૪. સતુલ્લપકાયિકવગ્ગો

૧. સબ્ભિસુત્તં

૩૧. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો સમ્બહુલા સતુલ્લપકાયિકા દેવતાયો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણા કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠંસુ. એકમન્તં ઠિતા ખો એકા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘સબ્ભિરેવ સમાસેથ, સબ્ભિ કુબ્બેથ [ક્રુબ્બેથ (ક.)] સન્થવં;

સતં સદ્ધમ્મમઞ્ઞાય, સેય્યો હોતિ ન પાપિયો’’તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘સબ્ભિરેવ સમાસેથ, સબ્ભિ કુબ્બેથ સન્થવં;

સતં સદ્ધમ્મમઞ્ઞાય, પઞ્ઞા લબ્ભતિ [પઞ્ઞં લભતિ (સ્યા. કં.)] નાઞ્ઞતો’’તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘સબ્ભિરેવ સમાસેથ, સબ્ભિ કુબ્બેથ સન્થવં;

સતં સદ્ધમ્મમઞ્ઞાય, સોકમજ્ઝે ન સોચતી’’તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘સબ્ભિરેવ સમાસેથ, સબ્ભિ કુબ્બેથ સન્થવં;

સતં સદ્ધમ્મમઞ્ઞાય, ઞાતિમજ્ઝે વિરોચતી’’તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘સબ્ભિરેવ સમાસેથ, સબ્ભિ કુબ્બેથ સન્થવં;

સતં સદ્ધમ્મમઞ્ઞાય, સત્તા ગચ્છન્તિ સુગ્ગતિ’’ન્તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘સબ્ભિરેવ સમાસેથ, સબ્ભિ કુબ્બેથ સન્થવં;

સતં સદ્ધમ્મમઞ્ઞાય, સત્તા તિટ્ઠન્તિ સાતત’’ન્તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘કસ્સ નુ ખો, ભગવા, સુભાસિત’’ન્તિ? સબ્બાસં વો સુભાસિતં પરિયાયેન, અપિ ચ મમપિ સુણાથ –

‘‘સબ્ભિરેવ સમાસેથ, સબ્ભિ કુબ્બેથ સન્થવં;

સતં સદ્ધમ્મમઞ્ઞાય, સબ્બદુક્ખા પમુચ્ચતી’’તિ.

ઇદમવોચ ભગવા. અત્તમના તા દેવતાયો ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા તત્થેવન્તરધાયિંસૂતિ.

૨. મચ્છરિસુત્તં

૩૨. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો સમ્બહુલા સતુલ્લપકાયિકા દેવતાયો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણા કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠંસુ. એકમન્તં ઠિતા ખો એકા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘મચ્છેરા ચ પમાદા ચ, એવં દાનં ન દીયતિ [દિય્યતિ (ક.)];

પુઞ્ઞં આકઙ્ખમાનેન, દેય્યં હોતિ વિજાનતા’’તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમા ગાથાયો અભાસિ –

‘‘યસ્સેવ ભીતો ન દદાતિ મચ્છરી, તદેવાદદતો ભયં;

જિઘચ્છા ચ પિપાસા ચ, યસ્સ ભાયતિ મચ્છરી;

તમેવ બાલં ફુસતિ, અસ્મિં લોકે પરમ્હિ ચ.

‘‘તસ્મા વિનેય્ય મચ્છેરં, દજ્જા દાનં મલાભિભૂ;

પુઞ્ઞાનિ પરલોકસ્મિં, પતિટ્ઠા હોન્તિ પાણિન’’ન્તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમા ગાથાયો અભાસિ –

‘‘તે મતેસુ ન મીયન્તિ, પન્થાનંવ સહબ્બજં;

અપ્પસ્મિં યે પવેચ્છન્તિ, એસ ધમ્મો સનન્તનો.

‘‘અપ્પસ્મેકે પવેચ્છન્તિ, બહુનેકે ન દિચ્છરે;

અપ્પસ્મા દક્ખિણા દિન્ના, સહસ્સેન સમં મિતા’’તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમા ગાથાયો અભાસિ –

‘‘દુદ્દદં દદમાનાનં, દુક્કરં કમ્મ કુબ્બતં;

અસન્તો નાનુકુબ્બન્તિ, સતં ધમ્મો દુરન્વયો [દુરન્નયો (સી.)].

‘‘તસ્મા સતઞ્ચ અસતં [અસતઞ્ચ (સી. સ્યા. કં.)], નાના હોતિ ઇતો ગતિ;

અસન્તો નિરયં યન્તિ, સન્તો સગ્ગપરાયના’’તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે એતદવોચ – ‘‘કસ્સ નુ ખો, ભગવા, સુભાસિત’’ન્તિ?

