૧. સમ્બહુલસુત્તં

૧૫૭. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સક્કેસુ વિહરતિ સિલાવતિયં. તેન ખો પન સમયેન સમ્બહુલા ભિક્ખૂ ભગવતો અવિદૂરે અપ્પમત્તા આતાપિનો પહિતત્તા વિહરન્તિ. અથ ખો મારો પાપિમા બ્રાહ્મણવણ્ણં અભિનિમ્મિનિત્વા મહન્તેન જટણ્ડુવેન અજિનક્ખિપનિવત્થો જિણ્ણો ગોપાનસિવઙ્કો ઘુરુઘુરુપસ્સાસી ઉદુમ્બરદણ્ડં ગહેત્વા યેન તે ભિક્ખૂ તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તે ભિક્ખૂ એતદવોચ – ‘‘દહરા ભવન્તો પબ્બજિતા સુસૂ કાળકેસા ભદ્રેન યોબ્બનેન સમન્નાગતા પઠમેન વયસા અનિક્કીળિતાવિનો કામેસુ. ભુઞ્જન્તુ ભવન્તો માનુસકે કામે. મા સન્દિટ્ઠિકં હિત્વા કાલિકં અનુધાવિત્થા’’તિ. ‘‘ન ખો મયં, બ્રાહ્મણ, સન્દિટ્ઠિકં હિત્વા કાલિકં અનુધાવામ. કાલિકઞ્ચ ખો મયં, બ્રાહ્મણ, હિત્વા સન્દિટ્ઠિકં અનુધાવામ. કાલિકા હિ, બ્રાહ્મણ, કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો. સન્દિટ્ઠિકો અયં ધમ્મો અકાલિકો એહિપસ્સિકો ઓપનેય્યિકો પચ્ચત્તં વેદિતબ્બો વિઞ્ઞૂહી’’તિ. એવં વુત્તે, મારો પાપિમા સીસં ઓકમ્પેત્વા જિવ્હં નિલ્લાલેત્વા તિવિસાખં નલાટે નલાટિકં વુટ્ઠાપેત્વા દણ્ડમોલુબ્ભ પક્કામિ.

અથ ખો તે ભિક્ખૂ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્ના ખો તે ભિક્ખૂ ભગવન્તં એતદવોચું – ‘‘ઇધ મયં, ભન્તે, ભગવતો અવિદૂરે અપ્પમત્તા આતાપિનો પહિતત્તા વિહરામ. અથ ખો, ભન્તે, અઞ્ઞતરો બ્રાહ્મણો મહન્તેન જટણ્ડુવેન અજિનક્ખિપનિવત્થો જિણ્ણો ગોપાનસિવઙ્કો ઘુરુઘુરુપસ્સાસી ઉદુમ્બરદણ્ડં ગહેત્વા યેન મયં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા અમ્હે એતદવોચ – ‘દહરા ભવન્તો પબ્બજિતા સુસૂ કાળકેસા ભદ્રેન યોબ્બનેન સમન્નાગતા પઠમેન વયસા અનિક્કીળિતાવિનો કામેસુ. ભુઞ્જન્તુ ભવન્તો માનુસકે કામે. મા સન્દિટ્ઠિકં હિત્વા કાલિકં અનુધાવિત્થા’તિ. એવં વુત્તે, મયં, ભન્તે, તં બ્રાહ્મણં એતદવોચુમ્હ – ‘ન ખો મયં, બ્રાહ્મણ, સન્દિટ્ઠિકં હિત્વા કાલિકં અનુધાવામ. કાલિકઞ્ચ ખો મયં, બ્રાહ્મણ, હિત્વા સન્દિટ્ઠિકં અનુધાવામ. કાલિકા હિ, બ્રાહ્મણ, કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો. સન્દિટ્ઠિકો અયં ધમ્મો અકાલિકો એહિપસ્સિકો ઓપનેય્યિકો પચ્ચત્તં વેદિતબ્બો વિઞ્ઞૂહી’તિ. એવં વુત્તે, ભન્તે, સો બ્રાહ્મણો સીસં ઓકમ્પેત્વા જિવ્હં નિલ્લાલેત્વા તિવિસાખં નલાટે નલાટિકં વુટ્ઠાપેત્વા દણ્ડમોલુબ્ભ પક્કન્તો’’તિ.

‘‘નેસો, ભિક્ખવે, બ્રાહ્મણો. મારો એસો પાપિમા તુમ્હાકં વિચક્ખુકમ્માય આગતો’’તિ. અથ ખો ભગવા એતમત્થં વિદિત્વા તાયં વેલાયં ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘યો દુક્ખમદ્દક્ખિ યતોનિદાનં,

કામેસુ સો જન્તુ કથં નમેય્ય;

ઉપધિં વિદિત્વા સઙ્ગોતિ લોકે,

તસ્સેવ જન્તુ વિનયાય સિક્ખે’’તિ.