૯. અરણવિભઙ્ગસુત્તં

૩૨૩. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ – ‘‘અરણવિભઙ્ગં વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ. તં સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ; ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘ન કામસુખમનુયુઞ્જેય્ય હીનં ગમ્મં પોથુજ્જનિકં અનરિયં અનત્થસંહિતં, ન ચ અત્તકિલમથાનુયોગમનુયુઞ્જેય્ય દુક્ખં અનરિયં અનત્થસંહિતં. એતે ખો, ભિક્ખવે [એતે ખો (સી.), એતે તે (સ્યા. કં. પી.)], ઉભો અન્તે અનુપગમ્મ મજ્ઝિમા પટિપદા તથાગતેન અભિસમ્બુદ્ધા, ચક્ખુકરણી ઞાણકરણી ઉપસમાય અભિઞ્ઞાય સમ્બોધાય નિબ્બાનાય સંવત્તતિ. ઉસ્સાદનઞ્ચ જઞ્ઞા, અપસાદનઞ્ચ જઞ્ઞા; ઉસ્સાદનઞ્ચ ઞત્વા અપસાદનઞ્ચ ઞત્વા નેવુસ્સાદેય્ય, ન અપસાદેય્ય [નાપસાદેય્ય (સી.)], ધમ્મમેવ દેસેય્ય. સુખવિનિચ્છયં જઞ્ઞા; સુખવિનિચ્છયં ઞત્વા અજ્ઝત્તં સુખમનુયુઞ્જેય્ય. રહોવાદં ન ભાસેય્ય, સમ્મુખા ન ખીણં [નાતિખીણં (સ્યા. કં. ક.)] ભણે. અતરમાનોવ ભાસેય્ય, નો તરમાનો. જનપદનિરુત્તિં નાભિનિવેસેય્ય, સમઞ્ઞં નાતિધાવેય્યાતિ – અયમુદ્દેસો અરણવિભઙ્ગસ્સ.

૩૨૪. ‘‘‘ન કામસુખમનુયુઞ્જેય્ય હીનં ગમ્મં પોથુજ્જનિકં અનરિયં અનત્થસંહિતં, ન ચ અત્તકિલમથાનુયોગમનુયુઞ્જેય્ય દુક્ખં અનરિયં અનત્થસંહિત’ન્તિ – ઇતિ ખો પનેતં વુત્તં; કિઞ્ચેતં પટિચ્ચ વુત્તં? યો કામપટિસન્ધિસુખિનો સોમનસ્સાનુયોગો હીનો ગમ્મો પોથુજ્જનિકો અનરિયો અનત્થસંહિતો, સદુક્ખો એસો ધમ્મો સઉપઘાતો સઉપાયાસો સપરિળાહો; મિચ્છાપટિપદા. યો કામપટિસન્ધિસુખિનો સોમનસ્સાનુયોગં અનનુયોગો હીનં ગમ્મં પોથુજ્જનિકં અનરિયં અનત્થસંહિતં, અદુક્ખો એસો ધમ્મો અનુપઘાતો અનુપાયાસો અપરિળાહો; સમ્માપટિપદા. યો અત્તકિલમથાનુયોગો દુક્ખો અનરિયો અનત્થસંહિતો, સદુક્ખો એસો ધમ્મો સઉપઘાતો સઉપાયાસો સપરિળાહો; મિચ્છાપટિપદા. યો અત્તકિલમથાનુયોગં અનનુયોગો દુક્ખં અનરિયં અનત્થસંહિતં, અદુક્ખો એસો ધમ્મો અનુપઘાતો અનુપાયાસો અપરિળાહો; સમ્માપટિપદા. ‘ન કામસુખમનુયુઞ્જેય્ય હીનં ગમ્મં પોથુજ્જનિકં અનરિયં અનત્થસંહિતં, ન ચ અત્તકિલમથાનુયોગં અનુયુઞ્જેય્ય દુક્ખં અનરિયં અનત્થસંહિત’ન્તિ – ઇતિ યં તં વુત્તં ઇદમેતં પટિચ્ચ વુત્તં.