‘‘સબ્બાસં વો સુભાસિતં પરિયાયેન; અપિ ચ મમપિ સુણાથ –

‘‘ધમ્મં ચરે યોપિ સમુઞ્જકં ચરે,

દારઞ્ચ પોસં દદમપ્પકસ્મિં;

સતં સહસ્સાનં સહસ્સયાગિનં,

કલમ્પિ નાગ્ઘન્તિ તથાવિધસ્સ તે’’તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘કેનેસ યઞ્ઞો વિપુલો મહગ્ગતો,

સમેન દિન્નસ્સ ન અગ્ઘમેતિ;

કથં [ઇદં પદં કત્થચિ સીહળપોત્થકે નત્થિ] સતં સહસ્સાનં સહસ્સયાગિનં,

કલમ્પિ નાગ્ઘન્તિ તથાવિધસ્સ તે’’તિ.

‘‘દદન્તિ હેકે વિસમે નિવિટ્ઠા,

છેત્વા વધિત્વા અથ સોચયિત્વા;

સા દક્ખિણા અસ્સુમુખા સદણ્ડા,

સમેન દિન્નસ્સ ન અગ્ઘમેતિ.

‘‘એવં સતં સહસ્સાનં સહસ્સયાગિનં;

કલમ્પિ નાગ્ઘન્તિ તથાવિધસ્સ તે’’તિ.

૩. સાધુસુત્તં

૩૩. સાવત્થિનિદાનં. અથ ખો સમ્બહુલા સતુલ્લપકાયિકા દેવતાયો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણા કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠંસુ. એકમન્તં ઠિતા ખો એકા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ –

‘‘સાધુ ખો, મારિસ, દાનં;

મચ્છેરા ચ પમાદા ચ, એવં દાનં ન દીયતિ;

પુઞ્ઞં આકઙ્ખમાનેન, દેય્યં હોતિ વિજાનતા’’તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ –

‘‘સાધુ ખો, મારિસ, દાનં;

અપિ ચ અપ્પકસ્મિમ્પિ સાહુ દાનં’’.

‘‘અપ્પસ્મેકે પવેચ્છન્તિ, બહુનેકે ન દિચ્છરે;

અપ્પસ્મા દક્ખિણા દિન્ના, સહસ્સેન સમં મિતા’’તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ –

‘‘સાધુ ખો, મારિસ, દાનં; અપ્પકસ્મિમ્પિ સાહુ દાનં;

અપિ ચ સદ્ધાયપિ સાહુ દાનં’’.

‘‘દાનઞ્ચ યુદ્ધઞ્ચ સમાનમાહુ,

અપ્પાપિ સન્તા બહુકે જિનન્તિ;

અપ્પમ્પિ ચે સદ્દહાનો દદાતિ,

તેનેવ સો હોતિ સુખી પરત્થા’’તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ –

‘‘સાધુ ખો, મારિસ, દાનં; અપ્પકસ્મિમ્પિ સાહુ દાનં;

સદ્ધાયપિ સાહુ દાનં; અપિ ચ ધમ્મલદ્ધસ્સાપિ સાહુ દાનં’’.

‘‘યો ધમ્મલદ્ધસ્સ દદાતિ દાનં,

ઉટ્ઠાનવીરિયાધિગતસ્સ જન્તુ;

અતિક્કમ્મ સો વેતરણિં યમસ્સ,

દિબ્બાનિ ઠાનાનિ ઉપેતિ મચ્ચો’’તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ –

‘‘સાધુ ખો, મારિસ, દાનં; અપ્પકસ્મિમ્પિ સાહુ દાનં;

સદ્ધાયપિ સાહુ દાનં; ધમ્મલદ્ધસ્સાપિ સાહુ દાનં;

અપિ ચ વિચેય્ય દાનમ્પિ સાહુ દાનં’’.

‘‘વિચેય્ય દાનં સુગતપ્પસત્થં,

યે દક્ખિણેય્યા ઇધ જીવલોકે;

એતેસુ દિન્નાનિ મહપ્ફલાનિ,

બીજાનિ વુત્તાનિ યથા સુખેત્તે’’તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ –

‘‘સાધુ ખો, મારિસ, દાનં; અપ્પકસ્મિમ્પિ સાહુ દાનં;

સદ્ધાયપિ સાહુ દાનં; ધમ્મલદ્ધસ્સાપિ સાહુ દાનં;

વિચેય્ય દાનમ્પિ સાહુ દાનં; અપિ ચ પાણેસુપિ સાધુ સંયમો’’.

‘‘યો પાણભૂતાનિ [પાણભૂતેસુ (સી. પી.)] અહેઠયં ચરં,

પરૂપવાદા ન કરોન્તિ પાપં;

ભીરું પસંસન્તિ ન હિ તત્થ સૂરં,

ભયા હિ સન્તો ન કરોન્તિ પાપ’’ન્તિ.

અથ ખો અપરા દેવતા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘કસ્સ નુ ખો, ભગવા, સુભાસિત’’ન્તિ?

‘‘સબ્બાસં વો સુભાસિતં પરિયાયેન, અપિ ચ મમપિ સુણાથ –

‘‘સદ્ધા હિ દાનં બહુધા પસત્થં,

દાના ચ ખો ધમ્મપદંવ સેય્યો;

પુબ્બે ચ હિ પુબ્બતરે ચ સન્તો,

નિબ્બાનમેવજ્ઝગમું સપઞ્ઞા’’તિ.

