૨. મચ્છરિસુત્તં
૩૨. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો સમ્બહુલા સતુલ્લપકાયિકા દેવતાયો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણા કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠંસુ. એકમન્તં ઠિતા ખો એકા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –
‘‘મચ્છેરા ચ પમાદા ચ, એવં દાનં ન દીયતિ [દિય્યતિ (ક.)];
પુઞ્ઞં આકઙ્ખમાનેન, દેય્યં હોતિ વિજાનતા’’તિ.
અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમા ગાથાયો અભાસિ –
‘‘યસ્સેવ ભીતો ન દદાતિ મચ્છરી, તદેવાદદતો ભયં;
જિઘચ્છા ચ પિપાસા ચ, યસ્સ ભાયતિ મચ્છરી;
તમેવ બાલં ફુસતિ, અસ્મિં લોકે પરમ્હિ ચ.
‘‘તસ્મા વિનેય્ય મચ્છેરં, દજ્જા દાનં મલાભિભૂ;
પુઞ્ઞાનિ પરલોકસ્મિં, પતિટ્ઠા હોન્તિ પાણિન’’ન્તિ.
અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમા ગાથાયો અભાસિ –
‘‘તે મતેસુ ન મીયન્તિ, પન્થાનંવ સહબ્બજં;
અપ્પસ્મિં યે પવેચ્છન્તિ, એસ ધમ્મો સનન્તનો.
‘‘અપ્પસ્મેકે પવેચ્છન્તિ, બહુનેકે ન દિચ્છરે;
અપ્પસ્મા દક્ખિણા દિન્ના, સહસ્સેન સમં મિતા’’તિ.
અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમા ગાથાયો અભાસિ –
‘‘દુદ્દદં દદમાનાનં, દુક્કરં કમ્મ કુબ્બતં;
અસન્તો નાનુકુબ્બન્તિ, સતં ધમ્મો દુરન્વયો [દુરન્નયો (સી.)].
‘‘તસ્મા સતઞ્ચ અસતં [અસતઞ્ચ (સી. સ્યા. કં.)], નાના હોતિ ઇતો ગતિ;
અસન્તો નિરયં યન્તિ, સન્તો સગ્ગપરાયના’’તિ.
અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે એતદવોચ – ‘‘કસ્સ નુ ખો, ભગવા, સુભાસિત’’ન્તિ?
‘‘સબ્બાસં વો સુભાસિતં પરિયાયેન; અપિ ચ મમપિ સુણાથ –
‘‘ધમ્મં ચરે યોપિ સમુઞ્જકં ચરે,
દારઞ્ચ પોસં દદમપ્પકસ્મિં;
સતં સહસ્સાનં સહસ્સયાગિનં,
કલમ્પિ નાગ્ઘન્તિ તથાવિધસ્સ તે’’તિ.
અથ ખો અપરા દેવતા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –
‘‘કેનેસ યઞ્ઞો વિપુલો મહગ્ગતો,
સમેન દિન્નસ્સ ન અગ્ઘમેતિ;
કથં [ઇદં પદં કત્થચિ સીહળપોત્થકે નત્થિ] સતં સહસ્સાનં સહસ્સયાગિનં,
કલમ્પિ નાગ્ઘન્તિ તથાવિધસ્સ તે’’તિ.
‘‘દદન્તિ હેકે વિસમે નિવિટ્ઠા,
છેત્વા વધિત્વા અથ સોચયિત્વા;
સા દક્ખિણા અસ્સુમુખા સદણ્ડા,
સમેન દિન્નસ્સ ન અગ્ઘમેતિ.
‘‘એવં સતં સહસ્સાનં સહસ્સયાગિનં;
કલમ્પિ નાગ્ઘન્તિ તથાવિધસ્સ તે’’તિ.