૨. ગોતમિવત્થદાનપઞ્હો

૨. ‘‘ભન્તે નાગસેન, ભાસિતમ્પેતં ભગવતા માતુચ્છાય મહાપજાપતિયા ગોતમિયા વસ્સિકસાટિકાય દીયમાનાય ‘સઙ્ઘે ગોતમિ દેહિ, સઙ્ઘે તે દિન્ને અહઞ્ચેવ પૂજિતો ભવિસ્સામિ સઙ્ઘો ચા’તિ. કિં નુ ખો, ભન્તે નાગસેન, તથાગતો સઙ્ઘરતનતો ન ભારિકો ન ગરુકો ન દક્ખિણેય્યો, યં તથાગતો સકાય માતુચ્છાય સયં પિઞ્જિતં [પિચ્છિતં (સી. પી.)] સયં લુઞ્ચિતં સયં પોથિતં સયં કન્તિતં સયં વાયિતં વસ્સિકસાટિકં અત્તનો દીયમાનં સઙ્ઘસ્સ દાપેસિ. યદિ, ભન્તે નાગસેન, તથાગતો સઙ્ઘરતનતો ઉત્તરો ભવેય્ય અધિકો વા વિસિટ્ઠો વા, ‘મયિ દિન્ને મહપ્ફલં ભવિસ્સતી’તિ ન તથાગતો માતુચ્છાય સયં પિઞ્જિતં સયં લુઞ્ચિતં સયં પોથિતં વસ્સિકસાટિકં સઙ્ઘે દાપેય્ય, યસ્મા ચ ખો ભન્તે નાગસેન તથાગતો અત્તાનં ન પત્થયતિ [ન પત્થીયતિ (સી. પી.)] ન ઉપનિસ્સયતિ, તસ્મા તથાગતો માતુચ્છાય તં વસ્સિકસાટિકં સઙ્ઘસ્સ દાપેસી’’તિ.

‘‘ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, ભગવતા માતુચ્છાય મહાપજાપતિયા ગોતમિયા વસ્સિકસાટિકાય દીયમાનાય ‘સઙ્ઘે ગોતમિ દેહિ, સઙ્ઘે તે દિન્ને અહઞ્ચેવ પૂજિતો ભવિસ્સામિ સઙ્ઘો ચા’તિ. તં પન ન અત્તનો પતિમાનનસ્સ અવિપાકતાય ન અદક્ખિણેય્યતાય, અપિ ચ ખો, મહારાજ, હિતત્થાય અનુકમ્પાય અનાગતમદ્ધાનં સઙ્ઘો મમચ્ચયેન ચિત્તીકતો ભવિસ્સતીતિ વિજ્જમાને યેવ ગુણે પરિકિત્તયન્તો એવમાહ ‘સઙ્ઘે ગોતમિ દેહિ, સઙ્ઘે તે દિન્ને અહઞ્ચેવ પૂજિતો ભવિસ્સામિ સઙ્ઘો ચા’તિ.

‘‘યથા, મહારાજ, પિતા ધરમાનો યેવ અમચ્ચભટબલદોવારિકઅનીકટ્ઠપારિસજ્જજનમજ્ઝે રઞ્ઞો સન્તિકે પુત્તસ્સ વિજ્જમાનં યેવ ગુણં પકિત્તેતિ [પરિકિત્તેતિ (ક.)] ‘ઇધ ઠપિતો અનાગતમદ્ધાનં જનમજ્ઝે પૂજિતો ભવિસ્સતી’તિ. એવમેવ ખો, મહારાજ, તથાગતો હિતત્થાય અનુકમ્પાય અનાગતમદ્ધાનં સઙ્ઘો મમચ્ચયેન ચિત્તીકતો ભવિસ્સતીતિ વિજ્જમાને યેવ ગુણે પકિત્તયન્તો એવમાહ ‘સઙ્ઘે ગોતમિ દેહિ, સઙ્ઘે તે દિન્ને અહઞ્ચેવ પુજિતો ભવિસ્સામિ સઙ્ઘો ચા’તિ.

‘‘ન ખો, મહારાજ, તાવતકેન વસ્સિકસાટિકાનુપ્પદાનમત્તકેન સઙ્ઘો તથાગતતો અધિકો નામ હોતિ વિસિટ્ઠો વા. યથા, મહારાજ, માતાપિતરો પુત્તાનં ઉચ્છાદેન્તિ પરિમદ્દન્તિ નહાપેન્તિ સમ્બાહેન્તિ, અપિ નુ ખો, મહારાજ, તાવતકેન ઉચ્છાદનપરિમદ્દનનહાપનસમ્બાહનમત્તકેન ‘પુત્તો માતાપિતૂહિ અધિકો નામ હોતિ વિસિટ્ઠો વા’તિ? ‘‘ન હિ, ભન્તે, અકામકરણીયા ભન્તે પુત્તા માતાપિતૂનં, તસ્મા માતાપિતરો પુત્તાનં ઉચ્છાદનપરિમદ્દનનહાપનસમ્બાહનં કરોન્તી’’તિ. એવમેવ ખો, મહારાજ, ન તાવતકેન વસ્સિકસાટિકાનુપ્પદાનમત્તકેન સઙ્ઘો તથાગતતો અધિકો નામ હોતિ વિસિટ્ઠો વાતિ. અપિ ચ તથાગતો અકામકરણીયં કરોન્તો માતુચ્છાય તં વસ્સિકસાટિકં સઙ્ઘસ્સ દાપેસિ.

