૪. મારસંયુત્તં

૧. પઠમવગ્ગો

૧. તપોકમ્મસુત્તં

૧૩૭. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા ઉરુવેલાયં વિહરતિ નજ્જા નેરઞ્જરાય તીરે અજપાલનિગ્રોધમૂલે પઠમાભિસમ્બુદ્ધો. અથ ખો ભગવતો રહોગતસ્સ પટિસલ્લીનસ્સ એવં ચેતસો પરિવિતક્કો ઉદપાદિ – ‘‘મુત્તો વતમ્હિ તાય દુક્કરકારિકાય. સાધુ મુત્તો વતમ્હિ તાય અનત્થસંહિતાય દુક્કરકારિકાય. સાધુ વતમ્હિ મુત્તો બોધિં સમજ્ઝગ’’ન્તિ [સાધુ ઠિતો સતો બોધિં સમજ્ઝેગન્તિ (સી. પી.), સાધુ વતમ્હિ સત્તો બોધિસમજ્ઝગૂતિ (સ્યા. કં.)].

અથ ખો મારો પાપિમા ભગવતો ચેતસા ચેતોપરિવિતક્કમઞ્ઞાય યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘તપોકમ્મા અપક્કમ્મ, યેન ન સુજ્ઝન્તિ માણવા;

અસુદ્ધો મઞ્ઞસિ સુદ્ધો, સુદ્ધિમગ્ગા અપરદ્ધો’’ [સુદ્ધિમગ્ગમપરદ્ધો (સી. સ્યા. કં. પી.)] તિ.

અથ ખો ભગવા ‘‘મારો અયં પાપિમા’’ ઇતિ વિદિત્વા મારં પાપિમન્તં ગાથાહિ અજ્ઝભાસિ –

‘‘અનત્થસંહિતં ઞત્વા, યં કિઞ્ચિ અમરં તપં [અપરં તપં (ક.)];

સબ્બં નત્થાવહં હોતિ, ફિયારિત્તંવ ધમ્મનિ [વમ્મનિ (સી.), ધમ્મનિં (પી.), જમ્મનિં (ક.) એત્થાયં ધમ્મસદ્દો સક્કતે ધન્વનં-સદ્દેન સદિસો મરુવાચકોતિ વેદિતબ્બો, યથા દળ્હધમ્માતિપદં].

‘‘સીલં સમાધિ પઞ્ઞઞ્ચ, મગ્ગં બોધાય ભાવયં;

પત્તોસ્મિ પરમં સુદ્ધિં, નિહતો ત્વમસિ અન્તકા’’તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા ‘‘જાનાતિ મં ભગવા, જાનાતિ મં સુગતો’’તિ, દુક્ખી દુમ્મનો તત્થેવન્તરધાયીતિ.

૨. હત્થિરાજવણ્ણસુત્તં

૧૩૮. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા ઉરુવેલાયં વિહરતિ નજ્જા નેરઞ્જરાય તીરે અજપાલનિગ્રોધમૂલે પઠમાભિસમ્બુદ્ધો. તેન ખો પન સમયેન ભગવા રત્તન્ધકારતિમિસાયં અબ્ભોકાસે નિસિન્નો હોતિ, દેવો ચ એકમેકં ફુસાયતિ. અથ ખો મારો પાપિમા ભગવતો ભયં છમ્ભિતત્તં લોમહંસં ઉપ્પાદેતુકામો મહન્તં હત્થિરાજવણ્ણં અભિનિમ્મિનિત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ. સેય્યથાપિ નામ મહાઅરિટ્ઠકો મણિ, એવમસ્સ સીસં હોતિ. સેય્યથાપિ નામ સુદ્ધં રૂપિયં, એવમસ્સ દન્તા હોન્તિ. સેય્યથાપિ નામ મહતી નઙ્ગલીસા [નઙ્ગલસીસા (પી. ક.)], એવમસ્સ સોણ્ડો હોતિ. અથ ખો ભગવા ‘‘મારો અયં પાપિમા’’ ઇતિ વિદિત્વા મારં પાપિમન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘સંસરં દીઘમદ્ધાનં, વણ્ણં કત્વા સુભાસુભં;

અલં તે તેન પાપિમ, નિહતો ત્વમસિ અન્તકા’’તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા ‘‘જાનાતિ મં ભગવા, જાનાતિ મં સુગતો’’તિ દુક્ખી દુમ્મનો તત્થેવન્તરધાયીતિ.

