૪. બોધિસત્તધમ્મતાપઞ્હો

૪. ‘‘ભન્તે નાગસેન, ભાસિતમ્પેતં ભગવતા ધમ્મતાધમ્મપરિયાયે ‘પુબ્બેવ બોધિસત્તાનં માતાપિતરો નિયતા હોન્તિ, બોધિ નિયતા હોતિ, અગ્ગસાવકા નિયતા હોન્તિ, પુત્તો નિયતો હોતિ, ઉપટ્ઠાકો નિયતો હોતી’તિ. પુન ચ તુમ્હે ભણથ ‘તુસિતે કાયે ઠિતો બોધિસત્તો અટ્ઠ મહાવિલોકનાનિ વિલોકેતિ, કાલં વિલોકેતિ, દીપં વિલોકેતિ, દેસં વિલોકેતિ, કુલં વિલોકેતિ, જનેત્તિં વિલોકેતિ, આયું વિલોકેતિ, માસં વિલોકેતિ, નેક્ખમ્મં વિલોકેતી’તિ. ભન્તે નાગસેન, અપરિપક્કે ઞાણે બુજ્ઝનં નત્થિ, પરિપક્કે ઞાણે ન સક્કા નિમેસન્તરમ્પિ આગમેતું, અનતિક્કમનીયં પરિપક્કમાનસં. કસ્મા બોધિસત્તો કાલં વિલોકેહિ ‘કમ્હિ કાલે ઉપ્પજ્જામી’તિ. અપરિપક્કે ઞાણે બુજ્ઝનં નત્થિ, પરિપક્કે ઞાણે ન સક્કા નિમેસન્તરમ્પિ આગમેતું, કસ્મા બોધિસત્તો કુલં વિલોકેતિ ‘કુમ્હિ કુલે ઉપ્પજ્જામી’તિ. યદિ, ભન્તે નાગસેન, પુબ્બેવ બોધિસત્તસ્સ માતાપિતરો નિયતા, તેન હિ ‘કુલં વિલોકેતી’તિ યં વચનં, તં મિચ્છા. યદિ કુલં વિલોકેતિ, તેન હિ ‘પુબ્બેવ બોધિસત્તસ્સ માતાપિતરો નિયતા’તિ તમ્પિ વચનં મિચ્છા. અયમ્પિ ઉભતો કોટિકો પઞ્હો તવાનુપ્પત્તો, સો તયા નિબ્બાહિતબ્બો’’તિ.

‘‘નિયતા, મહારાજ, પુબ્બેવ બોધિસત્તસ્સ માતાપિતરો, કુલઞ્ચ બોધિસત્તો વિલોકેતિ. કિન્તિ પન કુલં વિલોકેતિ ‘યે મે માતાપિતરો, તે ખત્તિયા ઉદાહુ બ્રાહ્મણા’તિ. એવં કુલં વિલોકેતિ.

‘‘અટ્ઠન્નં, મહારાજ, પુબ્બેવ અનાગતં ઓલોકેતબ્બં હોતિ. કતમેસં અટ્ઠન્નં? વાણિજસ્સ, મહારાજ, પુબ્બેવ વિક્કયભણ્ડં ઓલોકેતબ્બં હોતિ, હત્થિનાગસ્સ પુબ્બેવ સોણ્ડાય અનાગતો મગ્ગો ઓલોકેતબ્બો હોતિ, સાકટિકસ્સ પુબ્બેવ અનાગતં તિત્થં ઓલોકેતબ્બં હોતિ, નિયામકસ્સ પુબ્બેવ અનાગતં તીરં ઓલોકેત્વા નાવા પેસેતબ્બા હોતિ, ભિસક્કસ્સ પુબ્બેવ આયું ઓલોકેત્વા આતુરો ઉપસઙ્કમિતબ્બો હોતિ, ઉત્તરસેતુસ્સ પુબ્બેવ થિરાથિરભાવં જાનિત્વા અભિરુહિતબ્બં હોતિ, ભિક્ખુસ્સ પુબ્બેવ અનાગતં કાલં પચ્ચવેક્ખિત્વા ભોજનં ભુઞ્જિતબ્બં હોતિ, બોધિસત્તાનં પુબ્બેવ કુલં ઓલોકેતબ્બં હોતિ ‘ખત્તિયકુલં વા બ્રાહ્મણકુલં વા’તિ. ઇમેસં ખો, મહારાજ, અટ્ઠન્નં પુબ્બેવ અનાગતં ઓલોકેતબ્બં હોતી’’તિ. ‘‘સાધુ, ભન્તે નાગસેન, એવમેતં તથા સમ્પટિચ્છામી’’તિ.

બોધિસત્તધમ્મતાપઞ્હો ચતુત્થો.