(૩) પાચિત્તિયાદિપઞ્હાવણ્ણના

૪૮૧. અધિટ્ઠિતન્તિ ગાથા નિસ્સગ્ગિયચીવરં અનિસ્સજ્જિત્વા પરિભુઞ્જન્તં સન્ધાય વુત્તા.

અત્થઙ્ગતે સૂરિયેતિ ગાથા રોમન્થકં સન્ધાય વુત્તા.

ન રત્તચિત્તોતિ ગાથાય અયમત્થો – રત્તચિત્તો મેથુનધમ્મપારાજિકં આપજ્જતિ. થેય્યચિત્તો અદિન્નાદાનપારાજિકં, પરં મરણાય ચેતેન્તો મનુસ્સવિગ્ગહપારાજિકં, સઙ્ઘભેદકો પન ન રત્તચિત્તો ન ચ પન થેય્યચિત્તો ન ચાપિ સો પરં મરણાય ચેતયિ, સલાકં પનસ્સ દેન્તસ્સ હોતિ છેજ્જં, પારાજિકં હોતિ, સલાકં પટિગ્ગણ્હન્તસ્સ ભેદકાનુવત્તકસ્સ થુલ્લચ્ચયં.

ગચ્છેય્ય અડ્ઢયોજનન્તિ અયં પઞ્હા સુપ્પતિટ્ઠિતનિગ્રોધસદિસં એકકુલસ્સ રુક્ખમૂલં સન્ધાય વુત્તા.

કાયિકાનીતિ અયં ગાથા સમ્બહુલાનં ઇત્થીનં કેસે વા અઙ્ગુલિયો વા એકતો ગણ્હન્તં સન્ધાય વુત્તા.

વાચસિકાનીતિ અયં ગાથા ‘‘સબ્બા તુમ્હે સિખરણિયો’’તિઆદિના નયેન દુટ્ઠુલ્લભાણિં સન્ધાય વુત્તા.

તિસ્સિત્થિયો મેથુનં તં ન સેવેતિ તિસ્સો ઇત્થિયો વુત્તા, તાસુપિ યં તં મેથુનં નામ, તં ન સેવતિ. તયો પુરિસેતિ તયો પુરિસેપિ ઉપગન્ત્વા મેથુનં ન સેવતિ. તયો અનરિયપણ્ડકેતિ ઉભતોબ્યઞ્જનસઙ્ખાતે તયો અનરિયે તયો ચ પણ્ડકેતિ ઇમેપિ છ જને ઉપગન્ત્વા મેથુનં ન સેવતિ. ન ચાચરે મેથુનં બ્યઞ્જનસ્મિન્તિ અનુલોમપારાજિકવસેનપિ મેથુનં નાચરતિ. છેજ્જં સિયા મેથુનધમ્મપચ્ચયાતિ સિયા મેથુનધમ્મપચ્ચયા પારાજિકન્તિ. અયં પઞ્હા અટ્ઠવત્થુકં સન્ધાય વુત્તા, તસ્સા હિ મેથુનધમ્મસ્સ પુબ્બભાગં કાયસંસગ્ગં આપજ્જિતું વાયમન્તિયા મેથુનધમ્મપચ્ચયા છેજ્જં હોતિ.

માતરં ચીવરન્તિ અયં ગાથા પિટ્ઠિસમયે વસ્સિકસાટિકત્થં સતુપ્પાદકરણં સન્ધાય વુત્તા. વિનિચ્છયો પનસ્સા વસ્સિકસાટિકસિક્ખાપદવણ્ણનાયમેવ વુત્તો.

કુદ્ધો આરાધકો હોતીતિ ગાથા તિત્થિયવત્તં સન્ધાય વુત્તા. તિત્થિયો હિ વત્તં પૂરયમાનો તિત્થિયાનં વણ્ણે ભઞ્ઞમાને કુદ્ધો આરાધકો હોતિ, વત્થુત્તયસ્સ વણ્ણે ભઞ્ઞમાને કુદ્ધો ગારય્હો હોતીતિ તત્થેવસ્સા વિત્થારો વુત્તો. દુતિયગાથાપિ તમેવ સન્ધાય વુત્તા.

