૮. ફસ્સલક્ખણપઞ્હો

૮. રાજા આહ ‘‘ભન્તે નાગસેન, યત્થ મનોવિઞ્ઞાણં ઉપ્પજ્જતિ, ફસ્સોપિ વેદનાપિ તત્થ ઉપ્પજ્જતી’’તિ? ‘‘આમ, મહારાજ, યત્થ મનોવિઞ્ઞાણં ઉપ્પજ્જતિ, ફસ્સોપિ તત્થ ઉપ્પજ્જતિ, વેદનાપિ તત્થ ઉપ્પજ્જતિ, સઞ્ઞાપિ તત્થ ઉપ્પજ્જતિ, ચેતનાપિ તત્થ ઉપ્પજ્જતિ, વિતક્કોપિ તત્થ ઉપ્પજ્જતિ, વિચારોપિ તત્થ ઉપ્પજ્જતિ, સબ્બેપિ ફસ્સપ્પમુખા ધમ્મા તત્થ ઉપ્પજ્જન્તી’’તિ.

‘‘ભન્તે નાગસેન, કિંલક્ખણો ફસ્સો’’તિ? ‘‘ફુસનલક્ખણો, મહારાજ, ફસ્સો’’તિ.

‘‘ઓપમ્મં કરોહી’’તિ. ‘‘યથા, મહારાજ, દ્વે મેણ્ડા યુજ્ઝેય્યું, તેસુ યથા એકો મેણ્ડો, એવં ચક્ખુ દટ્ઠબ્બં યથા દુતિયો મેણ્ડો, એવં રૂપં દટ્ઠબ્બં. યથા તેસં સન્નિપાતો, એવં ફસ્સો દટ્ઠબ્બો’’તિ.

‘‘ભિય્યો ઓપમ્મં કરોહી’’તિ. ‘‘યથા, મહારાજ, દ્વે પાણી વજ્જેય્યું, તેસુ યથા એકો પાણિ, એવં ચક્ખુ દટ્ઠબ્બં. યથા દુતિયો પાણિ, એવં રૂપં દટ્ઠબ્બં. યથા તેસં સન્નિપાતો, એવં ફસ્સો દટ્ઠબ્બો’’તિ.

‘‘ભિય્યો ઓપમ્મં કરોહી’’તિ. ‘‘યથા, મહારાજ, દ્વે સમ્મા વજ્જેય્યું, તેસુ યથા એકો સમ્મો, એવં ચક્ખુ દટ્ઠબ્બં. યથા દુતિયો સમ્મો, એવં રૂપં દટ્ઠબ્બં. યથા તેસં સન્નિપાતો, એવં ફસ્સો દટ્ઠબ્બો’’તિ.

‘‘કલ્લોસિ, ભન્તે નાગસેના’’તિ.

ફસ્સલક્ખણપઞ્હો અટ્ઠમો.