૮. છેત્વાવગ્ગો

૧. છેત્વાસુત્તં

૭૧. સાવત્થિનિદાનં. એકમન્તં ઠિતા ખો સા દેવતા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘કિંસુ છેત્વા [ઝત્વા (સી.), ઘત્વા (સ્યા. કં.) એવમુપરિપિ] સુખં સેતિ, કિંસુ છેત્વા ન સોચતિ;

કિસ્સસ્સુ એકધમ્મસ્સ, વધં રોચેસિ ગોતમા’’તિ.

‘‘કોધં છેત્વા સુખં સેતિ, કોધં છેત્વા ન સોચતિ;

કોધસ્સ વિસમૂલસ્સ, મધુરગ્ગસ્સ દેવતે;

વધં અરિયા પસંસન્તિ, તઞ્હિ છેત્વા ન સોચતી’’તિ.

૨. રથસુત્તં

૭૨. ‘‘કિંસુ રથસ્સ પઞ્ઞાણં, કિંસુ પઞ્ઞાણમગ્ગિનો;

કિંસુ રટ્ઠસ્સ પઞ્ઞાણં, કિંસુ પઞ્ઞાણમિત્થિયા’’તિ.

‘‘ધજો રથસ્સ પઞ્ઞાણં, ધૂમો પઞ્ઞાણમગ્ગિનો;

રાજા રટ્ઠસ્સ પઞ્ઞાણં, ભત્તા પઞ્ઞાણમિત્થિયા’’તિ.

૩. વિત્તસુત્તં

૭૩. ‘‘કિંસૂધ વિત્તં પુરિસસ્સ સેટ્ઠં, કિંસુ સુચિણ્ણો સુખમાવહતિ;

કિંસુ હવે સાદુતરં [સાધુતરં (ક.)] રસાનં, કથંજીવિં [કિંસુજીવિં (ક.)] જીવિતમાહુ સેટ્ઠ’’ન્તિ.

‘‘સદ્ધીધ વિત્તં પુરિસસ્સ સેટ્ઠં, ધમ્મો સુચિણ્ણો સુખમાવહતિ;

સચ્ચં હવે સાદુતરં રસાનં, પઞ્ઞાજીવિં જીવિતમાહુ સેટ્ઠ’’ન્તિ.

૪. વુટ્ઠિસુત્તં

૭૪. ‘‘કિંસુ ઉપ્પતતં સેટ્ઠં, કિંસુ નિપતતં વરં;

કિંસુ પવજમાનાનં, કિંસુ પવદતં વર’’ન્તિ.

‘‘બીજં ઉપ્પતતં સેટ્ઠં, વુટ્ઠિ નિપતતં વરા;

ગાવો પવજમાનાનં, પુત્તો પવદતં વરોતિ.

‘‘વિજ્જા ઉપ્પતતં સેટ્ઠા, અવિજ્જા નિપતતં વરા;

સઙ્ઘો પવજમાનાનં, બુદ્ધો પવદતં વરો’’તિ.

૫. ભીતાસુત્તં

૭૫. ‘‘કિંસૂધ ભીતા જનતા અનેકા,

મગ્ગો ચનેકાયતનપ્પવુત્તો;

પુચ્છામિ તં ગોતમ ભૂરિપઞ્ઞ,

કિસ્મિં ઠિતો પરલોકં ન ભાયે’’તિ.

‘‘વાચં મનઞ્ચ પણિધાય સમ્મા,

કાયેન પાપાનિ અકુબ્બમાનો;

બવ્હન્નપાનં ઘરમાવસન્તો,

સદ્ધો મુદૂ સંવિભાગી વદઞ્ઞૂ;

એતેસુ ધમ્મેસુ ઠિતો ચતૂસુ,

ધમ્મે ઠિતો પરલોકં ન ભાયે’’તિ.

૬. નજીરતિસુત્તં

૭૬. ‘‘કિં જીરતિ કિં ન જીરતિ, કિંસુ ઉપ્પથોતિ વુચ્ચતિ;

કિંસુ ધમ્માનં પરિપન્થો, કિંસુ રત્તિન્દિવક્ખયો;

કિં મલં બ્રહ્મચરિયસ્સ, કિં સિનાનમનોદકં.

‘‘કતિ લોકસ્મિં છિદ્દાનિ, યત્થ વિત્તં [ચિત્તં (સી. સ્યા. કં. પી.)] ન તિટ્ઠતિ;

ભગવન્તં પુટ્ઠુમાગમ્મ, કથં જાનેમુ તં મય’’ન્તિ.

‘‘રૂપં જીરતિ મચ્ચાનં, નામગોત્તં ન જીરતિ;

રાગો ઉપ્પથોતિ વુચ્ચતિ.

‘‘લોભો ધમ્માનં પરિપન્થો, વયો રત્તિન્દિવક્ખયો;

ઇત્થી મલં બ્રહ્મચરિયસ્સ, એત્થાયં સજ્જતે પજા;

તપો ચ બ્રહ્મચરિયઞ્ચ, તં સિનાનમનોદકં.