૩. સુભસુત્તં

૧૩૯. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા ઉરુવેલાયં વિહરતિ નજ્જા નેરઞ્જરાય તીરે અજપાલનિગ્રોધમૂલે પઠમાભિસમ્બુદ્ધો. તેન ખો પન સમયેન ભગવા રત્તન્ધકારતિમિસાયં અબ્ભોકાસે નિસિન્નો હોતિ, દેવો ચ એકમેકં ફુસાયતિ. અથ ખો મારો પાપિમા, ભગવતો ભયં છમ્ભિતત્તં લોમહંસં ઉપ્પાદેતુકામો, યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતો અવિદૂરે ઉચ્ચાવચા વણ્ણનિભા ઉપદંસેતિ, સુભા ચેવ અસુભા ચ. અથ ખો ભગવા ‘‘મારો અયં પાપિમા’’ ઇતિ વિદિત્વા મારં પાપિમન્તં ગાથાહિ અજ્ઝભાસિ –

‘‘સંસરં દીઘમદ્ધાનં, વણ્ણં કત્વા સુભાસુભં;

અલં તે તેન પાપિમ, નિહતો ત્વમસિ અન્તક.

‘‘યે ચ કાયેન વાચાય, મનસા ચ સુસંવુતા;

ન તે મારવસાનુગા, ન તે મારસ્સ બદ્ધગૂ’’ [બદ્ધભૂ (ક.), પચ્ચગૂ (સી. સ્યા. કં. પી.)] તિ.

અથ ખો મારો…પે… તત્થેવન્તરધાયીતિ.

૪. પઠમમારપાસસુત્તં

૧૪૦. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા બારાણસિયં વિહરતિ ઇસિપતને મિગદાયે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘મય્હં ખો, ભિક્ખવે, યોનિસો મનસિકારા યોનિસો સમ્મપ્પધાના અનુત્તરા વિમુત્તિ અનુપ્પત્તા, અનુત્તરા વિમુત્તિ સચ્છિકતા. તુમ્હેપિ, ભિક્ખવે, યોનિસો મનસિકારા યોનિસો સમ્મપ્પધાના અનુત્તરં વિમુત્તિં અનુપાપુણાથ, અનુત્તરં વિમુત્તિં સચ્છિકરોથા’’તિ. અથ ખો મારો પાપિમા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘બદ્ધોસિ મારપાસેન, યે દિબ્બા યે ચ માનુસા;

મારબન્ધનબદ્ધોસિ, ન મે સમણ મોક્ખસી’’તિ.

‘‘મુત્તાહં [મુત્તોહં (સી. સ્યા. કં. પી.)] મારપાસેન, યે દિબ્બા યે ચ માનુસા;

મારબન્ધનમુત્તોમ્હિ, નિહતો ત્વમસિ અન્તકા’’તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા…પે… તત્થેવન્તરધાયીતિ.

૫. દુતિયમારપાસસુત્તં

૧૪૧. એકં સમયં ભગવા બારાણસિયં વિહરતિ ઇસિપતને મિગદાયે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘મુત્તાહં, ભિક્ખવે, સબ્બપાસેહિ યે દિબ્બા યે ચ માનુસા. તુમ્હેપિ, ભિક્ખવે, મુત્તા સબ્બપાસેહિ યે દિબ્બા યે ચ માનુસા. ચરથ, ભિક્ખવે, ચારિકં બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય લોકાનુકમ્પાય અત્થાય હિતાય સુખાય દેવમનુસ્સાનં. મા એકેન દ્વે અગમિત્થ. દેસેથ, ભિક્ખવે, ધમ્મં આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં સાત્થં સબ્યઞ્જનં કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેથ. સન્તિ સત્તા અપ્પરજક્ખજાતિકા, અસ્સવનતા ધમ્મસ્સ પરિહાયન્તિ. ભવિસ્સન્તિ ધમ્મસ્સ અઞ્ઞાતારો. અહમ્પિ, ભિક્ખવે, યેન ઉરુવેલા સેનાનિગમો તેનુપસઙ્કમિસ્સામિ ધમ્મદેસનાયા’’તિ. અથ ખો મારો પાપિમા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘બદ્ધોસિ સબ્બપાસેહિ, યે દિબ્બા યે ચ માનુસા;

મહાબન્ધનબદ્ધોસિ, ન મે સમણ મોક્ખસી’’તિ.

