૮. સુદત્તસુત્તં

૨૪૨. એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ સીતવને. તેન ખો પન સમયેન અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ રાજગહં અનુપ્પત્તો હોતિ કેનચિદેવ કરણીયેન. અસ્સોસિ ખો અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ – ‘‘બુદ્ધો કિર લોકે ઉપ્પન્નો’’તિ. તાવદેવ ચ પન ભગવન્તં દસ્સનાય ઉપસઙ્કમિતુકામો હોતિ. અથસ્સ અનાથપિણ્ડિકસ્સ ગહપતિસ્સ એતદહોસિ – ‘‘અકાલો ખો અજ્જ ભગવન્તં દસ્સનાય ઉપસઙ્કમિતું. સ્વે દાનાહં કાલેન ભગવન્તં દસ્સનાય ગમિસ્સામી’’તિ બુદ્ધગતાય સતિયા નિપજ્જિ. રત્તિયા સુદં તિક્ખત્તું વુટ્ઠાસિ પભાતન્તિ મઞ્ઞમાનો. અથ ખો અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ યેન સિવથિકદ્વારં [સીવથિકદ્વારં (સી. સ્યા. કં. પી.)] તેનુપસઙ્કમિ. અમનુસ્સા દ્વારં વિવરિંસુ. અથ ખો અનાથપિણ્ડિકસ્સ ગહપતિસ્સ નગરમ્હા નિક્ખમન્તસ્સ આલોકો અન્તરધાયિ, અન્ધકારો પાતુરહોસિ, ભયં છમ્ભિતત્તં લોમહંસો ઉદપાદિ, તતોવ પુન નિવત્તિતુકામો અહોસિ. અથ ખો સિવકો [સીવકો (સી. પી.)] યક્ખો અન્તરહિતો સદ્દમનુસ્સાવેસિ –

‘‘સતં હત્થી સતં અસ્સા, સતં અસ્સતરીરથા;

સતં કઞ્ઞાસહસ્સાનિ, આમુક્કમણિકુણ્ડલા;

એકસ્સ પદવીતિહારસ્સ, કલં નાગ્ઘન્તિ સોળસિં.

‘‘અભિક્કમ ગહપતિ, અભિક્કમ ગહપતિ;

અભિક્કમનં તે સેય્યો, નો પટિક્કમન’’ન્તિ.

અથ ખો અનાથપિણ્ડિકસ્સ ગહપતિસ્સ અન્ધકારો અન્તરધાયિ, આલોકો પાતુરહોસિ, યં અહોસિ ભયં છમ્ભિતત્તં લોમહંસો, સો પટિપ્પસ્સમ્ભિ. દુતિયમ્પિ ખો અનાથપિણ્ડિકસ્સ ગહપતિસ્સ આલોકો અન્તરધાયિ, અન્ધકારો પાતુરહોસિ, ભયં છમ્ભિતત્તં લોમહંસો ઉદપાદિ, તતોવ પુન નિવત્તિતુકામો અહોસિ. દુતિયમ્પિ ખો સિવકો યક્ખો અન્તરહિતો સદ્દમનુસ્સાવેસિ –

‘‘સતં હત્થી સતં અસ્સા…પે…

કલં નાગ્ઘન્તિ સોળસિં.

‘‘અભિક્કમ ગહપતિ, અભિક્કમ ગહપતિ;

અભિક્કમનં તે સેય્યો, નો પટિક્કમન’’ન્તિ.

અથ ખો અનાથપિણ્ડિકસ્સ ગહપતિસ્સ અન્ધકારો અન્તરધાયિ, આલોકો પાતુરહોસિ, યં અહોસિ ભયં છમ્ભિતત્તં લોમહંસો, સો પટિપ્પસ્સમ્ભિ. તતિયમ્પિ ખો અનાથપિણ્ડિકસ્સ ગહપતિસ્સ આલોકો અન્તરધાયિ, અન્ધકારો પાતુરહોસિ, ભયં છમ્ભિતત્તં લોમહંસો ઉદપાદિ, તતોવ પુન નિવત્તિતુકામો અહોસિ. તતિયમ્પિ ખો સિવકો યક્ખો અન્તરહિતો સદ્દમનુસ્સાવેસિ –

‘‘સતં હત્થી સતં અસ્સા…પે…

કલં નાગ્ઘન્તિ સોળસિં.

‘‘અભિક્કમ ગહપતિ, અભિક્કમ ગહપતિ;

અભિક્કમનં તે સેય્યો, નો પટિક્કમન’’ન્તિ.

અથ ખો અનાથપિણ્ડિકસ્સ ગહપતિસ્સ અન્ધકારો અન્તરધાયિ, આલોકો પાતુરહોસિ, યં અહોસિ ભયં છમ્ભિતત્તં લોમહંસો, સો પટિપ્પસ્સમ્ભિ. અથ ખો અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ યેન સીતવનં યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ.

તેન ખો પન સમયેન ભગવા રત્તિયા પચ્ચૂસસમયં પચ્ચુટ્ઠાય અબ્ભોકાસે ચઙ્કમતિ. અદ્દસા ખો ભગવા અનાથપિણ્ડિકં ગહપતિં દૂરતોવ આગચ્છન્તં. દિસ્વાન ચઙ્કમા ઓરોહિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. નિસજ્જ ખો ભગવા અનાથપિણ્ડિકં ગહપતિં એતદવોચ – ‘‘એહિ સુદત્તા’’તિ. અથ ખો અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ, નામેન મં ભગવા આલપતીતિ, હટ્ઠો ઉદગ્ગો તત્થેવ ભગવતો પાદેસુ સિરસા નિપતિત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘કચ્ચિ, ભન્તે, ભગવા સુખમસયિત્થા’’તિ?

‘‘સબ્બદા વે સુખં સેતિ, બ્રાહ્મણો પરિનિબ્બુતો;

યો ન લિમ્પતિ કામેસુ, સીતિભૂતો નિરૂપધિ.

‘‘સબ્બા આસત્તિયો છેત્વા, વિનેય્ય હદયે દરં;

ઉપસન્તો સુખં સેતિ, સન્તિં પપ્પુય્ય ચેતસા’’તિ [ચેતસોતિ (સી.)].