૨. કુક્કુટઙ્ગપઞ્હો

૨. ‘‘ભન્તે નાગસેન, ‘કુક્કુટસ્સ પઞ્ચ અઙ્ગાનિ ગહેતબ્બાની’તિ યં વદેસિ, કતમાનિ તાનિ પઞ્ચ અઙ્ગાનિ ગહેતબ્બાની’’તિ? ‘‘યથા, મહારાજ, કુક્કુટો કાલેન સમયેન પટિસલ્લીયતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન કાલેન સમયેનેવ ચેતિયઙ્ગણં સમ્મજ્જિત્વા પાનીયં પરિભોજનીયં ઉપટ્ઠપેત્વા સરીરં પટિજગ્ગિત્વા નહાયિત્વા ચેતિયં વન્દિત્વા વુડ્ઢાનં ભિક્ખૂનં દસ્સનાય ગન્ત્વા કાલેન સમયેન સુઞ્ઞાગારં પવિસિતબ્બં. ઇદં, મહારાજ, કુક્કુટસ્સ પઠમં અઙ્ગં ગહેતબ્બં.

‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, કુક્કુટો કાલેન સમયેનેવ વુટ્ઠાતિ. એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન કાલેન સમયેનેવ વુટ્ઠહિત્વા ચેતિયઙ્ગણં સમ્મજ્જિત્વા પાનીયં પરિભોજનીયં ઉપટ્ઠપેત્વા સરીરં પટિજગ્ગિત્વા ચેતિયં વન્દિત્વા પુનદેવ સુઞ્ઞાગારં પવિસિતબ્બં. ઇદં, મહારાજ, કુક્કુટસ્સ દુતિયં અઙ્ગં ગહેતબ્બં.

‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, કુક્કુટો પથવિં ખણિત્વા ખણિત્વા અજ્ઝોહારં અજ્ઝોહરતિ. એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા અજ્ઝોહારં અજ્ઝોહરિતબ્બં ‘નેવ દવાય ન મદાય ન મણ્ડનાય ન વિભૂસનાય, યાવદેવ ઇમસ્સ કાયસ્સ ઠિતિયા યાપનાય વિહિંસૂપરતિયા બ્રહ્મચરિયાનુગ્ગહાય, ઇતિ પુરાણઞ્ચ વેદનં પટિહઙ્ખામિ નવઞ્ચ વેદનં ન ઉપ્પાદેસ્સામિ, યાત્રા ચ મે ભવિસ્સતિ અનવજ્જતા ચ ફાસુવિહારો ચા’તિ. ઇદં, મહારાજ, કુક્કુટસ્સ તતિયં અઙ્ગં ગહેતબ્બં. ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, ભગવતા દેવાતિદેવેન –

‘‘‘કન્તારે પુત્તમંસંવ, અક્ખસ્સબ્ભઞ્જનં યથા;

એવં આહરિ આહારં, યાપનત્થમમુચ્છિતો’તિ.

‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, કુક્કુટો સચક્ખુકોપિ રત્તિં અન્ધો હોતિ. એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન અનન્ધેનેવ અન્ધેન વિય ભવિતબ્બં, અરઞ્ઞેપિ ગોચરગામે પિણ્ડાય ચરન્તેનપિ રજનીયેસુ રૂપસદ્દગન્ધરસફોટ્ઠબ્બધમ્મેસુ અન્ધેન બધિરેન મૂગેન વિય ભવિતબ્બં, ન નિમિત્તં ગહેતબ્બં, નાનુબ્યઞ્જનં ગહેતબ્બં. ઇદં, મહારાજ, કુક્કુટસ્સ ચતુત્થં અઙ્ગં ગહેતબ્બં. ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, થેરેન મહાકચ્ચાયનેન –

‘ચક્ખુમાસ્સ યથા અન્ધો, સોતવા બધિરો યથા;

પઞ્ઞવાસ્સ [જિવ્હાવસ્સ (સી. પી.)] યથા મૂગો, બલવા દુબ્બલોરિવ;

અત્તઅત્થે [અથ અત્થે (સી. પી.)] સમુપ્પન્ને, સયેથ મતસાયિક’ન્તિ.

‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, કુક્કુટો લેડ્ડુદણ્ડલગુળમુગ્ગરેહિ પરિપાતિયન્તોપિ સકં ગેહં ન વિજહતિ. એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન ચીવરકમ્મં કરોન્તેનપિ નવકમ્મં કરોન્તેનપિ વત્તપ્પટિવત્તં કરોન્તેનપિ ઉદ્દિસન્તેનપિ ઉદ્દિસાપેન્તેનપિ યોનિસો મનસિકારો ન વિજહિતબ્બો, સકં ખો પનેતં, મહારાજ, યોગિનો ગેહં, યદિદં યોનિસો મનસિકારો. ઇદં, મહારાજ, કુક્કુટસ્સ પઞ્ચમં અઙ્ગં ગહેતબ્બં. ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, ભગવતા દેવાતિદેવેન ‘કો ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો ગોચરો સકો પેત્તિકો વિસયો? યદિદં ચત્તારો સતિપટ્ઠાના’તિ. ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, થેરેન સારિપુત્તેન ધમ્મસેનાપતિનાપિ –

‘‘‘યથા સુદન્તો માતઙ્ગો, સકં સોણ્ડં ન મદ્દતિ;

ભક્ખાભક્ખં વિજાનાતિ, અત્તનો વુત્તિકપ્પનં.

‘‘‘તથેવ બુદ્ધપુત્તેન, અપ્પમત્તેન વા પન;

જિનવચનં ન મદ્દિતબ્બં, મનસિકારવરુત્તમ’’’ન્તિ.

કુક્કુટઙ્ગપઞ્હો દુતિયો.