નિવેસને પાતુરહોસિ. અથ ખો બ્રહ્મા સહમ્પતિ વેહાસં ઠિતો આયસ્મતો બ્રહ્મદેવસ્સ માતરં બ્રાહ્મણિં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘દૂરે ઇતો બ્રાહ્મણિ બ્રહ્મલોકો,

યસ્સાહુતિં પગ્ગણ્હાસિ નિચ્ચં;

નેતાદિસો બ્રાહ્મણિ બ્રહ્મભક્ખો,

કિં જપ્પસિ બ્રહ્મપથં અજાનં [અજાનન્તી (સી. પી. ક.)].

‘‘એસો હિ તે બ્રાહ્મણિ બ્રહ્મદેવો,

નિરૂપધિકો અતિદેવપત્તો;

અકિઞ્ચનો ભિક્ખુ અનઞ્ઞપોસી,

યો તે સો [તે સો (સી. પી.), યો તે સ (?)] પિણ્ડાય ઘરં પવિટ્ઠો.

‘‘આહુનેય્યો વેદગુ ભાવિતત્તો,

નરાનં દેવાનઞ્ચ દક્ખિણેય્યો;

બાહિત્વા પાપાનિ અનૂપલિત્તો,

ઘાસેસનં ઇરિયતિ સીતિભૂતો.

‘‘ન તસ્સ પચ્છા ન પુરત્થમત્થિ,

સન્તો વિધૂમો અનિઘો નિરાસો;

નિક્ખિત્તદણ્ડો તસથાવરેસુ,

સો ત્યાહુતિં ભુઞ્જતુ અગ્ગપિણ્ડં.

‘‘વિસેનિભૂતો ઉપસન્તચિત્તો,

નાગોવ દન્તો ચરતિ અનેજો;

ભિક્ખુ સુસીલો સુવિમુત્તચિત્તો,

સો ત્યાહુતિં ભુઞ્જતુ અગ્ગપિણ્ડં.

‘‘તસ્મિં પસન્ના અવિકમ્પમાના,

પતિટ્ઠપેહિ દક્ખિણં દક્ખિણેય્યે;

કરોહિ પુઞ્ઞં સુખમાયતિકં,

દિસ્વા મુનિં બ્રાહ્મણિ ઓઘતિણ્ણ’’ન્તિ.

‘‘તસ્મિં પસન્ના અવિકમ્પમાના,

પતિટ્ઠપેસિ દક્ખિણં દક્ખિણેય્યે;

અકાસિ પુઞ્ઞં સુખમાયતિકં,

દિસ્વા મુનિં બ્રાહ્મણી ઓઘતિણ્ણ’’ન્તિ.