૫. વેદનાપઞ્હો

૫. રાજા આહ ‘‘ભન્તે નાગસેન, સુખા વેદના કુસલા વા અકુસલા વા અબ્યાકતા વા’’તિ? ‘‘સિયા, મહારાજ, કુસલા, સિયા અકુસલા, સિયા અબ્યાકતા’’તિ. ‘‘યદિ, ભન્તે, કુસલા ન દુક્ખા, યદિ દુક્ખા ન કુસલા, કુસલં દુક્ખન્તિ નુપ્પજ્જતી’’તિ. ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, મહારાજ, ઇધ પુરિસસ્સ હત્થે તત્તં અયોગુળં નિક્ખિપેય્ય, દુતિયે હત્થે સીતં હિમપિણ્ડં નિક્ખિપેય્ય, કિં નુ ખો, મહારાજ, ઉભોપિ તે દહેય્યુ’’ન્તિ? ‘‘આમ, ભન્તે, ઉભોપિ તે દહેય્યુ’’ન્તિ. ‘‘કિં નુ ખો, તે મહારાજ, ઉભોપિ ઉણ્હા’’તિ? ‘‘ન હિ ભન્તે’’તિ. ‘‘કિં પન તે, મહારાજ, ઉભોપિ સીતલા’’તિ? ‘‘ન હિ ભન્તે’’તિ. ‘‘આજાનાહિ નિગ્ગહં યદિ તત્તં દહતિ, ન ચ તે ઉભોપિ ઉણ્હા, તેન નુપ્પજ્જતિ. યદિ સીતલં દહતિ, ન ચ તે ઉભોપિ સીતલા, તેન નુપ્પજ્જતિ. કિસ્સ પન તે, મહારાજ, ઉભોપિ દહન્તિ, ન ચ તે ઉભોપિ ઉણ્હા, ન ચ તે ઉભોપિ સીતલા? એકં ઉણ્હં, એકં સીતલં, ઉભોપિ તે દહન્તિ, તેન નુપ્પજ્જતી’’તિ. ‘‘નાહં પટિબલો તયા વાદિના સદ્ધિં સલ્લપિતું, સાધુ અત્થં જપ્પેહી’’તિ. તતો થેરો અભિધમ્મસંયુત્તાય કથાય રાજાનં મિલિન્દં સઞ્ઞાપેસિ –

‘‘છયિમાનિ, મહારાજ, ગેહનિસ્સિતાનિ સોમનસ્સાનિ, છ નેક્ખમ્મનિસ્સિતાનિ સોમનસ્સાનિ, છ ગેહનિસ્સિતાનિ દોમનસ્સાનિ, છ નેક્ખમ્મનિસ્સિતાનિ દોમનસ્સાનિ, છ ગેહનિસ્સિતા ઉપેક્ખા, છ નેક્ખમ્મનિસ્સિતા ઉપેક્ખાતિ, ઇમાનિ છ છક્કાનિ, અતીતાપિ છત્તિંસવિધા વેદના, અનાગતાપિ છત્તિંસવિધા વેદના, પચ્ચુપ્પન્નાપિ છત્તિંસવિધા વેદના, તદેકજ્ઝં અભિસઞ્ઞુહિત્વા અભિસમ્પિણ્ડેત્વા અટ્ઠસતં વેદના હોન્તી’’તિ.

‘‘કલ્લોસિ, ભન્તે નાગસેના’’તિ.

વેદનાપઞ્હો પઞ્ચમો.