૧૧. અહિંસાનિગ્ગહપઞ્હો

૧૧. ‘‘ભન્તે નાગસેન, ભાસિતમ્પેતં ભગવતા ‘અહિંસયં પરં લોકે, પિયો હોહિસિ મામકો’તિ. પુન ચ ભણિતં ‘નિગ્ગણ્હે નિગ્ગહારહં, પગ્ગણ્હે પગ્ગહારહ’ન્તિ. નિગ્ગહો નામ, ભન્તે નાગસેન, હત્થચ્છેદો પાદચ્છેદો વધો બન્ધનં કારણા મારણં સન્તતિવિકોપનં, ન એતં વચનં ભગવતો યુત્તં, ન ચ ભગવા અરહતિ એતં વચનં વત્તું. યદિ, ભન્તે નાગસેન, ભગવતા ભણિતં ‘અહિંસયં પરં લોકે, પિયો હોહિસિ મામકો’’તિ, તેન હિ ‘‘નિગ્ગણ્હે નિગ્ગહારહં, પગ્ગણ્હે પગ્ગહારહ’’ન્તિ યં વચનં, તં મિચ્છા. યદિ તથાગતેન ભણિતં ‘‘નિગ્ગણ્હે નિગ્ગહારહં, પગ્ગણ્હે પગ્ગહારહ’’ન્તિ, તેન હિ ‘‘અહિંસયં પરં લોકે, પિયો હોહિસિ મામકો’’તિ તમ્પિ વચનં મિચ્છા. અયમ્પિ ઉભતો કોટિકો પઞ્હો તવાનુપ્પત્તો, સો તયા નિબ્બાહિતબ્બો’’તિ.

‘‘ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, ભગવતા ‘અહિંસયં પરં લોકે, પિયો હોહિસિ મામકો’તિ, ભણિતઞ્ચ ‘નિગ્ગણ્હે નિગ્ગહારહં, પગ્ગણ્હે પગ્ગહારહ’ન્તિ. ‘અહિંસયં પરં લોકે, પિયો હોહિસિ મામકો’તિ સબ્બેસં, મહારાજ, તથાગતાનં અનુમતં એતં, એસા અનુસિટ્ઠિ, એસા ધમ્મદેસના, ધમ્મો હિ, મહારાજ, અહિંસાલક્ખણો, સભાવવચનં એતં. યં પન, મહારાજ, તથાગતો આહ ‘નિગ્ગણ્હે નિગ્ગહારહં, પગ્ગણ્હે પગ્ગહારહ’ન્તિ, ભાસા એસા, ઉદ્ધતં, મહારાજ, ચિત્તં નિગ્ગહેતબ્બં, લીનં ચિત્તં પગ્ગહેતબ્બં. અકુસલં ચિત્તં નિગ્ગહેતબ્બં, કુસલં ચિત્તં પગ્ગહેતબ્બં. અયોનિસો મનસિકારો નિગ્ગહેતબ્બો, યોનિસો મનસિકારો પગ્ગહેતબ્બો. મિચ્છાપટિપન્નો નિગ્ગહેતબ્બો, સમ્માપટિપન્નો પગ્ગહેતબ્બો. અનરિયો નિગ્ગહેતબ્બો અરિયો પગ્ગહેતબ્બો. ચોરો નિગ્ગહેતબ્બો, અચોરો પગ્ગહેતબ્બો’’તિ.

‘‘હોતુ, ભન્તે નાગસેન, ઇદાનિ ત્વં પચ્ચાગતોસિ મમ વિસયં, યમહં પુચ્છામિ, સો મે અત્થો ઉપગતો. ચોરો પન, ભન્તે નાગસેન, નિગ્ગણ્હન્તેન કથં નિગ્ગહેતબ્બો’’તિ? ‘‘ચોરો, મહારાજ, નિગ્ગણ્હન્તેન એવં નિગ્ગહેતબ્બો, પરિભાસનીયો પરિભાસિતબ્બો, દણ્ડનીયો દણ્ડેતબ્બો, પબ્બાજનીયો પબ્બાજેતબ્બો, બન્ધનીયો બન્ધિતબ્બો, ઘાતનીયો ઘાતેતબ્બો’’તિ. ‘‘યં પન, ભન્તે નાગસેન, ચોરાનં ઘાતનં, તં તથાગતાનં અનુમત’’ન્તિ? ‘‘ન હિ, મહારાજા’’તિ. ‘‘કિસ્સ પન ચોરો અનુસાસનીયો અનુમતો તથાગતાન’’ન્તિ? ‘‘યો સો, મહારાજ, ઘાતીયતિ, ન સો તથાગતાનં અનુમતિયા ઘાતીયતિ, સયંકતેન સો ઘાતીયતિ, અપિ ચ ધમ્માનુસિટ્ઠિયા અનુસાસીયતિ, સક્કા પન, મહારાજ, તયા પુરિસં અકારકં અનપરાધં વીથિયં ચરન્તં ગહેત્વા ઘાતયિતુ’’ન્તિ? ‘‘ન સક્કા, ભન્તે’’તિ. ‘‘કેન કારણેન, મહારાજા’’તિ? ‘‘અકારકત્તા, ભન્તે’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, ન ચોરો તથાગતાનં અનુમતિયા હઞ્ઞતિ, સયંકતેન સો હઞ્ઞતિ, કિં પનેત્થ અનુસાસકો કિઞ્ચિ દોસં આપજ્જતી’’તિ? ‘‘ન હિ ભન્તે’’તિ. ‘‘તેન હિ, મહારાજ, તથાગતાનં અનુસિટ્ઠિ સમ્માનુસિટ્ઠિ હોતી’’તિ. ‘‘સાધુ, ભન્તે નાગસેન, એવમેતં તથા સમ્પટિચ્છામી’’તિ.

અહિંસાનિગ્ગહપઞ્હો એકાદસમો.