૮. પાદસકલિકાહતપઞ્હો

૮. ‘‘ભન્તે નાગસેન, તુમ્હે ભણથ ‘ભગવતો ગચ્છન્તસ્સ અયં અચેતના મહાપથવી નિન્નં ઉન્નમતિ, ઉન્નતં ઓનમતી’તિ, પુન ચ ભણથ ‘ભગવતો પાદો સકલિકાય ખતો’તિ. યા સા સકલિકા ભગવતો પાદે પતિતા, કિસ્સ પન સા સકલિકા ભગવતો પાદા ન નિવત્તા. યદિ, ભન્તે નાગસેન, ભગવતો ગચ્છન્તસ્સ અયં અચેતના મહાપથવી નિન્નં ઉન્નમતિ, ઉન્નતં ઓનમતિ, તેન હિ ‘ભગવતો પાદો સકલિકાય ખતો’તિ યં વચનં, તં મિચ્છા. યદિ ભગવતો પાદો સકલિકાય ખતો, તેન હિ ‘ભગવતો ગચ્છન્તસ્સ અયં અચેતના મહાપથવી નિન્નં ઉન્નમતિ ઉન્નતં ઓનમતી’તિ તમ્પિ વચનં મિચ્છા. અયમ્પિ ઉભતો કોટિકો પઞ્હો તવાનુપ્પત્તો, સો તયા નિબ્બાહિતબ્બો’’તિ.

‘‘સચ્ચં, મહારાજ, અત્થેતં ભગવતો ગચ્છન્તસ્સ અયં અચેતના મહાપથવી નિન્નં ઉન્નમતિ ઉન્નતં ઓનમતિ, ભગવતો ચ પાદો સકલિકાય ખતો, ન ચ પન સા સકલિકા અત્તનો ધમ્મતાય પતિતા, દેવદત્તસ્સ ઉપક્કમેન પતિતા. દેવદત્તો, મહારાજ, બહૂનિ જાતિસતસહસ્સાનિ ભગવતિ આઘાતં બન્ધિ, સો તેન આઘાતેન ‘મહન્તં કૂટાગારપ્પમાણં પાસાણં ભગવતો ઉપરિ પાતેસ્સામી’તિ મુઞ્ચિ. અથ દ્વે સેલા પથવિતો ઉટ્ઠહિત્વા તં પાસાણં સમ્પટિચ્છિંસુ, અથ નેસં સમ્પહારેન પાસાણતો પપટિકા ભિજ્જિત્વા યેન વા તેન વા પતન્તી ભગવતો પાદે પતિતા’’તિ.

‘‘યથા ચ, ભન્તે નાગસેન, દ્વે સેલા પાસાણં સમ્પટિચ્છિંસુ, તથેવ પપટિકાપિ સમ્પટિચ્છિતબ્બા’’તિ? ‘‘સમ્પટિચ્છિતમ્પિ, મહારાજ, ઇધેકચ્ચં પગ્ઘરતિ પસવતિ ન ઠાનમુપગચ્છતિ, યથા, મહારાજ, ઉદકં પાણિના ગહિતં અઙ્ગુલન્તરિકાહિ પગ્ઘરતિ પસવતિ ન ઠાનમુપગચ્છતિ, ખીરં તક્કં મધું સપ્પિ તેસં મચ્છરસં મંસરસં પાણિના ગહિતં અઙ્ગુલન્તરિકાહિ પગ્ઘરતિ પસવતિ ન ઠાનમુપગચ્છતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, સમ્પટિચ્છનત્થં ઉપગતાનં દ્વિન્નં સેલાનં સમ્પહારેન પાસાણતો પપટિકા ભિજ્જિત્વા યેન વા તેન વા પતન્તી ભગવતો પાદે પતિતા.

‘‘યથા વા પન, મહારાજ, સણ્હસુખુમઅણુરજસમં પુળિનં મુટ્ઠિના ગહિતં અઙ્ગુલન્તરિકાહિ પગ્ઘરતિ પસવતિ ન ઠાનમુપગચ્છતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, સમ્પટિચ્છનત્થં ઉપગતાનં દ્વિન્નં સેલાનં સમ્પહારેન પાસાણતો પપટિકા ભિજ્જિત્વા યેન વા તેન વા પતન્તી ભગવતો પાદે પતિતા.

‘‘યથા વા પન, મહારાજ, કબળો મુખેન ગહિતો ઇધેકચ્ચસ્સ મુખતો મુચ્ચિત્વા પગ્ઘરતિ પસવતિ ન ઠાનમુપગચ્છતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, સમ્પટિચ્છનત્થં ઉપગતાનં દ્વિન્નં સેલાનં સમ્પહારેન પાસાણતો પપટિકા ભિજ્જિત્વા યેન વા તેન વા પતન્તી ભગવતો પાદે પતિતા’’તિ.

‘‘હોતુ, ભન્તે નાગસેન, સેલેહિ પાસાણો સમ્પટિચ્છિતો, અથ પપટિકાયપિ અપચિતિ કાતબ્બા યથેવ મહાપથવિયા’’તિ? ‘‘દ્વાદસિમે, મહારાજ, અપચિતિં ન કરોન્તિ. કતમે દ્વાદસ? રત્તો રાગવસેન અપચિતિં ન કરોતિ, દુટ્ઠો દોસવસેન, મૂળ્હો મોહવસેન, ઉન્નતો માનવસેન, નિગ્ગુણો અવિસેસતાય, અતિથદ્ધો અનિસેધનતાય, હીનો હીનસભાવતાય, વચનકરો અનિસ્સરતાય, પાપો કદરિયતાય, દુક્ખાપિતો પટિદુક્ખાપનતાય, લુદ્ધો લોભાભિભૂતતાય, આયૂહિતો અત્થસાધનતાય [અત્થસાધનેન (સ્યા. પી. ક.)] અપચિતિં ન કરોતિ. ઇમે ખો મહારાજ દ્વાદસ અપચિતિં ન કરોન્તિ. સા ચ પન પપટિકા પાસાણસમ્પહારેન ભિજ્જિત્વા અનિમિત્તકતદિસા યેન વા તેન વા પતમાના ભગવતો પાદે પતિતા.

‘‘યથા વા પન, મહારાજ, સણ્હસુખુમઅણુરજો અનિલબલસમાહતો અનિમિત્તકતદિસો યેન વા તેન વા અભિકિરતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, સા પપટિકા પાસાણસમ્પહારેન ભિજ્જિત્વા અનિમિત્તકતદિસા યેન વા તેન વા પતમાના ભગવતો પાદે પતિતા. યદિ પન, મહારાજ, સા પપટિકા પાસાણતો વિસું ન ભવેય્ય, તમ્પિ તે સેલા પાસાણપપટિકં ઉપ્પતિત્વા ગણ્હેય્યું. એસા પન, મહારાજ, પપટિકા ન ભૂમટ્ઠા ન આકાસટ્ઠા, પાસાણસમ્પહારવેગેન ભિજ્જિત્વા અનિમિત્તકતદિસા યેન વા તેન વા પતમાના ભગવતો પાદે પતિતા.

‘‘યથા વા પન, મહારાજ, વાતમણ્ડલિકાય ઉક્ખિત્તં પુરાણપણ્ણં અનિમિત્તકતદિસં યેન વા તેન વા પતતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, એસા પપટિકા પાસાણસમ્પહારવેગેન અનિમિત્તકતદિસા યેન વા તેન વા પતમાના ભગવતો પાદે પતિતા. અપિ ચ, મહારાજ, અકતઞ્ઞુસ્સ કદરિયસ્સ દેવદત્તસ્સ દુક્ખાનુભવનાય પપટિકા ભગવતો પાદે પતિતા’’તિ. ‘‘સાધુ, ભન્તે નાગસેન, એવમેતં તથા સમ્પટિચ્છામી’’તિ.

પાદસકલિકાહતપઞ્હો અટ્ઠમો.