૩૨૫. ‘‘‘એતે ખો ઉભો અન્તે અનુપગમ્મ મજ્ઝિમા પટિપદા તથાગતેન અભિસમ્બુદ્ધા, ચક્ખુકરણી ઞાણકરણી ઉપસમાય અભિઞ્ઞાય સમ્બોધાય નિબ્બાનાય સંવત્તતી’તિ – ઇતિ ખો પનેતં વુત્તં. કિઞ્ચેતં પટિચ્ચ વુત્તં? અયમેવ અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ, સમ્માસઙ્કપ્પો, સમ્માવાચા, સમ્માકમ્મન્તો, સમ્માઆજીવો, સમ્માવાયામો, સમ્માસતિ, સમ્માસમાધિ. ‘એતે ખો ઉભો અન્તે અનુપગમ્મ મજ્ઝિમા પટિપદા તથાગતેન અભિસમ્બુદ્ધા, ચક્ખુકરણી ઞાણકરણી ઉપસમાય અભિઞ્ઞાય સમ્બોધાય નિબ્બાનાય સંવત્તતી’તિ – ઇતિ યં તં વુત્તં, ઇદમેતં પટિચ્ચ વુત્તં.

૩૨૬. ‘‘‘ઉસ્સાદનઞ્ચ જઞ્ઞા, અપસાદનઞ્ચ જઞ્ઞા; ઉસ્સાદનઞ્ચ ઞત્વા અપસાદનઞ્ચ ઞત્વા નેવુસ્સાદેય્ય, ન અપસાદેય્ય, ધમ્મમેવ દેસેય્યા’તિ – ઇતિ ખો પનેતં વુત્તં. કિઞ્ચેતં પટિચ્ચ વુત્તં? કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ઉસ્સાદના ચ હોતિ અપસાદના ચ, નો ચ ધમ્મદેસના? ‘યે કામપટિસન્ધિસુખિનો સોમનસ્સાનુયોગં અનુયુત્તા હીનં ગમ્મં પોથુજ્જનિકં અનરિયં અનત્થસંહિતં, સબ્બે તે સદુક્ખા સઉપઘાતા સઉપાયાસા સપરિળાહા મિચ્છાપટિપન્ના’તિ – ઇતિ વદં [ઇતિ પરં (ક.)] ઇત્થેકે અપસાદેતિ.

‘‘‘યે કામપટિસન્ધિસુખિનો સોમનસ્સાનુયોગં અનનુયુત્તા હીનં ગમ્મં પોથુજ્જનિકં અનરિયં અનત્થસંહિતં, સબ્બે તે અદુક્ખા અનુપઘાતા અનુપાયાસા અપરિળાહા સમ્માપટિપન્ના’તિ – ઇતિ વદં ઇત્થેકે ઉસ્સાદેતિ.

‘‘‘યે અત્તકિલમથાનુયોગં અનુયુત્તા દુક્ખં અનરિયં અનત્થસંહિતં, સબ્બે તે સદુક્ખા સઉપઘાતા સઉપાયાસા સપરિળાહા મિચ્છાપટિપન્ના’તિ – ઇતિ વદં ઇત્થેકે અપસાદેતિ.

‘‘‘યે અત્તકિલમથાનુયોગં અનનુયુત્તા દુક્ખં અનરિયં અનત્થસંહિતં, સબ્બે તે અદુક્ખા અનુપઘાતા અનુપાયાસા અપરિળાહા સમ્માપટિપન્ના’તિ – ઇતિ વદં ઇત્થેકે ઉસ્સાદેતિ.

‘‘‘યેસં કેસઞ્ચિ ભવસંયોજનં અપ્પહીનં, સબ્બે તે સદુક્ખા સઉપઘાતા સઉપાયાસા સપરિળાહા મિચ્છાપટિપન્ના’તિ – ઇતિ વદં ઇત્થેકે અપસાદેતિ.

