૨. અનાથપિણ્ડિકવગ્ગો

૧. ચન્દિમસસુત્તં

૯૨. સાવત્થિનિદાનં. અથ ખો ચન્દિમસો [ચન્દિમાસો (ક.)] દેવપુત્તો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણો કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો ચન્દિમસો દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘તે હિ સોત્થિં ગમિસ્સન્તિ, કચ્છે વામકસે મગા;

ઝાનાનિ ઉપસમ્પજ્જ, એકોદિ નિપકા સતા’’તિ.

‘‘તે હિ પારં ગમિસ્સન્તિ, છેત્વા જાલંવ અમ્બુજો;

ઝાનાનિ ઉપસમ્પજ્જ, અપ્પમત્તા રણઞ્જહા’’તિ.

૨. વેણ્ડુસુત્તં

૯૩. એકમન્તં ઠિતો ખો વેણ્ડુ [વેણ્હુ (સી.)] દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘સુખિતાવ તે [સુખિતા વત તે (સી. સ્યા. કં.)] મનુજા, સુગતં પયિરુપાસિય;

યુઞ્જં [યુજ્જ (સી.), યુઞ્જ (સ્યા. કં. પી.)] ગોતમસાસને, અપ્પમત્તા નુ સિક્ખરે’’તિ.

‘‘યે મે પવુત્તે સિટ્ઠિપદે [સત્થિપદે (સી. સ્યા. કં. પી.)] (વેણ્ડૂતિ ભગવા),

અનુસિક્ખન્તિ ઝાયિનો;

કાલે તે અપ્પમજ્જન્તા,

ન મચ્ચુવસગા સિયુ’’ન્તિ.

૩. દીઘલટ્ઠિસુત્તં

૯૪. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. અથ ખો દીઘલટ્ઠિ દેવપુત્તો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણો કેવલકપ્પં વેળુવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો દીઘલટ્ઠિ દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘ભિક્ખુ સિયા ઝાયી વિમુત્તચિત્તો,

આકઙ્ખે ચે હદયસ્સાનુપત્તિં;

લોકસ્સ ઞત્વા ઉદયબ્બયઞ્ચ,

સુચેતસો અનિસ્સિતો તદાનિસંસો’’તિ.

૪. નન્દનસુત્તં

૯૫. એકમન્તં ઠિતો ખો નન્દનો દેવપુત્તો ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘પુચ્છામિ તં ગોતમ ભૂરિપઞ્ઞ,

અનાવટં ભગવતો ઞાણદસ્સનં;

કથંવિધં સીલવન્તં વદન્તિ,

કથંવિધં પઞ્ઞવન્તં વદન્તિ;

કથંવિધો દુક્ખમતિચ્ચ ઇરિયતિ,

કથંવિધં દેવતા પૂજયન્તી’’તિ.

‘‘યો સીલવા પઞ્ઞવા ભાવિતત્તો,

સમાહિતો ઝાનરતો સતીમા;

સબ્બસ્સ સોકા વિગતા પહીના,

ખીણાસવો અન્તિમદેહધારી.

‘‘તથાવિધં સીલવન્તં વદન્તિ,

તથાવિધં પઞ્ઞવન્તં વદન્તિ;

તથાવિધો દુક્ખમતિચ્ચ ઇરિયતિ,

તથાવિધં દેવતા પૂજયન્તી’’તિ.

૫. ચન્દનસુત્તં

૯૬. એકમન્તં ઠિતો ખો ચન્દનો દેવપુત્તો ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘કથંસુ [કોસુધ (સી.)] તરતિ ઓઘં, રત્તિન્દિવમતન્દિતો;

અપ્પતિટ્ઠે અનાલમ્બે, કો ગમ્ભીરે ન સીદતી’’તિ.

‘‘સબ્બદા સીલસમ્પન્નો, પઞ્ઞવા સુસમાહિતો;

આરદ્ધવીરિયો પહિતત્તો, ઓઘં તરતિ દુત્તરં.

‘‘વિરતો કામસઞ્ઞાય, રૂપસંયોજનાતિગો;

નન્દીરાગપરિક્ખીણો, સો ગમ્ભીરે ન સીદતી’’તિ.

