૪. નિબ્બાનવગ્ગો

૧. ફસ્સાદિવિનિબ્ભુજનપઞ્હો

૧. રાજા આહ ‘‘ભન્તે નાગસેન, સક્કા ઇમેસં ધમ્માનં એકતોભાવગતાનં વિનિબ્ભુજિત્વા વિનિબ્ભુજિત્વા નાનાકરણં પઞ્ઞાપેતું ‘અયં ફસ્સો, અયં વેદના, અયં સઞ્ઞા, અયં ચેતના, ઇદં વિઞ્ઞાણં, અયં વિતક્કો, અયં વિચારો’તિ’’? ‘‘ન સક્કા, મહારાજ, ઇમેસં ધમ્માનં એકતોભાવગતાનં વિનિબ્ભુજિત્વા વિનિબ્ભુજિત્વા નાનાકરણં પઞ્ઞાપેતું ‘અયં ફસ્સો, અયં વેદના, અયં સઞ્ઞા, અયં ચેતના, ઇદં વિઞ્ઞાણં, અયં વિતક્કો, અયં વિચારો’’’તિ.

‘‘ઓપમ્મં કરોહી’’તિ. ‘‘યથા, મહારાજ, રઞ્ઞો સૂદો અરસં વા રસં વા [યૂસં વા રસં વા (સી. સ્યા. પી.)] કરેય્ય, સો તત્થ દધિમ્પિ પક્ખિપેય્ય, લોણમ્પિ પક્ખિપેય્ય, સિઙ્ગિવેરમ્પિ પક્ખિપેય્ય, જીરકમ્પિ પક્ખિપેય્ય, મરિચમ્પિ પક્ખિપેય્ય, અઞ્ઞાનિપિ પકારાનિ પક્ખિપેય્ય, તમેનં રાજા એવં વદેય્ય, ‘દધિસ્સ મે રસં આહર, લોણસ્સ મે રસં આહર, સિઙ્ગિવેરસ્સ મે રસં આહર, જીરકસ્સ મે રસં આહર, મરિચસ્સ મે રસં આહર, સબ્બેસં મે પક્ખિત્તાનં રસં આહરા’તિ. સક્કા નુ ખો, મહારાજ, તેસં રસાનં એકતોભાવગતાનં વિનિબ્ભુજિત્વા વિનિબ્ભુજિત્વા રસં આહરિતું અમ્બિલત્તં વા લવણત્તં વા તિત્તકત્તં વા કટુકત્તં વા કસાયત્તં વા મધુરત્તં વા’’તિ? ‘‘ન હિ, ભન્તે, સક્કા તેસં રસાનં એકતોભાવગતાનં વિનિબ્ભુજિત્વા વિનિબ્ભુજિત્વા રસં આહરિતું અમ્બિલત્તં વા લવણત્તં વા તિત્તકત્તં વા કટુકત્તં વા કસાયત્તં વા મધુરત્તં વા, અપિ ચ ખો પન સકેન સકેન લક્ખણેન ઉપટ્ઠહન્તી’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, ન સક્કા ઇમેસં ધમ્માનં એકતોભાવગતાનં વિનિબ્ભુજિત્વા વિનિબ્ભુજિત્વા નાનાકરણં પઞ્ઞાપેતું ‘અયં ફસ્સો, અયં વેદના, અયં સઞ્ઞા, અયં ચેતના, ઇદં વિઞ્ઞાણં, અયં વિતક્કો, અયં વિચારો’તિ, અપિ ચ ખો પન સકેન સકેન લક્ખણેન ઉપટ્ઠહન્તી’’તિ.

‘‘કલ્લોસિ, ભન્તે નાગસેના’’તિ.

ફસ્સાદિવિનિબ્ભુજનપઞ્હો પઠમો.