‘‘‘યેસં કેસઞ્ચિ ભવસંયોજનં પહીનં, સબ્બે તે અદુક્ખા અનુપઘાતા અનુપાયાસા અપરિળાહા સમ્માપટિપન્ના’તિ – ઇતિ વદં ઇત્થેકે ઉસ્સાદેતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ઉસ્સાદના ચ હોતિ અપસાદના ચ, નો ચ ધમ્મદેસના.

૩૨૭. ‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, નેવુસ્સાદના હોતિ ન અપસાદના, ધમ્મદેસના ચ [ધમ્મદેસનાવ (સ્યા. કં.)]? ‘યે કામપટિસન્ધિસુખિનો સોમનસ્સાનુયોગં અનુયુત્તા હીનં ગમ્મં પોથુજ્જનિકં અનરિયં અનત્થસંહિતં, સબ્બે તે સદુક્ખા સઉપઘાતા સઉપાયાસા સપરિળાહા મિચ્છાપટિપન્ના’તિ – ન એવમાહ. ‘અનુયોગો ચ ખો, સદુક્ખો એસો ધમ્મો સઉપઘાતો સઉપાયાસો સપરિળાહો; મિચ્છાપટિપદા’તિ – ઇતિ વદં ધમ્મમેવ દેસેતિ.

‘‘‘યે કામપટિસન્ધિસુખિનો સોમનસ્સાનુયોગં અનનુયુત્તા હીનં ગમ્મં પોથુજ્જનિકં અનરિયં અનત્થસંહિતં, સબ્બે તે અદુક્ખા અનુપઘાતા અનુપાયાસા અપરિળાહા સમ્માપટિપન્ના’તિ – ન એવમાહ. ‘અનનુયોગો ચ ખો, અદુક્ખો એસો ધમ્મો અનુપઘાતો અનુપાયાસો અપરિળાહો; સમ્માપટિપદા’તિ – ઇતિ વદં ધમ્મમેવ દેસેતિ.

‘‘‘યે અત્તકિલમથાનુયોગં અનુયુત્તા દુક્ખં અનરિયં અનત્થસંહિતં, સબ્બે તે સદુક્ખા સઉપઘાતા સઉપાયાસા સપરિળાહા મિચ્છાપટિપન્ના’તિ – ન એવમાહ. ‘અનુયોગો ચ ખો, સદુક્ખો એસો ધમ્મો સઉપઘાતો સઉપાયાસો સપરિળાહો; મિચ્છાપટિપદા’તિ – ઇતિ વદં ધમ્મમેવ દેસેતિ.

‘‘‘યે અત્તકિલમથાનુયોગં અનનુયુત્તા દુક્ખં અનરિયં અનત્થસંહિતં, સબ્બે તે અદુક્ખા અનુપઘાતા અનુપાયાસા અપરિળાહા સમ્માપટિપન્ના’તિ – ન એવમાહ. ‘અનનુયોગો ચ ખો, અદુક્ખો એસો ધમ્મો અનુપઘાતો અનુપાયાસો અપરિળાહો; સમ્માપટિપદા’તિ – ઇતિ વદં ધમ્મમેવ દેસેતિ.

‘‘‘યેસં કેસઞ્ચિ ભવસંયોજનં અપ્પહીનં, સબ્બે તે સદુક્ખા સઉપઘાતા સઉપાયાસા સપરિળાહા મિચ્છાપટિપન્ના’તિ – ન એવમાહ. ‘ભવસંયોજને ચ ખો અપ્પહીને ભવોપિ અપ્પહીનો હોતી’તિ – ઇતિ વદં ધમ્મમેવ દેસેતિ.

‘‘‘યેસં કેસઞ્ચિ ભવસંયોજનં પહીનં, સબ્બે તે અદુક્ખા અનુપઘાતા અનુપાયાસા અપરિળાહા સમ્માપટિપન્ના’તિ – ન એવમાહ. ‘ભવસંયોજને ચ ખો પહીને ભવોપિ પહીનો હોતી’તિ – ઇતિ વદં ધમ્મમેવ દેસેતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, નેવુસ્સાદના હોતિ ન અપસાદના, ધમ્મદેસના ચ. ‘ઉસ્સાદનઞ્ચ જઞ્ઞા, અપસાદનઞ્ચ જઞ્ઞા; ઉસ્સાદનઞ્ચ ઞત્વા અપસાદનઞ્ચ ઞત્વા નેવુસ્સાદેય્ય, ન અપસાદેય્ય, ધમ્મમેવ દેસેય્યા’તિ – ઇતિ યં તં વુત્તં ઇદમેતં પટિચ્ચ વુત્તં.

૩૨૮. ‘‘‘સુખવિનિચ્છયં જઞ્ઞા; સુખવિનિચ્છયં ઞત્વા અજ્ઝત્તં સુખમનુયુઞ્જેય્યા’તિ – ઇતિ ખો પનેતં વુત્તં. કિઞ્ચેતં પટિચ્ચ વુત્તં? પઞ્ચિમે, ભિક્ખવે, કામગુણા. કતમે પઞ્ચ? ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યા રૂપા ઇટ્ઠા કન્તા મનાપા પિયરૂપા કામૂપસંહિતા રજનીયા, સોતવિઞ્ઞેય્યા સદ્દા… ઘાનવિઞ્ઞેય્યા ગન્ધા… જિવ્હાવિઞ્ઞેય્યા રસા… કાયવિઞ્ઞેય્યા ફોટ્ઠબ્બા ઇટ્ઠા કન્તા મનાપા પિયરૂપા કામૂપસંહિતા રજનીયા – ઇમે ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ કામગુણા. યં ખો, ભિક્ખવે, ઇમે પઞ્ચ કામગુણે પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ સુખં સોમનસ્સં ઇદં વુચ્ચતિ કામસુખં મીળ્હસુખં પુથુજ્જનસુખં અનરિયસુખં. ‘ન આસેવિતબ્બં, ન ભાવેતબ્બં, ન બહુલીકાતબ્બં, ભાયિતબ્બં એતસ્સ સુખસ્સા’તિ – વદામિ. ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ સવિતક્કં સવિચારં વિવેકજં પીતિસુખં પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા અજ્ઝત્તં સમ્પસાદનં ચેતસો એકોદિભાવં અવિતક્કં અવિચારં સમાધિજં પીતિસુખં દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. પીતિયા ચ વિરાગા ઉપેક્ખકો ચ વિહરતિ…પે… તતિયં ઝાનં… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇદં વુચ્ચતિ નેક્ખમ્મસુખં પવિવેકસુખં ઉપસમસુખં સમ્બોધિસુખં. ‘આસેવિતબ્બં, ભાવેતબ્બં, બહુલીકાતબ્બં, ન ભાયિતબ્બં એતસ્સ સુખસ્સા’તિ – વદામિ. ‘સુખવિનિચ્છયં જઞ્ઞા; સુખવિનિચ્છયં ઞત્વા અજ્ઝત્તં સુખમનુયુઞ્જેય્યા’તિ – ઇતિ યં તં વુત્તં ઇદમેતં પટિચ્ચ વુત્તં.

૩૨૯. ‘‘‘રહોવાદં ન ભાસેય્ય, સમ્મુખા ન ખીણં ભણે’તિ – ઇતિ ખો પનેતં વુત્તં. કિઞ્ચેતં પટિચ્ચ વુત્તં? તત્ર, ભિક્ખવે, યં જઞ્ઞા રહોવાદં અભૂતં અતચ્છં અનત્થસંહિતં સસક્કં [સમ્પત્તં (ક.)] તં રહોવાદં ન ભાસેય્ય. યમ્પિ જઞ્ઞા રહોવાદં ભૂતં તચ્છં અનત્થસંહિતં તસ્સપિ સિક્ખેય્ય અવચનાય. યઞ્ચ ખો જઞ્ઞા રહોવાદં ભૂતં તચ્છં અત્થસંહિતં તત્ર કાલઞ્ઞૂ અસ્સ તસ્સ રહોવાદસ્સ વચનાય. તત્ર, ભિક્ખવે, યં જઞ્ઞા સમ્મુખા ખીણવાદં અભૂતં અતચ્છં અનત્થસંહિતં સસક્કં તં સમ્મુખા ખીણવાદં ન ભાસેય્ય. યમ્પિ જઞ્ઞા સમ્મુખા ખીણવાદં ભૂતં તચ્છં અનત્થસંહિતં તસ્સપિ સિક્ખેય્ય અવચનાય. યઞ્ચ ખો જઞ્ઞા સમ્મુખા ખીણવાદં ભૂતં તચ્છં અત્થસંહિતં તત્ર કાલઞ્ઞૂ અસ્સ તસ્સ સમ્મુખા ખીણવાદસ્સ વચનાય. ‘રહોવાદં ન ભાસેય્ય, સમ્મુખા ન ખીણં ભણે’તિ – ઇતિ યં તં વુત્તં, ઇદમેતં પટિચ્ચ વુત્તં.

૩૩૦. ‘‘‘અતરમાનોવ ભાસેય્ય નો તરમાનો’તિ – ઇતિ ખો પનેતં વુત્તં. કિઞ્ચેતં પટિચ્ચ વુત્તં? તત્ર, ભિક્ખવે, તરમાનસ્સ ભાસતો કાયોપિ કિલમતિ, ચિત્તમ્પિ ઉપહઞ્ઞતિ [ઊહઞ્ઞતિ (સી.)], સરોપિ ઉપહઞ્ઞતિ [ઊહઞ્ઞતિ (સી.)], કણ્ઠોપિ આતુરીયતિ, અવિસટ્ઠમ્પિ હોતિ અવિઞ્ઞેય્યં તરમાનસ્સ ભાસિતં. તત્ર, ભિક્ખવે, અતરમાનસ્સ ભાસતો કાયોપિ ન કિલમતિ, ચિત્તમ્પિ ન ઉપહઞ્ઞતિ, સરોપિ ન ઉપહઞ્ઞતિ, કણ્ઠોપિ ન આતુરીયતિ, વિસટ્ઠમ્પિ હોતિ વિઞ્ઞેય્યં અતરમાનસ્સ ભાસિતં. ‘અતરમાનોવ ભાસેય્ય, નો તરમાનો’તિ – ઇતિ યં તં વુત્તં, ઇદમેતં પટિચ્ચ વુત્તં.

૩૩૧. ‘‘‘જનપદનિરુત્તિં નાભિનિવેસેય્ય, સમઞ્ઞં નાતિધાવેય્યા’તિ – ઇતિ ખો પનેતં વુત્તં. કિઞ્ચેતં પટિચ્ચ વુત્તં? કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, જનપદનિરુત્તિયા ચ અભિનિવેસો હોતિ સમઞ્ઞાય ચ અતિસારો? ઇધ, ભિક્ખવે, તદેવેકચ્ચેસુ જનપદેસુ ‘પાતી’તિ સઞ્જાનન્તિ, ‘પત્ત’ન્તિ સઞ્જાનન્તિ, ‘વિત્ત’ન્તિ [વિટ્ઠન્તિ (સ્યા. કં.)] સઞ્જાનન્તિ, ‘સરાવ’ન્તિ સઞ્જાનન્તિ ‘ધારોપ’ન્તિ [હરોસન્તિ (સ્યા. કં.)] સઞ્જાનન્તિ, ‘પોણ’ન્તિ સઞ્જાનન્તિ, ‘પિસીલવ’ન્તિ [પિસીલન્તિ (સી. પી.), પિપિલન્તિ (સ્યા. કં.)] સઞ્જાનન્તિ. ઇતિ યથા યથા નં તેસુ તેસુ જનપદેસુ સઞ્જાનન્તિ તથા તથા થામસા પરામાસા [પરામસ્સ (સી.)] અભિનિવિસ્સ વોહરતિ – ‘ઇદમેવ સચ્ચં, મોઘમઞ્ઞ’ન્તિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, જનપદનિરુત્તિયા ચ અભિનિવેસો હોતિ સમઞ્ઞાય ચ અતિસારો.

૩૩૨. ‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, જનપદનિરુત્તિયા ચ અનભિનિવેસો હોતિ સમઞ્ઞાય ચ અનતિસારો? ઇધ, ભિક્ખવે, તદેવેકચ્ચેસુ જનપદેસુ ‘પાતી’તિ સઞ્જાનન્તિ, ‘પત્ત’ન્તિ સઞ્જાનન્તિ, ‘વિત્ત’ન્તિ સઞ્જાનન્તિ, ‘સરાવ’ન્તિ સઞ્જાનન્તિ, ‘ધારોપ’ન્તિ સઞ્જાનન્તિ, ‘પોણ’ન્તિ સઞ્જાનન્તિ, ‘પિસીલવ’ન્તિ સઞ્જાનન્તિ. ઇતિ યથા યથા નં તેસુ તેસુ જનપદેસુ સઞ્જાનન્તિ ‘ઇદં કિર મે [ઇદં કિર તે ચ (ક.)] આયસ્મન્તો સન્ધાય વોહરન્તી’તિ તથા તથા વોહરતિ અપરામસં. એવં ખો, ભિક્ખવે, જનપદનિરુત્તિયા ચ અનભિનિવેસો હોતિ, સમઞ્ઞાય ચ અનતિસારો. ‘જનપદનિરુત્તિં નાભિનિવેસેય્ય સમઞ્ઞં નાતિધાવેય્યા’તિ – ઇતિ યં તં વુત્તં, ઇદમેતં પટિચ્ચ વુત્તં.

૩૩૩. ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, યો કામપટિસન્ધિસુખિનો સોમનસ્સાનુયોગો હીનો ગમ્મો પોથુજ્જનિકો અનરિયો અનત્થસંહિતો, સદુક્ખો એસો ધમ્મો સઉપઘાતો સઉપાયાસો સપરિળાહો; મિચ્છાપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો સરણો. તત્ર, ભિક્ખવે, યો કામપટિસન્ધિસુખિનો સોમનસ્સાનુયોગં અનનુયોગો હીનં ગમ્મં પોથુજ્જનિકં અનરિયં અનત્થસંહિતં, અદુક્ખો એસો ધમ્મો અનુપઘાતો અનુપાયાસો અપરિળાહો; સમ્માપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો અરણો.

૩૩૪. ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, યો અત્તકિલમથાનુયોગો દુક્ખો અનરિયો અનત્થસંહિતો, સદુક્ખો એસો ધમ્મો સઉપઘાતો સઉપાયાસો સપરિળાહો; મિચ્છાપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો સરણો. તત્ર, ભિક્ખવે, યો અત્તકિલમથાનુયોગં અનનુયોગો દુક્ખં અનરિયં અનત્થસંહિતં, અદુક્ખો એસો ધમ્મો અનુપઘાતો અનુપાયાસો અપરિળાહો; સમ્માપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો અરણો.

૩૩૫. ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, યાયં મજ્ઝિમા પટિપદા તથાગતેન અભિસમ્બુદ્ધા, ચક્ખુકરણી ઞાણકરણી ઉપસમાય અભિઞ્ઞાય સમ્બોધાય નિબ્બાનાય સંવત્તતિ, અદુક્ખો એસો ધમ્મો અનુપઘાતો અનુપાયાસો અપરિળાહો; સમ્માપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો અરણો.

૩૩૬. ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, યાયં ઉસ્સાદના ચ અપસાદના ચ નો ચ ધમ્મદેસના, સદુક્ખો એસો ધમ્મો સઉપઘાતો સઉપાયાસો સપરિળાહો; મિચ્છાપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો સરણો. તત્ર, ભિક્ખવે, યાયં નેવુસ્સાદના ચ ન અપસાદના ચ ધમ્મદેસના ચ, અદુક્ખો એસો ધમ્મો અનુપઘાતો અનુપાયાસો અપરિળાહો; સમ્માપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો અરણો.

૩૩૭. ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, યમિદં કામસુખં મીળ્હસુખં પોથુજ્જનસુખં અનરિયસુખં, સદુક્ખો એસો ધમ્મો સઉપઘાતો સઉપાયાસો સપરિળાહો; મિચ્છાપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો સરણો. તત્ર, ભિક્ખવે, યમિદં નેક્ખમ્મસુખં પવિવેકસુખં ઉપસમસુખં સમ્બોધિસુખં, અદુક્ખો એસો ધમ્મો અનુપઘાતો અનુપાયાસો અપરિળાહો; સમ્માપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો અરણો.

૩૩૮. ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, ય્વાયં રહોવાદો અભૂતો અતચ્છો અનત્થસંહિતો, સદુક્ખો એસો ધમ્મો સઉપઘાતો સઉપાયાસો સપરિળાહો; મિચ્છાપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો સરણો. તત્ર, ભિક્ખવે, ય્વાયં રહોવાદો ભૂતો તચ્છો અનત્થસંહિતો, સદુક્ખો એસો ધમ્મો સઉપઘાતો સઉપાયાસો સપરિળાહો; મિચ્છાપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો સરણો. તત્ર, ભિક્ખવે, ય્વાયં રહોવાદો ભૂતો તચ્છો અત્થસંહિતો, અદુક્ખો એસો ધમ્મો અનુપઘાતો અનુપાયાસો અપરિળાહો; સમ્માપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો અરણો.

૩૩૯. ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, ય્વાયં સમ્મુખા ખીણવાદો અભૂતો અતચ્છો અનત્થસંહિતો, સદુક્ખો એસો ધમ્મો સઉપઘાતો સઉપાયાસો સપરિળાહો; મિચ્છાપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો સરણો. તત્ર, ભિક્ખવે, ય્વાયં સમ્મુખા ખીણવાદો ભૂતો તચ્છો અનત્થસંહિતો, સદુક્ખો એસો ધમ્મો સઉપઘાતો સઉપાયાસો સપરિળાહો; મિચ્છાપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો સરણો. તત્ર, ભિક્ખવે, ય્વાયં સમ્મુખા ખીણવાદો ભૂતો તચ્છો અત્થસંહિતો, અદુક્ખો એસો ધમ્મો અનુપઘાતો અનુપાયાસો અપરિળાહો; સમ્માપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો અરણો.

૩૪૦. ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, યમિદં તરમાનસ્સ ભાસિતં, સદુક્ખો એસો ધમ્મો સઉપઘાતો સઉપાયાસો સપરિળાહો; મિચ્છાપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો સરણો. તત્ર, ભિક્ખવે, યમિદં અતરમાનસ્સ ભાસિતં, અદુક્ખો એસો ધમ્મો અનુપઘાતો અનુપાયાસો અપરિળાહો; સમ્માપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો અરણો.

૩૪૧. ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, ય્વાયં જનપદનિરુત્તિયા ચ અભિનિવેસો સમઞ્ઞાય ચ અતિસારો, સદુક્ખો એસો ધમ્મો સઉપઘાતો સઉપાયાસો સપરિળાહો; મિચ્છાપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો સરણો. તત્ર ભિક્ખવે, ય્વાયં જનપદનિરુત્તિયા ચ અનભિનિવેસો સમઞ્ઞાય ચ અનતિસારો, અદુક્ખો એસો ધમ્મો અનુપઘાતો અનુપાયાસો અપરિળાહો; સમ્માપટિપદા. તસ્મા એસો ધમ્મો અરણો.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘સરણઞ્ચ ધમ્મં જાનિસ્સામ, અરણઞ્ચ ધમ્મં જાનિસ્સામ; સરણઞ્ચ ધમ્મં ઞત્વા અરણઞ્ચ ધમ્મં ઞત્વા અરણપટિપદં પટિપજ્જિસ્સામા’તિ એવઞ્હિ વો, ભિક્ખવે, સિક્ખિતબ્બં. સુભૂતિ ચ પન, ભિક્ખવે, કુલપુત્તો અરણપટિપદં પટિપન્નો’’તિ.

ઇદમવોચ ભગવા. અત્તમના તે ભિક્ખૂ ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દુન્તિ.

અરણવિભઙ્ગસુત્તં નિટ્ઠિતં નવમં.