૬. વાસુદત્તસુત્તં

૯૭. એકમન્તં ઠિતો ખો વાસુદત્તો દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘સત્તિયા વિય ઓમટ્ઠો, ડય્હમાનોવ [ડય્હમાનેવ (સબ્બત્થ)] મત્થકે;

કામરાગપ્પહાનાય, સતો ભિક્ખુ પરિબ્બજે’’તિ.

‘‘સત્તિયા વિય ઓમટ્ઠો, ડય્હમાનોવ મત્થકે;

સક્કાયદિટ્ઠિપ્પહાનાય, સતો ભિક્ખુ પરિબ્બજે’’તિ.

૭. સુબ્રહ્મસુત્તં

૯૮. એકમન્તં ઠિતો ખો સુબ્રહ્મા દેવપુત્તો ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘નિચ્ચં ઉત્રસ્તમિદં ચિત્તં, નિચ્ચં ઉબ્બિગ્ગમિદં [ઉબ્બિગ્ગિદં (મહાસતિપટ્ઠાનસુત્તવણ્ણનાયં)] મનો;

અનુપ્પન્નેસુ કિચ્છેસુ [કિચ્ચેસુ (બહૂસુ)], અથો ઉપ્પતિતેસુ ચ;

સચે અત્થિ અનુત્રસ્તં, તં મે અક્ખાહિ પુચ્છિતો’’તિ.

‘‘નાઞ્ઞત્ર બોજ્ઝા તપસા [બોજ્ઝઙ્ગતપસા (સી. સ્યા. કં. પી.)], નાઞ્ઞત્રિન્દ્રિયસંવરા;

નાઞ્ઞત્ર સબ્બનિસ્સગ્ગા, સોત્થિં પસ્સામિ પાણિન’’ન્તિ.

‘‘ઇદમવોચ…પે… તત્થેવન્તરધાયી’’તિ.

૮. કકુધસુત્તં

૯૯. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાકેતે વિહરતિ અઞ્જનવને મિગદાયે. અથ ખો કકુધો દેવપુત્તો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણો કેવલકપ્પં અઞ્જનવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો કકુધો દેવપુત્તો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘નન્દસિ, સમણા’’તિ? ‘‘કિં લદ્ધા, આવુસો’’તિ? ‘‘તેન હિ, સમણ, સોચસી’’તિ? ‘‘કિં જીયિત્થ, આવુસો’’તિ? ‘‘તેન હિ, સમણ, નેવ નન્દસિ ન ચ [નેવ (સી. સ્યા. કં.)] સોચસી’’તિ? ‘‘એવમાવુસો’’તિ.

‘‘કચ્ચિ ત્વં અનઘો [અનિઘો (સબ્બત્થ)] ભિક્ખુ, કચ્ચિ નન્દી [નન્દિ (સી. સ્યા. કં.)] ન વિજ્જતિ;

કચ્ચિ તં એકમાસીનં, અરતી નાભિકીરતી’’તિ.

‘‘અનઘો વે અહં યક્ખ, અથો નન્દી ન વિજ્જતિ;

અથો મં એકમાસીનં, અરતી નાભિકીરતી’’તિ.

‘‘કથં ત્વં અનઘો ભિક્ખુ, કથં નન્દી ન વિજ્જતિ;

કથં તં એકમાસીનં, અરતી નાભિકીરતી’’તિ.

‘‘અઘજાતસ્સ વે નન્દી, નન્દીજાતસ્સ વે અઘં;

અનન્દી અનઘો ભિક્ખુ, એવં જાનાહિ આવુસો’’તિ.

‘‘ચિરસ્સં વત પસ્સામિ, બ્રાહ્મણં પરિનિબ્બુતં;

અનન્દિં અનઘં ભિક્ખું, તિણ્ણં લોકે વિસત્તિક’’ન્તિ.

૯. ઉત્તરસુત્તં

૧૦૦. રાજગહનિદાનં. એકમન્તં ઠિતો ખો ઉત્તરો દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘ઉપનીયતિ જીવિતમપ્પમાયુ,

જરૂપનીતસ્સ ન સન્તિ તાણા;

એતં ભયં મરણે પેક્ખમાનો,

પુઞ્ઞાનિ કયિરાથ સુખાવહાની’’તિ.

‘‘ઉપનીયતિ જીવિતમપ્પમાયુ,

જરૂપનીતસ્સ ન સન્તિ તાણા;

એતં ભયં મરણે પેક્ખમાનો,

લોકામિસં પજહે સન્તિપેક્ખો’’તિ.

૧૦. અનાથપિણ્ડિકસુત્તં

૧૦૧. એકમન્તં ઠિતો ખો અનાથપિણ્ડિકો દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમા ગાથાયો અભાસિ –

‘‘ઇદઞ્હિ તં જેતવનં, ઇસિસઙ્ઘનિસેવિતં;

આવુત્થં ધમ્મરાજેન, પીતિસઞ્જનનં મમ.

‘‘કમ્મં વિજ્જા ચ ધમ્મો ચ, સીલં જીવિતમુત્તમં;

એતેન મચ્ચા સુજ્ઝન્તિ, ન ગોત્તેન ધનેન વા.

‘‘તસ્મા હિ પણ્ડિતો પોસો, સમ્પસ્સં અત્થમત્તનો;

યોનિસો વિચિને ધમ્મં, એવં તત્થ વિસુજ્ઝતિ.

‘‘સારિપુત્તોવ પઞ્ઞાય, સીલેન ઉપસમેન ચ;

યોપિ પારઙ્ગતો ભિક્ખુ, એતાવપરમો સિયા’’તિ.

ઇદમવોચ અનાથપિણ્ડિકો દેવપુત્તો. ઇદં વત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા તત્થેવન્તરધાયીતિ.

અથ ખો ભગવા તસ્સા રત્તિયા અચ્ચયેન ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ઇમં, ભિક્ખવે, રત્તિં અઞ્ઞતરો દેવપુત્તો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણો કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેનાહં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા મં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો, ભિક્ખવે, સો દેવપુત્તો મમ સન્તિકે ઇમા ગાથાયો અભાસિ –

‘‘ઇદઞ્હિ તં જેતવનં, ઇસિસઙ્ઘનિસેવિતં;

આવુત્થં ધમ્મરાજેન, પીતિસઞ્જનનં મમ.

‘‘કમ્મં વિજ્જા ચ ધમ્મો ચ, સીલં જીવિતમુત્તમં;

એતેન મચ્ચા સુજ્ઝન્તિ, ન ગોત્તેન ધનેન વા.

‘‘તસ્મા હિ પણ્ડિતો પોસો, સમ્પસ્સં અત્થમત્તનો;

યોનિસો વિચિને ધમ્મં, એવં તત્થ વિસુજ્ઝતિ.

‘‘સારિપુત્તોવ પઞ્ઞાય, સીલેન ઉપસમેન ચ;

યોપિ પારઙ્ગતો ભિક્ખુ, એતાવપરમો સિયા’’તિ.

‘‘ઇદમવોચ, ભિક્ખવે, સો દેવપુત્તો. ઇદં વત્વા મં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા તત્થેવન્તરધાયી’’તિ.

એવં વુત્તે, આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સો હિ નૂન, ભન્તે, અનાથપિણ્ડિકો દેવપુત્તો ભવિસ્સતિ. અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ આયસ્મન્તે સારિપુત્તે અભિપ્પસન્નો અહોસી’’તિ. ‘‘સાધુ સાધુ, આનન્દ, યાવતકં ખો, આનન્દ, તક્કાય પત્તબ્બં અનુપ્પત્તં તં તયા. અનાથપિણ્ડિકો હિ સો, આનન્દ, દેવપુત્તો’’તિ.

અનાથપિણ્ડિકવગ્ગો દુતિયો.

તસ્સુદ્દાનં –

ચન્દિમસો [ચન્દિમાસો (પી. ક.)] ચ વેણ્ડુ [વેણ્હુ (સી. ક.)] ચ, દીઘલટ્ઠિ ચ નન્દનો;

ચન્દનો વાસુદત્તો ચ, સુબ્રહ્મા કકુધેન ચ;

ઉત્તરો નવમો વુત્તો, દસમો અનાથપિણ્ડિકોતિ.