૪. નસન્તિસુત્તં

૩૪. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો સમ્બહુલા સતુલ્લપકાયિકા દેવતાયો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણા કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠંસુ. એકમન્તં ઠિતા ખો એકા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘ન સન્તિ કામા મનુજેસુ નિચ્ચા,

સન્તીધ કમનીયાનિ યેસુ [કામેસુ (ક.)] બદ્ધો;

યેસુ પમત્તો અપુનાગમનં,

અનાગન્તા પુરિસો મચ્ચુધેય્યા’’તિ.

‘‘છન્દજં અઘં છન્દજં દુક્ખં;

છન્દવિનયા અઘવિનયો;

અઘવિનયા દુક્ખવિનયો’’તિ.

‘‘ન તે કામા યાનિ ચિત્રાનિ લોકે,

સઙ્કપ્પરાગો પુરિસસ્સ કામો;

તિટ્ઠન્તિ ચિત્રાનિ તથેવ લોકે,

અથેત્થ ધીરા વિનયન્તિ છન્દં.

‘‘કોધં જહે વિપ્પજહેય્ય માનં,

સંયોજનં સબ્બમતિક્કમેય્ય;

તં નામરૂપસ્મિમસજ્જમાનં,

અકિઞ્ચનં નાનુપતન્તિ દુક્ખા.

‘‘પહાસિ સઙ્ખં ન વિમાનમજ્ઝગા [ન ચ માનમજ્ઝગા (ક. સી.), ન વિમાનમાગા (સ્યા. કં.)],

અચ્છેચ્છિ તણ્હં ઇધ નામરૂપે;

તં છિન્નગન્થં અનિઘં નિરાસં,

પરિયેસમાના નાજ્ઝગમું;

દેવા મનુસ્સા ઇધ વા હુરં વા,

સગ્ગેસુ વા સબ્બનિવેસનેસૂ’’તિ.

‘‘તં ચે હિ નાદ્દક્ખું તથાવિમુત્તં (ઇચ્ચાયસ્મા મોઘરાજા),

દેવા મનુસ્સા ઇધ વા હુરં વા;

નરુત્તમં અત્થચરં નરાનં,

યે તં નમસ્સન્તિ પસંસિયા તે’’તિ.

‘‘પસંસિયા તેપિ ભવન્તિ ભિક્ખૂ (મોઘરાજાતિ ભગવા),

યે તં નમસ્સન્તિ તથાવિમુત્તં;

અઞ્ઞાય ધમ્મં વિચિકિચ્છં પહાય,

સઙ્ગાતિગા તેપિ ભવન્તિ ભિક્ખૂ’’તિ.

૫. ઉજ્ઝાનસઞ્ઞિસુત્તં

૩૫. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો સમ્બહુલા ઉજ્ઝાનસઞ્ઞિકા દેવતાયો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણા કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા વેહાસં અટ્ઠંસુ. વેહાસં ઠિતા ખો એકા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘અઞ્ઞથા સન્તમત્તાનં, અઞ્ઞથા યો પવેદયે;

નિકચ્ચ કિતવસ્સેવ, ભુત્તં થેય્યેન તસ્સ તં.

‘‘યઞ્હિ કયિરા તઞ્હિ વદે, યં ન કયિરા ન તં વદે;

અકરોન્તં ભાસમાનાનં, પરિજાનન્તિ પણ્ડિતા’’તિ.

‘‘ન યિદં ભાસિતમત્તેન, એકન્તસવનેન વા;

અનુક્કમિતવે સક્કા, યાયં પટિપદા દળ્હા;

યાય ધીરા પમુચ્ચન્તિ, ઝાયિનો મારબન્ધના.

‘‘ન વે ધીરા પકુબ્બન્તિ, વિદિત્વા લોકપરિયાયં;

અઞ્ઞાય નિબ્બુતા ધીરા, તિણ્ણા લોકે વિસત્તિક’’ન્તિ.

અથ ખો તા દેવતાયો પથવિયં પતિટ્ઠહિત્વા ભગવતો પાદેસુ સિરસા નિપતિત્વા ભગવન્તં એતદવોચું – ‘‘અચ્ચયો નો, ભન્તે, અચ્ચગમા યથાબાલં યથામૂળ્હં યથાઅકુસલં [યથાબાલા યથામૂળ્હા યથાઅકુસલા (સબ્બત્થ)], યા મયં ભગવન્તં આસાદેતબ્બં અમઞ્ઞિમ્હા. તાસં નો, ભન્તે, ભગવા અચ્ચયં અચ્ચયતો પટિગ્ગણ્હાતુ આયતિં સંવરાયા’’તિ. અથ ખો ભગવા સિતં પાત્વાકાસિ. અથ ખો તા દેવતાયો ભિય્યોસોમત્તાય ઉજ્ઝાયન્તિયો વેહાસં અબ્ભુગ્ગઞ્છું. એકા દેવતા ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –