૬. કુમ્મઙ્ગપઞ્હો

૬. ‘‘ભન્તે નાગસેન, ‘કુમ્મસ્સ પઞ્ચ અઙ્ગાનિ ગહેતબ્બાની’તિ યં વદેસિ, કતમાનિ તાનિ પઞ્ચ અઙ્ગાનિ ગહેતબ્બાની’’તિ? ‘‘યથા, મહારાજ, કુમ્મો ઉદકચરો ઉદકેયેવ વાસં કપ્પેતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન સબ્બપાણભૂતપુગ્ગલાનં હિતાનુકમ્પિના મેત્તાસહગતેન ચેતસા વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન સબ્બાવન્તં લોકં ફરિત્વા વિહરિતબ્બં. ઇદં, મહારાજ, કુમ્મસ્સ પઠમં અઙ્ગં ગહેતબ્બં.

‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, કુમ્મો ઉદકે ઉપ્પિલવન્તો સીસં ઉક્ખિપિત્વા યદિ કોચિ પસ્સતિ, તત્થેવ નિમુજ્જતિ ગાળ્હમોગાહતિ ‘મા મં તે પુન પસ્સેય્યુ’ન્તિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન કિલેસેસુ ઓપતન્તેસુ આરમ્મણસરે નિમુજ્જિતબ્બં ગાળ્હમોગાહિતબ્બં ‘મા મં કિલેસા પુન પસ્સેય્યુ’ન્તિ. ઇદં, મહારાજ, કુમ્મસ્સ દુતિયં અઙ્ગં ગહેતબ્બં.

‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, કુમ્મો ઉદકતો નિક્ખમિત્વા કાયં ઓતાપેતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન નિસજ્જટ્ઠાનસયનચઙ્કમતો માનસં નીહરિત્વા સમ્મપ્પધાને માનસં ઓતાપેતબ્બં. ઇદં, મહારાજ, કુમ્મસ્સ તતિયં અઙ્ગં ગહેતબ્બં.

‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, કુમ્મો પથવિં ખણિત્વા વિવિત્તે વાસં કપ્પેતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન લાભસક્કારસિલોકં પજહિત્વા સુઞ્ઞં વિવિત્તં કાનનં વનપત્થં પબ્બતં કન્દરં ગિરિગુહં અપ્પસદ્દં અપ્પનિગ્ઘોસં પવિવિત્તમોગાહિત્વા વિવિત્તે યેવ વાસં ઉપગન્તબ્બં. ઇદં, મહારાજ, કુમ્મસ્સ ચતુત્થં અઙ્ગં ગહેતબ્બં. ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, થેરેન ઉપસેનેન વઙ્ગન્તપુત્તેન –

‘‘‘વિવિત્તં અપ્પનિગ્ઘોસં, વાળમિગનિસેવિતં;

સેવે સેનાસનં ભિક્ખુ, પટિસલ્લાનકારણા’તિ.

‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, કુમ્મો ચારિકં ચરમાનો યદિ કઞ્ચિ પસ્સતિ વા, સદ્દં સુણાતિ વા, સોણ્ડિપઞ્ચમાનિ અઙ્ગાનિ સકે કપાલે નિદહિત્વા અપ્પોસ્સુક્કો તુણ્હીભૂતો તિટ્ઠતિ કાયમનુરક્ખન્તો, એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન સબ્બત્થ રૂપસદ્દગન્ધરસફોટ્ઠબ્બધમ્મેસુ આપતન્તેસુ છસુ દ્વારેસુ સંવરકવાટં અનુગ્ઘાટેત્વા માનસં સમોદહિત્વા સંવરં કત્વા સતેન સમ્પજાનેન વિહાતબ્બં સમણધમ્મં અનુરક્ખમાનેન. ઇદં, મહારાજ, કુમ્મસ્સ પઞ્ચમં અઙ્ગં ગહેતબ્બં. ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, ભગવતા દેવાતિદેવેન સંયુત્તનિકાયવરે કુમ્મૂપમસુત્તન્તે –

‘‘‘કુમ્મોવ અઙ્ગાનિ સકે કપાલે, સમોદહં ભિક્ખુ મનોવિતક્કે;

અનિસ્સિતો અઞ્ઞમહેઠયાનો, પરિનિબ્બુતોનૂપવદેય્ય કઞ્ચી’’’તિ.

કુમ્મઙ્ગપઞ્હો છટ્ઠો.