‘‘મુત્તાહં સબ્બપાસેહિ, યે દિબ્બા યે ચ માનુસા;

મહાબન્ધનમુત્તોમ્હિ, નિહતો ત્વમસિ અન્તકા’’તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા…પે… તત્થેવન્તરધાયીતિ.

૬. સપ્પસુત્તં

૧૪૨. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. તેન ખો પન સમયેન ભગવા રત્તન્ધકારતિમિસાયં અબ્ભોકાસે નિસિન્નો હોતિ, દેવો ચ એકમેકં ફુસાયતિ.

અથ ખો મારો પાપિમા ભગવતો ભયં છમ્ભિતત્તં લોમહંસં ઉપ્પાદેતુકામો મહન્તં સપ્પરાજવણ્ણં અભિનિમ્મિનિત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ. સેય્યથાપિ નામ મહતી એકરુક્ખિકા નાવા, એવમસ્સ કાયો હોતિ. સેય્યથાપિ નામ મહન્તં સોણ્ડિકાકિળઞ્જં, એવમસ્સ ફણો હોતિ. સેય્યથાપિ નામ મહતી કોસલિકા કંસપાતિ, એવમસ્સ અક્ખીનિ ભવન્તિ. સેય્યથાપિ નામ દેવે ગળગળાયન્તે વિજ્જુલ્લતા નિચ્છરન્તિ, એવમસ્સ મુખતો જિવ્હા નિચ્છરતિ. સેય્યથાપિ નામ કમ્મારગગ્ગરિયા ધમમાનાય સદ્દો હોતિ, એવમસ્સ અસ્સાસપસ્સાસાનં સદ્દો હોતિ.

અથ ખો ભગવા ‘‘મારો અયં પાપિમા’’ ઇતિ વિદિત્વા મારં પાપિમન્તં ગાથાહિ અજ્ઝભાસિ –

‘‘યો સુઞ્ઞગેહાનિ સેવતિ,

સેય્યો સો મુનિ અત્તસઞ્ઞતો;

વોસ્સજ્જ ચરેય્ય તત્થ સો,

પતિરૂપઞ્હિ તથાવિધસ્સ તં.

‘‘ચરકા બહૂ ભેરવા બહૂ,

અથો ડંસસરીસપા [ડંસ સિરિંસપા (સી. સ્યા. કં. પી.)] બહૂ;

લોમમ્પિ ન તત્થ ઇઞ્જયે,

સુઞ્ઞાગારગતો મહામુનિ.

‘‘નભં ફલેય્ય પથવી ચલેય્ય,

સબ્બેપિ પાણા ઉદ સન્તસેય્યું;

સલ્લમ્પિ ચે ઉરસિ પકપ્પયેય્યું,

ઉપધીસુ તાણં ન કરોન્તિ બુદ્ધા’’તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા ‘‘જાનાતિ મં ભગવા, જાનાતિ મં સુગતો’’તિ દુક્ખી દુમ્મનો તત્થેવન્તરધાયીતિ.

૭. સુપતિસુત્તં

૧૪૩. એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. અથ ખો ભગવા બહુદેવરત્તિં અબ્ભોકાસે ચઙ્કમિત્વા રત્તિયા પચ્ચૂસસમયં પાદે પક્ખાલેત્વા વિહારં પવિસિત્વા દક્ખિણેન પસ્સેન સીહસેય્યં કપ્પેસિ પાદે પાદં અચ્ચાધાય સતો સમ્પજાનો ઉટ્ઠાનસઞ્ઞં મનસિ કરિત્વા. અથ ખો મારો પાપિમા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘કિં સોપ્પસિ કિં નુ સોપ્પસિ,

કિમિદં સોપ્પસિ દુબ્ભગો [દુબ્ભતો (સ્યા. કં.), દુબ્ભયો (પી.)] વિય;

સુઞ્ઞમગારન્તિ સોપ્પસિ,

કિમિદં સોપ્પસિ સૂરિયે ઉગ્ગતે’’તિ.