સઙ્ઘાદિસેસન્તિઆદિ ગાથા યા ભિક્ખુની અવસ્સુતાવ અવસ્સુતસ્સ પુરિસસ્સ હત્થતો પિણ્ડપાતં ગહેત્વા મનુસ્સમંસલસુણપણીતભોજનસેસઅકપ્પિયમંસેહિ સદ્ધિં ઓમદ્દિત્વા અજ્ઝોહરતિ, તં સન્ધાય વુત્તા.

એકો ઉપસમ્પન્નો એકો અનુપસમ્પન્નોતિ ગાથા આકાસગતં સન્ધાય વુત્તા. સચે હિ દ્વીસુ સામણેરેસુ એકો ઇદ્ધિયા કેસગ્ગમત્તમ્પિ પથવિં મુઞ્ચિત્વા નિસિન્નો હોતિ, સો અનુપસમ્પન્નો નામ હોતિ. સઙ્ઘેનાપિ આકાસે નિસીદિત્વા ભૂમિગતસ્સ કમ્મં ન કાતબ્બં. સચે કરોતિ, કુપ્પતિ.

અકપ્પકતન્તિ ગાથા અચ્છિન્નચીવરકં ભિક્ખું સન્ધાય વુત્તા. તસ્મિંયેવ ચસ્સા સિક્ખાપદે વિત્થારેન વિનિચ્છયોપિ વુત્તો.

ન દેતિ ન પટિગ્ગણ્હાતીતિ નાપિ ઉય્યોજિકા દેતિ, ન ઉય્યોજિતા તસ્સા હત્થતો ગણ્હાતિ. પટિગ્ગહો તેન ન વિજ્જતીતિ તેનેવ કારણેન ઉય્યોજિકાય હત્થતો ઉય્યોજિતાય પટિગ્ગહો ન વિજ્જતિ. આપજ્જતિ ગરુકન્તિ એવં સન્તેપિ અવસ્સુતસ્સ હત્થતો પિણ્ડપાતગ્ગહણે ઉય્યોજેન્તી સઙ્ઘાદિસેસાપત્તિં આપજ્જતિ. તઞ્ચ પરિભોગપચ્ચયાતિ તઞ્ચ પન આપત્તિં આપજ્જમાના તસ્સા ઉય્યોજિતાય પરિભોગપચ્ચયા આપજ્જતિ. તસ્સા હિ ભોજનપરિયોસાને ઉય્યોજિકાય સઙ્ઘાદિસેસો હોતીતિ. દુતિયગાથા તસ્સાયેવ ઉદકદન્તપોનગ્ગહણે ઉય્યોજનં સન્ધાય વુત્તા.

ન ભિક્ખુની નો ચ ફુસેય્ય વજ્જન્તિ સત્તરસકેસુ હિ અઞ્ઞતરં આપત્તિં આપજ્જિત્વા અનાદરિયેન છાદયમાનાપિ ભિક્ખુની છાદનપચ્ચયા વજ્જં ન ફુસતિ, અઞ્ઞં નવં આપત્તિં નાપજ્જતિ, પટિચ્છન્નાય વા અપ્પટિચ્છન્નાય વા આપત્તિયા પક્ખમાનત્તમેવ લભતિ. અયં પન ભિક્ખુનીપિ ન હોતિ, સાવસેસઞ્ચ ગરુકં આપજ્જિત્વા છાદેત્વા વજ્જં ન ફુસતિ. પઞ્હા મેસા કુસલેહિ ચિન્તિતાતિ અયં કિર પઞ્હા ઉક્ખિત્તકભિક્ખું સન્ધાય વુત્તા. તેન હિ સદ્ધિં વિનયકમ્મં નત્થિ, તસ્મા સો સઙ્ઘાદિસેસં આપજ્જિત્વા છાદેન્તો વજ્જં ન ફુસતીતિ.

સેદમોચનગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.