૩. વીમંસનપઞ્હો

૩. રાજા આહ ‘‘ભન્તે નાગસેન, સલ્લપિસ્સસિ મયા સદ્ધિ’’ન્તિ? ‘‘સચે, ત્વં મહારાજ, પણ્ડિતવાદં [પણ્ડિતવાદા (સી. પી.)] સલ્લપિસ્સસિ સલ્લપિસ્સામિ, સચે પન રાજવાદં સલ્લપિસ્સસિ ન સલ્લપિસ્સામી’’તિ. ‘‘કથં, ભન્તે નાગસેન, પણ્ડિતા સલ્લપન્તી’’તિ? ‘‘પણ્ડિતાનં ખો, મહારાજ, સલ્લાપે આવેઠનમ્પિ કયિરતિ, નિબ્બેઠનમ્પિ કયિરતિ, નિગ્ગહોપિ કયિરતિ, પટિકમ્મમ્પિ કયિરતિ, વિસ્સાસોપિ [વિસેસોપિ (સી. પી.)] કયિરતિ, પટિવિસ્સાસોપિ કયિરતિ, ન ચ તેન પણ્ડિતા કુપ્પન્તિ, એવં ખો, મહારાજ, પણ્ડિતા સલ્લપન્તી’’તિ. ‘‘કથં પન, ભન્તે, રાજાનો સલ્લપન્તી’’તિ? ‘‘રાજાનો ખો, મહારાજ, સલ્લાપે એકં વત્થું પટિજાનન્તિ, યો તં વત્થું વિલોમેતિ, તસ્સ દણ્ડં આણાપેન્તિ ‘ઇમસ્સ દણ્ડં પણેથા’તિ, એવં ખો, મહારાજ, રાજાનો સલ્લપન્તી’’તિ. ‘‘પણ્ડિતવાદાહં, ભન્તે, સલ્લપિસ્સામિ, નો રાજવાદં, વિસ્સટ્ઠો ભદન્તો સલ્લપતુ યથા ભિક્ખુના વા સામણેરેન વા ઉપાસકેન વા આરામિકેન વા સદ્ધિં સલ્લપતિ, એવં વિસ્સટ્ઠો ભદન્તો સલ્લપતુ મા ભાયતૂ’’તિ. ‘‘સુટ્ઠુ મહારાજા’’તિ થેરો અબ્ભાનુમોદિ.

રાજા આહ ‘‘ભન્તે નાગસેન, પુચ્છિસ્સામી’’તિ. ‘‘પુચ્છ મહારાજા’’તિ. ‘‘પુચ્છિતોસિ મે ભન્તે’’તિ. ‘‘વિસજ્જિતં મહારાજા’’તિ. ‘‘કિં પન, ભન્તે, તયા વિસજ્જિત’’ન્તિ? ‘‘કિં પન, મહારાજ, તયા પુચ્છિત’’ન્તિ.

વીમંસનપઞ્હો તતિયો.