‘‘યસ્સ જાલિની વિસત્તિકા,

તણ્હા નત્થિ કુહિઞ્ચિ નેતવે;

સબ્બૂપધિપરિક્ખયા બુદ્ધો,

સોપ્પતિ કિં તવેત્થ મારા’’તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા…પે… તત્થેવન્તરધાયીતિ.

૮. નન્દતિસુત્તં

૧૪૪. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો મારો પાપિમા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘નન્દતિ પુત્તેહિ પુત્તિમા, ગોમા ગોભિ તથેવ નન્દતિ;

ઉપધીહિ નરસ્સ નન્દના, ન હિ સો નન્દતિ યો નિરૂપધી’’તિ.

‘‘સોચતિ પુત્તેહિ પુત્તિમા, ગોમા ગોભિ તથેવ સોચતિ;

ઉપધીહિ નરસ્સ સોચના, ન હિ સો સોચતિ યો નિરૂપધી’’તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા ‘‘જાનાતિ મં ભગવા, જાનાતિ મં સુગતો’’તિ દુક્ખી દુમ્મનો તત્થેવન્તરધાયીતિ.

૯. પઠમઆયુસુત્તં

૧૪૫. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘અપ્પમિદં, ભિક્ખવે, મનુસ્સાનં આયુ. ગમનીયો સમ્પરાયો, કત્તબ્બં કુસલં, ચરિતબ્બં બ્રહ્મચરિયં. નત્થિ જાતસ્સ અમરણં. યો, ભિક્ખવે, ચિરં જીવતિ, સો વસ્સસતં અપ્પં વા ભિય્યો’’તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘દીઘમાયુ મનુસ્સાનં, ન નં હીળે સુપોરિસો;

ચરેય્ય ખીરમત્તોવ, નત્થિ મચ્ચુસ્સ આગમો’’તિ.

‘‘અપ્પમાયુ મનુસ્સાનં, હીળેય્ય નં સુપોરિસો;

ચરેય્યાદિત્તસીસોવ, નત્થિ મચ્ચુસ્સ નાગમો’’તિ.

અથ ખો મારો…પે… તત્થેવન્તરધાયીતિ.

૧૦. દુતિયઆયુસુત્તં

૧૪૬. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. તત્ર ખો ભગવા…પે… એતદવોચ –

‘‘અપ્પમિદં, ભિક્ખવે, મનુસ્સાનં આયુ. ગમનીયો સમ્પરાયો, કત્તબ્બં કુસલં, ચરિતબ્બં બ્રહ્મચરિયં. નત્થિ જાતસ્સ અમરણં. યો, ભિક્ખવે, ચિરં જીવતિ, સો વસ્સસતં અપ્પં વા ભિય્યો’’તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘નાચ્ચયન્તિ અહોરત્તા, જીવિતં નૂપરુજ્ઝતિ;

આયુ અનુપરિયાયતિ, મચ્ચાનં નેમીવ રથકુબ્બર’’ન્તિ.

‘‘અચ્ચયન્તિ અહોરત્તા, જીવિતં ઉપરુજ્ઝતિ;

આયુ ખીયતિ મચ્ચાનં, કુન્નદીનંવ ઓદક’’ન્તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા ‘‘જાનાતિ મં ભગવા, જાનાતિ મં સુગતો’’તિ દુક્ખી દુમ્મનો તત્થેવન્તરધાયીતિ.

પઠમો વગ્ગો.

તસ્સુદ્દાનં –

તપોકમ્મઞ્ચ નાગો ચ, સુભં પાસેન તે દુવે;

સપ્પો સુપતિ નન્દનં, આયુના અપરે દુવેતિ.