‘‘છ લોકસ્મિં છિદ્દાનિ, યત્થ વિત્તં ન તિટ્ઠતિ;

આલસ્યઞ્ચ [આલસ્સઞ્ચ (સી. પી.)] પમાદો ચ, અનુટ્ઠાનં અસંયમો;

નિદ્દા તન્દી [તન્દિ (સી.)] ચ તે છિદ્દે, સબ્બસો તં વિવજ્જયે’’તિ.

૭. ઇસ્સરિયસુત્તં

૭૭. ‘‘કિંસુ ઇસ્સરિયં લોકે, કિંસુ ભણ્ડાનમુત્તમં;

કિંસુ સત્થમલં લોકે, કિંસુ લોકસ્મિમબ્બુદં.

‘‘કિંસુ હરન્તં વારેન્તિ, હરન્તો પન કો પિયો;

કિંસુ પુનપ્પુનાયન્તં, અભિનન્દન્તિ પણ્ડિતા’’તિ.

‘‘વસો ઇસ્સરિયં લોકે, ઇત્થી ભણ્ડાનમુત્તમં;

કોધો સત્થમલં લોકે, ચોરા લોકસ્મિમબ્બુદા.

‘‘ચોરં હરન્તં વારેન્તિ, હરન્તો સમણો પિયો;

સમણં પુનપ્પુનાયન્તં, અભિનન્દન્તિ પણ્ડિતા’’તિ.

૮. કામસુત્તં

૭૮. ‘‘કિમત્થકામો ન દદે, કિં મચ્ચો ન પરિચ્ચજે;

કિંસુ મુઞ્ચેય્ય કલ્યાણં, પાપિકં ન ચ મોચયે’’તિ.

‘‘અત્તાનં ન દદે પોસો, અત્તાનં ન પરિચ્ચજે;

વાચં મુઞ્ચેય્ય કલ્યાણં, પાપિકઞ્ચ ન મોચયે’’તિ.

૯. પાથેય્યસુત્તં

૭૯. ‘‘કિંસુ બન્ધતિ પાથેય્યં, કિંસુ ભોગાનમાસયો;

કિંસુ નરં પરિકસ્સતિ, કિંસુ લોકસ્મિ દુજ્જહં;

કિસ્મિં બદ્ધા પુથૂ સત્તા, પાસેન સકુણી યથા’’તિ.

‘‘સદ્ધા બન્ધતિ પાથેય્યં, સિરી ભોગાનમાસયો;

ઇચ્છા નરં પરિકસ્સતિ, ઇચ્છા લોકસ્મિ દુજ્જહા;

ઇચ્છાબદ્ધા પુથૂ સત્તા, પાસેન સકુણી યથા’’તિ.

૧૦. પજ્જોતસુત્તં

૮૦. ‘‘કિંસુ લોકસ્મિ પજ્જોતો, કિંસુ લોકસ્મિ જાગરો;

કિંસુ કમ્મે સજીવાનં, કિમસ્સ ઇરિયાપથો.

‘‘કિંસુ અલસં અનલસઞ્ચ [કિં આલસ્યાનાલસ્યઞ્ચ (ક.)], માતા પુત્તંવ પોસતિ;

કિં ભૂતા ઉપજીવન્તિ, યે પાણા પથવિસ્સિતા’’તિ.

‘‘પઞ્ઞા લોકસ્મિ પજ્જોતો, સતિ લોકસ્મિ જાગરો;

ગાવો કમ્મે સજીવાનં, સીતસ્સ ઇરિયાપથો.

‘‘વુટ્ઠિ અલસં અનલસઞ્ચ, માતા પુત્તંવ પોસતિ;

વુટ્ઠિં ભૂતા ઉપજીવન્તિ, યે પાણા પથવિસ્સિતા’’તિ.

૧૧. અરણસુત્તં

૮૧. ‘‘કેસૂધ અરણા લોકે, કેસં વુસિતં ન નસ્સતિ;

કેધ ઇચ્છં પરિજાનન્તિ, કેસં ભોજિસ્સિયં સદા.

‘‘કિંસુ માતા પિતા ભાતા, વન્દન્તિ નં પતિટ્ઠિતં;

કિંસુ ઇધ જાતિહીનં, અભિવાદેન્તિ ખત્તિયા’’તિ.

‘‘સમણીધ અરણા લોકે, સમણાનં વુસિતં ન નસ્સતિ;

સમણા ઇચ્છં પરિજાનન્તિ, સમણાનં ભોજિસ્સિયં સદા.

‘‘સમણં માતા પિતા ભાતા, વન્દન્તિ નં પતિટ્ઠિતં;

સમણીધ જાતિહીનં, અભિવાદેન્તિ ખત્તિયા’’તિ.

છેત્વાવગ્ગો અટ્ઠમો.

તસ્સુદ્દાનં –

છેત્વા રથઞ્ચ ચિત્તઞ્ચ, વુટ્ઠિ ભીતા નજીરતિ;

ઇસ્સરં કામં પાથેય્યં, પજ્જોતો અરણેન ચાતિ.

દેવતાસંયુત્તં સમત્તં.