‘‘યથા વા પન, મહારાજ, કોચિદેવ પુરિસો રઞ્ઞો ઉપાયનં આહરેય્ય, તં રાજા ઉપાયનં અઞ્ઞતરસ્સ ભટસ્સ વા બલસ્સ વા સેનાપતિસ્સ વા પુરોહિતસ્સ વા દદેય્ય. અપિ નુ ખો સો, મહારાજ, પુરિસો તાવતકેન ઉપાયનપટિલાભમત્તકેન રઞ્ઞા અધિકો નામ હોતિ વિસિટ્ઠો વા’’તિ? ‘‘ન હિ, ભન્તે, રાજભત્તિકો, ભન્તે, સો પુરિસો રાજૂપજીવી, તટ્ઠાને ઠપેન્તો રાજા ઉપાયનં દેતી’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, ન તાવતકેન વસ્સિકસાટિકાનુપ્પદાનમત્તકેન સઙ્ઘો તથાગતતો અધિકો નામ હોતિ વિસિટ્ઠો વા, અથ ખો તથાગતભત્તિકો તથાગતૂપજીવી. તટ્ઠાને ઠપેન્તો તથાગતો સઙ્ઘસ્સ વસ્સિકસાટિકં દાપેસિ.

‘‘અપિ ચ, મહારાજ, તથાગતસ્સ એવં અહોસિ ‘સભાવપટિપૂજનીયો સઙ્ઘો, મમ સન્તકેન સઙ્ઘં પટિપૂજેસ્સામી’તિ સઙ્ઘસ્સ વસ્સિકસાટિકં દાપેસિ, ન, મહારાજ, તથાગતો અત્તનો યેવ પટિપૂજનં વણ્ણેતિ, અથ ખો યે લોકે પટિપૂજનારહા, તેસમ્પિ તથાગતો પટિપૂજનં વણ્ણેતિ.

‘‘ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, ભગવતા દેવાતિદેવેન મજ્ઝિમનિકાયવરલઞ્છકે ધમ્મદાયાદધમ્મપરિયાયે અપ્પિચ્છપ્પટિપત્તિં પકિત્તયમાનેન ‘અસુ યેવ મે પુરિમો ભિક્ખુ પુજ્જતરો ચ પાસંસતરો ચા’તિ. ‘‘નત્થિ, મહારાજ, ભવેસુ કોચિ સત્તો તથાગતતો દક્ખિણેય્યો વા ઉત્તરો વા અધિકો વા વિસિટ્ઠો વા, તથાગતોવ ઉત્તરો અધિકો વિસિટ્ઠો.

‘‘ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, સંયુત્તનિકાયવરે માણવગામિકેન દેવપુત્તેન ભગવતો પુરતો ઠત્વા દેવમનુસ્સમજ્ઝે –

‘‘‘વિપુલો રાજગહીયાનં [રાજગહિકાનં (ક.) સં. નિ. ૧.૧૧૧ પસ્સિતબ્બં], ગિરિ સેટ્ઠો પવુચ્ચતિ;

સેતો હિમવતં સેટ્ઠો, આદિચ્ચો અઘગામિનં.

‘‘‘સમુદ્દો ઉદધિનં સેટ્ઠો, નક્ખત્તાનઞ્ચ ચન્દિમા;

સદેવકસ્સ લોકસ્સ, બુદ્ધો અગ્ગો પવુચ્ચતી’તિ.

‘‘તા ખો પનેતા, મહારાજ, માણવગામિકેન દેવપુત્તેન ગાથા સુગીતા ન દુગ્ગીતા, સુભાસિતા ન દુબ્ભાસિતા, અનુમતા ચ ભગવતા, નનુ, મહારાજ, થેરેનપિ સારિપુત્તેન ધમ્મસેનાપતિના ભણિતં –

‘‘‘એકો મનોપસાદો; સરણગમનમઞ્જલિપણામો વા;

ઉસ્સહતે તારયિતું, મારબલનિસૂદને બુદ્ધે’તિ.

‘‘ભગવતા ચ ભણિતં દેવાતિદેવેન ‘એકપુગ્ગલો, ભિક્ખવે, લોકે ઉપ્પજ્જમાનો ઉપ્પજ્જતિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય લોકાનુકમ્પાય અત્થાય હિતાય સુખાય દેવમનુસ્સાનં. કતમો એકપુગ્ગલો? તથાગતો અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો…પે… દેવમનુસ્સાન’’’ન્તિ. ‘‘સાધુ, ભન્તે નાગસેન, એવમેતં તથા સમ્પટિચ્છામી’’તિ.

ગોતમિવત્થદાનપઞ્હો દુતિયો.