૨. દુતિયવગ્ગો

૧. પાસાણસુત્તં

૧૪૭. એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ ગિજ્ઝકૂટે પબ્બતે. તેન ખો પન સમયેન ભગવા રત્તન્ધકારતિમિસાયં અબ્ભોકાસે નિસિન્નો હોતિ, દેવો ચ એકમેકં ફુસાયતિ. અથ ખો મારો પાપિમા ભગવતો ભયં છમ્ભિતત્તં લોમહંસં ઉપ્પાદેતુકામો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતો અવિદૂરે મહન્તે પાસાણે પદાલેસિ.

અથ ખો ભગવા ‘‘મારો અયં પાપિમા’’ ઇતિ વિદિત્વા મારં પાપિમન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘સચેપિ કેવલં સબ્બં, ગિજ્ઝકૂટં ચલેસ્સસિ [ગળેય્યસિ (સ્યા. કં.), ચલેય્યાસિ (ક.)];

નેવ સમ્માવિમુત્તાનં, બુદ્ધાનં અત્થિ ઇઞ્જિત’’ન્તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા ‘‘જાનાતિ મં ભગવા, જાનાતિ મં સુગતો’’તિ દુક્ખી દુમ્મનો તત્થેવન્તરધાયીતિ.

૨. કિન્નુસીહસુત્તં

૧૪૮. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભગવા મહતિયા પરિસાય પરિવુતો ધમ્મં દેસેતિ.

અથ ખો મારસ્સ પાપિમતો એતદહોસિ – ‘‘અયં ખો સમણો ગોતમો મહતિયા પરિસાય પરિવુતો ધમ્મં દેસેતિ. યંનૂનાહં યેન સમણો ગોતમો તેનુપસઙ્કમેય્યં વિચક્ખુકમ્માયા’’તિ. અથ ખો મારો પાપિમા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘કિન્નુ સીહોવ નદસિ, પરિસાયં વિસારદો;

પટિમલ્લો હિ તે અત્થિ, વિજિતાવી નુ મઞ્ઞસી’’તિ.

‘‘નદન્તિ વે મહાવીરા, પરિસાસુ વિસારદા;

તથાગતા બલપ્પત્તા, તિણ્ણા લોકે વિસત્તિક’’ન્તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા ‘‘જાનાતિ મં ભગવા, જાનાતિ મં સુગતો’’તિ દુક્ખી દુમ્મનો તત્થેવન્તરધાયીતિ.

૩. સકલિકસુત્તં

૧૪૯. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ મદ્દકુચ્છિસ્મિં મિગદાયે. તેન ખો પન સમયેન ભગવતો પાદો સકલિકાય ખતો હોતિ, ભુસા સુદં ભગવતો વેદના વત્તન્તિ સારીરિકા દુક્ખા તિબ્બા ખરા કટુકા અસાતા અમનાપા. તા સુદં ભગવા સતો સમ્પજાનો અધિવાસેતિ અવિહઞ્ઞમાનો. અથ ખો ભગવા ચતુગ્ગુણં સઙ્ઘાટિં પઞ્ઞપેત્વા દક્ખિણેન પસ્સેન સીહસેય્યં કપ્પેસિ પાદે પાદં અચ્ચાધાય સતો સમ્પજાનો. અથ ખો મારો પાપિમા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘મન્દિયા નુ ખો સેસિ ઉદાહુ કાવેય્યમત્તો,

અત્થા નુ તે સમ્પચુરા ન સન્તિ;

એકો વિવિત્તે સયનાસનમ્હિ,

નિદ્દામુખો કિમિદં સોપ્પસે વા’’તિ.

‘‘ન મન્દિયા સયામિ નાપિ કાવેય્યમત્તો,

અત્થં સમેચ્ચાહમપેતસોકો;

એકો વિવિત્તે સયનાસનમ્હિ,

સયામહં સબ્બભૂતાનુકમ્પી.

‘‘યેસમ્પિ સલ્લં ઉરસિ પવિટ્ઠં,

મુહું મુહું હદયં વેધમાનં;

તેપીધ સોપ્પં લભરે સસલ્લા,

તસ્મા અહં ન સુપે વીતસલ્લો.

