૪. પિયસુત્તં

૧૧૫. સાવત્થિનિદાનં. એકમન્તં નિસિન્નો ખો રાજા પસેનદિ કોસલો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇધ મય્હં, ભન્તે, રહોગતસ્સ પટિસલ્લીનસ્સ એવં ચેતસો પરિવિતક્કો ઉદપાદિ – ‘કેસં નુ ખો પિયો અત્તા, કેસં અપ્પિયો અત્તા’તિ? તસ્સ મય્હં, ભન્તે, એતદહોસિ – ‘યે ચ ખો કેચિ કાયેન દુચ્ચરિતં ચરન્તિ, વાચાય દુચ્ચરિતં ચરન્તિ, મનસા દુચ્ચરિતં ચરન્તિ; તેસં અપ્પિયો અત્તા’. કિઞ્ચાપિ તે એવં વદેય્યું – ‘પિયો નો અત્તા’તિ, અથ ખો તેસં અપ્પિયો અત્તા. તં કિસ્સ હેતુ? યઞ્હિ અપ્પિયો અપ્પિયસ્સ કરેય્ય, તં તે અત્તનાવ અત્તનો કરોન્તિ; તસ્મા તેસં અપ્પિયો અત્તા. યે ચ ખો કેચિ કાયેન સુચરિતં ચરન્તિ, વાચાય સુચરિતં ચરન્તિ, મનસા સુચરિતં ચરન્તિ; તેસં પિયો અત્તા. કિઞ્ચાપિ તે એવં વદેય્યું – ‘અપ્પિયો નો અત્તા’તિ; અથ ખો તેસં પિયો અત્તા. તં કિસ્સ હેતુ? યઞ્હિ પિયો પિયસ્સ કરેય્ય, તં તે અત્તનાવ અત્તનો કરોન્તિ; તસ્મા તેસં પિયો અત્તા’’તિ.

‘‘એવમેતં, મહારાજ, એવમેતં, મહારાજ! યે હિ કેચિ, મહારાજ, કાયેન દુચ્ચરિતં ચરન્તિ, વાચાય દુચ્ચરિતં ચરન્તિ, મનસા દુચ્ચરિતં ચરન્તિ; તેસં અપ્પિયો અત્તા. કિઞ્ચાપિ તે એવં વદેય્યું – ‘પિયો નો અત્તા’તિ, અથ ખો તેસં અપ્પિયો અત્તા. તં કિસ્સ હેતુ? યઞ્હિ, મહારાજ, અપ્પિયો અપ્પિયસ્સ કરેય્ય, તં તે અત્તનાવ અત્તનો કરોન્તિ; તસ્મા તેસં અપ્પિયો અત્તા. યે ચ ખો કેચિ, મહારાજ, કાયેન સુચરિતં ચરન્તિ, વાચાય સુચરિતં ચરન્તિ, મનસા સુચરિતં ચરન્તિ; તેસં પિયો અત્તા. કિઞ્ચાપિ તે એવં વદેય્યું – ‘અપ્પિયો નો અત્તા’તિ; અથ ખો તેસં પિયો અત્તા. તં કિસ્સ હેતુ? યઞ્હિ મહારાજ, પિયો પિયસ્સ કરેય્ય, તં તે અત્તનાવ અત્તનો કરોન્તિ; તસ્મા તેસં પિયો અત્તા’’તિ. ઇદમવોચ…પે…

‘‘અત્તાનઞ્ચે પિયં જઞ્ઞા, ન નં પાપેન સંયુજે;

ન હિ તં સુલભં હોતિ, સુખં દુક્કટકારિના.

‘‘અન્તકેનાધિપન્નસ્સ, જહતો માનુસં ભવં;

કિઞ્હિ તસ્સ સકં હોતિ, કિઞ્ચ આદાય ગચ્છતિ;

કિઞ્ચસ્સ અનુગં હોતિ, છાયાવ અનપાયિની [અનુપાયિની (સ્યા. કં. ક.)].

‘‘ઉભો પુઞ્ઞઞ્ચ પાપઞ્ચ, યં મચ્ચો કુરુતે ઇધ;

તઞ્હિ તસ્સ સકં હોતિ, તઞ્ચ [તંવ (?)] આદાય ગચ્છતિ;

તઞ્ચસ્સ [તંવસ્સ (?)] અનુગં હોતિ, છાયાવ અનપાયિની.

‘‘તસ્મા કરેય્ય કલ્યાણં, નિચયં સમ્પરાયિકં;

પુઞ્ઞાનિ પરલોકસ્મિં, પતિટ્ઠા હોન્તિ પાણિન’’ન્તિ.