૨. નાગસેનપઞ્હો

૨. થેરો આહ ‘‘લોણં, મહારાજ, ચક્ખુવિઞ્ઞેય્ય’’ન્તિ. ‘‘આમ, ભન્તે, ચક્ખુવિઞ્ઞેય્ય’’ન્તિ. ‘‘સુટ્ઠુ ખો, મહારાજ, જાનાહી’’તિ. ‘‘કિં પન, ભન્તે, જિવ્હાવિઞ્ઞેય્ય’’ન્તિ? ‘‘આમ, મહારાજ, જિવ્હાવિઞ્ઞેય્ય’’ન્તિ. ‘‘કિં પન, ભન્તે, સબ્બં લોણં જિવ્હાય વિજાનાતી’’તિ? ‘‘આમ, મહારાજ, સબ્બં લોણં જિવ્હાય વિજાનાતિ’’.

‘‘યદિ, ભન્તે, સબ્બં લોણં જિવ્હાય વિજાનાતિ, કિસ્સ પન તં સકટેહિ બલીબદ્દા [બલિબદ્દા (સી. પી.)] આહરન્તિ, નનુ લોણમેવ આહરિતબ્બ’’ન્તિ? ‘‘ન સક્કા, મહારાજ, લોણમેવ આહરિતું એકતોભાવગતા એતે ધમ્મા ગોચરનાનત્તગતા લોણં ગરુભાવો ચાતિ. સક્કા પન, મહારાજ, લોણં તુલાય તુલયિતુ’’ન્તિ? ‘‘આમ, ભન્તે, સક્કા’’તિ. ‘‘ન સક્કા, મહારાજ, લોણં તુલાય તુલયિતું, ગરુભાવો તુલાય તુલિયતી’’તિ.

‘‘કલ્લોસિ, ભન્તે નાગસેના’’તિ.

નાગસેનપઞ્હો દુતિયો.

૩. પઞ્ચાયતનકમ્મનિબ્બત્તપઞ્હો

૩. રાજા આહ ‘‘ભન્તે નાગસેન, યાનિમાનિ પઞ્ચાયતનાનિ, કિં નુ તાનિ નાનાકમ્મેહિ નિબ્બત્તાનિ, ઉદાહુ એકેન કમ્મેના’’તિ? ‘‘નાનાકમ્મેહિ, મહારાજ, નિબ્બત્તાનિ, ન એકેન કમ્મેના’’તિ.

‘‘ઓપમ્મં કરોહી’’તિ. ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, મહારાજ, એકસ્મિં ખેત્તે નાનાબીજાનિ વપ્પેય્યું, તેસં નાનાબીજાનં નાનાફલાનિ નિબ્બત્તેય્યુ’’ન્તિ? ‘‘આમ, ભન્તે, નિબ્બત્તેય્યુ’’ન્તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, યાનિ યાનિ પઞ્ચાયતનાનિ, તાનિ તાનિ નાનાકમ્મેહિ નિબ્બત્તાનિ, ન એકેન કમ્મેના’’તિ.

‘‘કલ્લોસિ, ભન્તે નાગસેના’’તિ.

પઞ્ચાયતનકમ્મનિબ્બત્તપઞ્હો તતિયો.

૪. કમ્મનાનાકરણપઞ્હો

૪. રાજા આહ ‘‘ભન્તે નાગસેન, કેન કારણેન મનુસ્સા ન સબ્બે સમકા, અઞ્ઞે અપ્પાયુકા, અઞ્ઞે દીઘાયુકા, અઞ્ઞે બહ્વાબાધા અઞ્ઞે અપ્પાબાધા, અઞ્ઞે દુબ્બણ્ણા, અઞ્ઞે વણ્ણવન્તો, અઞ્ઞે અપ્પેસક્ખા, અઞ્ઞે મહેસક્ખા, અઞ્ઞે અપ્પભોગા, અઞ્ઞે મહાભોગા, અઞ્ઞે નીચકુલીના, અઞ્ઞે મહાકુલીના, અઞ્ઞે દુપ્પઞ્ઞા, અઞ્ઞે પઞ્ઞવન્તો’’તિ?

થેરો આહ ‘‘કિસ્સ પન, મહારાજ, રુક્ખા ન સબ્બે સમકા, અઞ્ઞે અમ્બિલા, અઞ્ઞે લવણા, અઞ્ઞે તિત્તકા, અઞ્ઞે કટુકા, અઞ્ઞે કસાવા, અઞ્ઞે મધુરા’’તિ? ‘‘મઞ્ઞામિ, ભન્તે, બીજાનં નાનાકરણેના’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, કમ્માનં નાનાકરણેન મનુસ્સા ન સબ્બે સમકા, અઞ્ઞે અપ્પાયુકા, અઞ્ઞે દીઘાયુકા, અઞ્ઞે બહ્વાબાધા, અઞ્ઞે અપ્પાબાધા, અઞ્ઞે દુબ્બણ્ણા, અઞ્ઞે વણ્ણવન્તો, અઞ્ઞે અપ્પેસક્ખા, અઞ્ઞે મહેસક્ખા, અઞ્ઞે અપ્પભોગા, અઞ્ઞે મહાભોગા, અઞ્ઞે નીચકુલીના, અઞ્ઞે મહાકુલીના, અઞ્ઞે દુપ્પઞ્ઞા, અઞ્ઞે પઞ્ઞવન્તો. ભાસિતમ્પેતં મહારાજ ભગવતા – ‘કમ્મસ્સકા, માણવ, સત્તા કમ્મદાયાદા કમ્મયોની કમ્મબન્ધૂ કમ્મપ્પટિસરણા, કમ્મં સત્તે વિભજતિ યદિદં હીનપ્પણીતતાયા’’’તિ.

‘‘કલ્લોસિ, ભન્તે નાગસેના’’તિ.

કમ્મનાનાકરણપઞ્હો ચતુત્થો.

૫. વાયામકરણપઞ્હો

૫. રાજા આહ ‘‘ભન્તે નાગસેન, તુમ્હે ભણથ ‘કિન્તિ ઇમં દુક્ખં નિરુજ્ઝેય્ય, અઞ્ઞઞ્ચ દુક્ખં નુપ્પજ્જેય્યા’તિ. એતદત્થા, મહારાજ, અમ્હાકં પબ્બજ્જા’’તિ. ‘‘કિં પટિકચ્ચેવ વાયમિતેન, નનુ સમ્પત્તે કાલે વાયમિતબ્બ’’ન્તિ? થેરો આહ ‘‘સમ્પત્તે કાલે, મહારાજ, વાયામો અકિચ્ચકરો ભવતિ, પટિકચ્ચેવ વાયામો કિચ્ચકરો ભવતી’’તિ.

‘‘ઓપમ્મં કરોહી’’તિ. ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, મહારાજ, યદા ત્વં પિપાસિતો ભવેય્યાસિ, તદા ત્વં ઉદપાનં ખણાપેય્યાસિ, તળાકં ખણાપેય્યાસિ ‘પાનીયં પિવિસ્સામી’તિ? ‘‘ન હિ, ભન્તે’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, સમ્પત્તે કાલે વાયામો અકિચ્ચકરો ભવતિ, પટિકચ્ચેવ વાયામો કિચ્ચકરો ભવતી’’તિ.

‘‘ભિય્યો ઓપમ્મં કરોહી’’તિ. ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, મહારાજ, યદા ત્વં બુભુક્ખિતો ભવેય્યાસિ, તદા ત્વં ખેત્તં કસાપેય્યાસિ, સાલિં રોપાપેય્યાસિ, ધઞ્ઞં અતિહરાપેય્યાસિ ‘ભત્તં ભુઞ્જિસ્સામી’તિ? ‘‘ન હિ, ભન્તે’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, સમ્પત્તે કાલે વાયામો અકિચ્ચકરો ભવતિ, પટિકચ્ચેવ વાયામો કિચ્ચકરો ભવતીતિ.

‘‘ભિય્યો ઓપમ્મં કરોહી’’તિ. ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, મહારાજ, યદા તે સઙ્ગામો પચ્ચુપટ્ઠિતો ભવેય્ય, તદા ત્વં પરિખં ખણાપેય્યાસિ, પાકારં કારાપેય્યાસિ, ગોપુરં કારાપેય્યાસિ, અટ્ટાલકં કારાપેય્યાસિ, ધઞ્ઞં અતિહરાપેય્યાસિ, તદા ત્વં હત્થિસ્મિં સિક્ખેય્યાસિ, અસ્સસ્મિં સિક્ખેય્યાસિ, રથસ્મિં સિક્ખેય્યાસિ, ધનુસ્મિં સિક્ખેય્યાસિ, થરુસ્મિં સિક્ખેય્યાસી’’તિ? ‘‘ન હિ, ભન્તે’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, સમ્પત્તે કાલે વાયામો અકિચ્ચકરો ભવતિ, પટિકચ્ચેવ વાયામો કિચ્ચકરો ભવતિ. ભાસિતમ્પેતં મહારાજ ભગવતા –

‘‘‘પટિકચ્ચેવ તં કયિરા, યં જઞ્ઞા હિતમત્તનો;

ન સાકટિકચિન્તાય, મન્તા ધીરો પરક્કમે.

‘‘‘યથા સાકટિકો મટ્ઠં [નામ (સી. પી. ક.) સં. નિ. ૧.૧૦૩], સમં હિત્વા મહાપથં;

વિસમં મગ્ગમારુય્હ, અક્ખચ્છિન્નોવ ઝાયતિ.

‘‘‘એવં ધમ્મા અપક્કમ્મ, અધમ્મમનુવત્તિય;

મન્દો મચ્ચુ મુખં પત્તો, અક્ખચ્છિન્નોવ ઝાયતી’’’તિ [સોચતીતિ (સબ્બત્થ)].

‘‘કલ્લોસિ, ભન્તે નાગસેના’’તિ.

વાયામકરણપઞ્હો પઞ્ચમો.

૬. નેરયિકગ્ગિઉણ્હભાવપઞ્હો

૬. રાજા આહ ‘‘ભન્તે નાગસેન, તુમ્હે ભણથ ‘પાકતિકઅગ્ગિતો નેરયિકો અગ્ગિ મહાભિતાપતરો હોતિ, ખુદ્દકોપિ પાસાણો પાકતિકે અગ્ગિમ્હિ પક્ખિત્તો દિવસમ્પિ પચ્ચમાનો [ધમમાનો (સી. પી.)] ન વિલયં ગચ્છતિ, કૂટાગારમત્તોપિ પાસાણો નેરયિકગ્ગિમ્હિ પક્ખિત્તો ખણેન વિલયં ગચ્છતી’તિ, એતં વચનં ન સદ્દહામિ, એવઞ્ચ પન વદેથ ‘યે ચ તત્થ ઉપ્પન્ના સત્તા, તે અનેકાનિપિ વસ્સસહસ્સાનિ નિરયે પચ્ચમાના ન વિલયં ગચ્છન્તી’તિ, તમ્પિ વચનં ન સદ્દહામી’’તિ.

થેરો આહ ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, મહારાજ, યા તા સન્તિ મકરિનિયોપિ સુસુમારિનિયોપિ કચ્છપિનિયોપિ મોરિનિયોપિ કપોતિનિયોપિ, કિંનુ તા કક્ખળાનિ પાસાણાનિ સક્ખરાયો ચ ખાદન્તી’’તિ? ‘‘આમ, ભન્તે, ખાદન્તી’’તિ. ‘‘કિં પન તાનિ તાસં કુચ્છિયં કોટ્ઠબ્ભન્તરગતાનિ વિલયં ગચ્છન્તી’’તિ? ‘‘આમ, ભન્તે, વિલયં ગચ્છન્તી’’તિ. ‘‘યો પન તાસં કુચ્છિયં ગબ્ભો, સોપિ વિલયં ગચ્છતી’’તિ? ‘‘ન હિ ભન્તે’’તિ. ‘‘કેન કારણેના’’તિ? ‘‘મઞ્ઞામિ, ભન્તે, કમ્માધિકતેન ન વિલયં ગચ્છતી’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, કમ્માધિકતેન નેરયિકા સત્તા અનેકાનિપિ વસ્સસહસ્સાનિ નિરયે પચ્ચમાના ન વિલયં ગચ્છન્તિ. ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, ભગવતા – ‘સો ન તાવ કાલં કરોતિ, યાવ ન તં પાપકમ્મં બ્યન્તીહોતી’’’તિ.

‘‘ભિય્યો ઓપમ્મં કરોહી’’તિ. ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, મહારાજ, યા તા સન્તિ સીહિનિયોપિ બ્યગ્ઘિનિયોપિ દીપિનિયોપિ કુક્કુરિનિયોપિ, કિંનુ તા કક્ખળાનિ અટ્ઠિકાનિ મંસાનિ ખાદન્તીતિ? ‘‘આમ, ભન્તે, ખાદન્તી’’તિ. ‘‘કિં પન તાનિ તાસં કુચ્છિયં કોટ્ઠબ્ભન્તરગતાનિ વિલયં ગચ્છન્તી’’તિ? ‘‘આમ, ભન્તે, વિલયં ગચ્છન્તી’’તિ. ‘‘યો પન તાસં કુચ્છિયં ગબ્ભો, સોપિ વિલયં ગચ્છતી’’તિ? ‘‘ન હિ ભન્તે’’તિ. ‘‘કેન કારણેના’’તિ? ‘‘મઞ્ઞામિ, ભન્તે, કમ્માધિકતેન ન વિલયં ગચ્છતી’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, કમ્માધિકતેન નેરયિકા સત્તા અનેકાનિપિ વસ્સસહસ્સાનિ નિરયે પચ્ચમાના ન વિલયં ગચ્છન્તી’’તિ.

‘‘ભિય્યો ઓપમ્મં કરોહી’’તિ. ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, મહારાજ, યા તા સન્તિ યોનકસુખુમાલિનિયોપિ ખત્તિયસુખુમાલિનિયોપિ બ્રાહ્મણસુખુમાલિનિયોપિ ગહપતિસુખુમાલિનિયોપિ, કિંનુ તા કક્ખળાનિ ખજ્જકાનિ મંસાનિ ખાદન્તી’’તિ? ‘‘આમ, ભન્તે, ખાદન્તી’’તિ. ‘‘કિં પન તાનિ તાસં કુચ્છિયં કોટ્ઠબ્ભન્તરગતાનિ વિલયં ગચ્છન્તી’’તિ? ‘‘આમ, ભન્તે, વિલયં ગચ્છન્તી’’તિ. ‘‘યો પન તાસં કુચ્છિયં ગબ્ભો સોપિ વિલયં ગચ્છતી’’તિ? ‘‘ન હિ ભન્તે’’તિ. ‘‘કેન કારણેના’’તિ. ‘‘મઞ્ઞામિ, ભન્તે, કમ્માધિકતેન ન વિલયં ગચ્છતી’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, કમ્માધિકતેન નેરયિકા સત્તા અનેકાનિપિ વસ્સસહસ્સાનિ નિરયે પચ્ચમાના ન વિલયં ગચ્છન્તિ. ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, ભગવતા – ‘‘સો ન તાવ કાલં કરોતિ, યાવ ન તં પાપકમ્મં બ્યન્તીહોતી’’તિ.

‘‘કલ્લોસિ, ભન્તે નાગસેના’’તિ.

નેરયિકગ્ગિઉણ્હભાવપઞ્હો છટ્ઠો.

૭. પથવિસન્ધારકપઞ્હો

૭. રાજા આહ ‘‘ભન્તે નાગસેન, તુમ્હે ભણથ ‘અયં મહા પથવી ઉદકે પતિટ્ઠિતા, ઉદકં વાતે પતિટ્ઠિતં, વાતો આકાસે પતિટ્ઠિતો’તિ, એતમ્પિ વચનં ન સદ્દહામી’’તિ. થેરો ધમ્મકરકેન [ધમ્મકરણેન (ક.)] ઉદકં ગહેત્વા રાજાનં મિલિન્દં સઞ્ઞાપેસિ ‘‘યથા, મહારાજ, ઇમં ઉદકં વાતેન આધારિતં, એવં તમ્પિ ઉદકં વાતેન આધારિત’’ન્તિ.

‘‘કલ્લોસિ, ભન્તે નાગસેના’’તિ.

પથવિસન્ધારકપઞ્હો સત્તમો.

૮. નિરોધનિબ્બાનપઞ્હો

૮. રાજા આહ ‘‘ભન્તે નાગસેન, નિરોધો નિબ્બાન’’ન્તિ? ‘‘આમ, મહારાજ, નિરોધો નિબ્બાન’’ન્તિ. ‘‘કથં, ભન્તે, નાગસેન, નિરોધો નિબ્બાન’’ન્તિ? ‘‘સબ્બે બાલપુથુજ્જના ખો, મહારાજ, અજ્ઝત્તિકબાહિરે આયતને અભિનન્દન્તિ અભિવદન્તિ અજ્ઝોસાય તિટ્ઠન્તિ, તે તેન સોતેન વુય્હન્તિ, ન પરિમુચ્ચન્તિ જાતિયા જરાય મરણેન સોકેન પરિદેવેન દુક્ખેહિ દોમનસ્સેહિ ઉપાયાસેહિ ન પરિમુચ્ચન્તિ દુક્ખસ્માતિ વદામિ. સુતવા ચ ખો, મહારાજ, અરિયસાવકો અજ્ઝત્તિકબાહિરે આયતને નાભિનન્દતિ નાભિવદતિ નાજ્ઝોસાય તિટ્ઠતિ, તસ્સ તં અનભિનન્દતો અનભિવદતો અનજ્ઝોસાય તિટ્ઠતો તણ્હા નિરુજ્ઝતિ, તણ્હાનિરોધા ઉપાદાનનિરોધો, ઉપાદાનનિરોધા ભવનિરોધો, ભવનિરોધા જાતિનિરોધો, જાતિનિરોધા જરામરણં સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસા નિરુજ્ઝન્તિ, એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ નિરોધો હોતિ, એવં ખો, મહારાજ, નિરોધો નિબ્બાન’’ન્તિ.

‘‘કલ્લોસિ, ભન્તે નાગસેના’’તિ.

નિરોધનિબ્બાનપઞ્હો અટ્ઠમો.

૯. નિબ્બાનલભનપઞ્હો

૯. રાજા આહ ‘‘ભન્તે નાગસેન, સબ્બેવ લભન્તિ નિબ્બાન’’ન્તિ? ‘‘ન ખો, મહારાજ, સબ્બેવ લભન્તિ નિબ્બાનં, અપિ ચ ખો, મહારાજ, યો સમ્મા પટિપન્નો અભિઞ્ઞેય્યે ધમ્મે અભિજાનાતિ, પરિઞ્ઞેય્યે ધમ્મે પરિજાનાતિ, પહાતબ્બે ધમ્મે પજહતિ, ભાવેતબ્બે ધમ્મે ભાવેતિ, સચ્છિકાતબ્બે ધમ્મે સચ્છિકરોતિ, સો લભતિ નિબ્બાન’’ન્તિ.

‘‘કલ્લોસિ, ભન્તે નાગસેના’’તિ.

નિબ્બાનલભનપઞ્હો નવમો.

૧૦. નિબ્બાનસુખજાનનપઞ્હો

૧૦. રાજા આહ ‘‘ભન્તે નાગસેન, યો ન લભતિ નિબ્બાનં, જાનાતિ સો ‘સુખં નિબ્બાન’’’ન્તિ? ‘‘આમ, મહારાજ, યો ન લભતિ નિબ્બાનં, જાનાતિ સો ‘સુખં નિબ્બાન’’’ન્તિ. ‘‘કથં, ભન્તે નાગસેન, અલભન્તો જાનાતિ ‘સુખં નિબ્બાન’’’ન્તિ? ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, મહારાજ, યેસં નચ્છિન્ના હત્થપાદા, જાનેય્યું તે, મહારાજ, ‘દુક્ખં હત્થપાદચ્છેદન’’’ન્તિ? ‘‘આમ, ભન્તે, જાનેય્યુ’’ન્તિ. ‘‘કથં જાનેય્યુ’’ન્તિ? ‘‘અઞ્ઞેસં, ભન્તે, છિન્નહત્થપાદાનં પરિદેવિતસદ્દં સુત્વા જાનન્તિ ‘દુક્ખં હત્થપાદચ્છેદન’’’ન્તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, યેસં દિટ્ઠં નિબ્બાનં, તેસં સદ્દં સુત્વા જાનાતિ ‘સુખં નિબ્બાન’’’ન્તિ.

‘‘કલ્લોસિ, ભન્તે નાગસેના’’તિ.

નિબ્બાનસુખજાનનપઞ્હો દસમો.

નિબ્બાનવગ્ગો ચતુત્થો.

ઇમસ્મિં વગ્ગે દસ પઞ્હા.