‘‘જગ્ગં ન સઙ્કે નપિ ભેમિ સોત્તું,

રત્તિન્દિવા નાનુતપન્તિ મામં;

હાનિં ન પસ્સામિ કુહિઞ્ચિ લોકે,

તસ્મા સુપે સબ્બભૂતાનુકમ્પી’’તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા ‘‘જાનાતિ મં ભગવા, જાનાતિ મં સુગતો’’તિ દુક્ખી દુમ્મનો તત્થેવન્તરધાયીતિ.

૪. પતિરૂપસુત્તં

૧૫૦. એકં સમયં ભગવા કોસલેસુ વિહરતિ એકસાલાયં બ્રાહ્મણગામે. તેન ખો પન સમયેન ભગવા મહતિયા ગિહિપરિસાય પરિવુતો ધમ્મં દેસેતિ.

અથ ખો મારસ્સ પાપિમતો એતદહોસિ – ‘‘અયં ખો સમણો ગોતમો મહતિયા ગિહિપરિસાય પરિવુતો ધમ્મં દેસેતિ. યંનૂનાહં યેન સમણો ગોતમો તેનુપસઙ્કમેય્યં વિચક્ખુકમ્માયા’’તિ. અથ ખો મારો પાપિમા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘નેતં તવ પતિરૂપં, યદઞ્ઞમનુસાસસિ;

અનુરોધવિરોધેસુ, મા સજ્જિત્થો તદાચર’’ન્તિ.

‘‘હિતાનુકમ્પી સમ્બુદ્ધો, યદઞ્ઞમનુસાસતિ;

અનુરોધવિરોધેહિ, વિપ્પમુત્તો તથાગતો’’તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા ‘‘જાનાતિ મં ભગવા, જાનાતિ મં સુગતો’’તિ દુક્ખી દુમ્મનો તત્થેવન્તરધાયીતિ.

૫. માનસસુત્તં

૧૫૧. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો મારો પાપિમા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘અન્તલિક્ખચરો પાસો, ય્વાયં ચરતિ માનસો;

તેન તં બાધયિસ્સામિ, ન મે સમણ મોક્ખસી’’તિ.

‘‘રૂપા સદ્દા રસા ગન્ધા, ફોટ્ઠબ્બા ચ મનોરમા;

એત્થ મે વિગતો છન્દો, નિહતો ત્વમસિ અન્તકા’’તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા ‘‘જાનાતિ મં ભગવા, જાનાતિ મં સુગતો’’તિ દુક્ખી દુમ્મનો તત્થેવન્તરધાયીતિ.

૬. પત્તસુત્તં

૧૫૨. સાવત્થિનિદાનં. તેન ખો પન સમયેન ભગવા પઞ્ચન્નં ઉપાદાનક્ખન્ધાનં ઉપાદાય ભિક્ખૂનં ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેતિ સમાદપેતિ [સમાદાપેતિ (?)] સમુત્તેજેતિ સમ્પહંસેતિ. તે ચ ભિક્ખૂ અટ્ઠિં કત્વા [અટ્ઠિકત્વા (સી. સ્યા. કં. પી.)] મનસિ કત્વા સબ્બચેતસા [સબ્બચેતસો (સી. સ્યા. કં. પી.), સબ્બં ચેતસા (ક.)] સમન્નાહરિત્વા ઓહિતસોતા ધમ્મં સુણન્તિ.

અથ ખો મારસ્સ પાપિમતો એતદહોસિ – ‘‘અયં ખો સમણો ગોતમો પઞ્ચન્નં ઉપાદાનક્ખન્ધાનં ઉપાદાય ભિક્ખૂનં ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેતિ સમાદપેતિ સમુત્તેજેતિ સમ્પહંસેતિ. તે ચ ભિક્ખૂ અટ્ઠિં કત્વા મનસિ કત્વા સબ્બચેતસા સમન્નાહરિત્વા ઓહિતસોતા ધમ્મં સુણન્તિ. યંનૂનાહં યેન સમણો ગોતમો તેનુપસઙ્કમેય્યં વિચક્ખુકમ્માયા’’તિ.