૧૦. પરિણતસિક્ખાપદવણ્ણના

૬૫૭. તેન સમયેનાતિ પરિણતસિક્ખાપદં. તત્થ પૂગસ્સાતિ સમૂહસ્સ; ધમ્મગણસ્સાતિ અત્થો. પટિયત્તન્તિ પટિયાદિતં. બહૂ સઙ્ઘસ્સ ભત્તાતિ સઙ્ઘસ્સ બહૂનિ ભત્તાનિ અનેકાનિ લાભમુખાનિ; ન સઙ્ઘસ્સ કેનચિ પરિહાનીતિ દીપેન્તિ. ઓણોજેથાતિ દેથ. કિં પનેવં વત્તું વટ્ટતીતિ કસ્મા ન વટ્ટતિ? અયઞ્હિ અભિહટભિક્ખા અભિહરિત્વા એકસ્મિં ઓકાસે સઙ્ઘસ્સત્થાય પટિયત્તા અભિહટપટિયત્તે ચ ઉદ્દિસ્સ ઠપિતભાગે ચ પયુત્તવાચા નામ નત્થિ.

૬૫૮. સઙ્ઘિકન્તિ સઙ્ઘસ્સ સન્તકં. સો હિ સઙ્ઘસ્સ પરિણતત્તા હત્થં અનારૂળ્હોપિ એકેન પરિયાયેન સઙ્ઘસ્સ સન્તકો હોતિ, પદભાજને પન ‘‘સઙ્ઘિકં નામ સઙ્ઘસ્સ દિન્નં હોતિ પરિચ્ચત્ત’’ન્તિ એવં અત્થુદ્ધારવસેન નિપ્પરિયાયતોવ સઙ્ઘિકં દસ્સિતં. લાભન્તિ પટિલભિતબ્બવત્થું આહ. તેનેવસ્સ નિદ્દેસે ‘‘ચીવરમ્પી’’તિઆદિ વુત્તં. પરિણતન્તિ સઙ્ઘસ્સ નિન્નં સઙ્ઘસ્સ પોણં સઙ્ઘસ્સ પબ્ભારં હુત્વા ઠિતં. યેન પન કારણેન સો પરિણતો હોતિ, તં દસ્સેતું ‘‘દસ્સામ કરિસ્સામાતિ વાચા ભિન્ના હોતી’’તિ પદભાજનં વુત્તં.

૬૫૯. પયોગે દુક્કટન્તિ પરિણતલાભસ્સ અત્તનો પરિણામનપયોગે દુક્કટં, પટિલાભેન તસ્મિં હત્થં આરૂળ્હે નિસ્સગ્ગિયં. સચે પન સઙ્ઘસ્સ દિન્નં હોતિ, તં ગહેતું ન વટ્ટતિ, સઙ્ઘસ્સેવ દાતબ્બં. યોપિ આરામિકેહિ સદ્ધિં એકતો ખાદતિ, ભણ્ડં અગ્ઘાપેત્વા કારેતબ્બો. પરિણતં પન સહધમ્મિકાનં વા ગિહીનં વા અન્તમસો માતુસન્તકમ્પિ ‘‘ઇદં મય્હં દેહી’’તિ સઙ્ઘસ્સ પરિણતભાવં ઞત્વા અત્તનો પરિણામેત્વા ગણ્હન્તસ્સ નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયં. ‘‘ઇમસ્સ ભિક્ખુનો દેહી’’તિ એવં અઞ્ઞસ્સ પરિણામેન્તસ્સ સુદ્ધિકપાચિત્તિયં. એકં પત્તં વા ચીવરં વા અત્તનો, એકં અઞ્ઞસ્સ પરિણામેતિ, નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયઞ્ચેવ સુદ્ધિકપાચિત્તિયઞ્ચ. એસેવ નયો બહૂસુ. વુત્તમ્પિ ચેતં –

‘‘નિસ્સગ્ગિયેન આપત્તિં, સુદ્ધિકેન પાચિત્તિયં;

આપજ્જેય્ય એકતો;

પઞ્હા મેસા કુસલેહિ ચિન્તિતા’’તિ. (પરિ. ૪૮૦);

અયઞ્હિ પરિણામનં સન્ધાય વુત્તો. યોપિ વસ્સિકસાટિકસમયે માતુઘરેપિ સઙ્ઘસ્સ પરિણતં વસ્સિકસાટિકં ઞત્વા અત્તનો પરિણામેતિ, નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયં. પરસ્સ પરિણામેતિ, સુદ્ધિકપાચિત્તિયં. મનુસ્સા ‘‘સઙ્ઘભત્તં કરિસ્સામા’’તિ સપ્પિતેલાદીનિ આહરન્તિ, ગિલાનો ચેપિ ભિક્ખુ સઙ્ઘસ્સ પરિણતભાવં ઞત્વા કિઞ્ચિ યાચતિ, નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયમેવ. સચે પન સો ‘‘તુમ્હાકં સપ્પિઆદીનિ આભટાનિ અત્થી’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘આમ, અત્થી’’તિ વુત્તે ‘‘મય્હમ્પિ દેથા’’તિ વદતિ, વટ્ટતિ. અથાપિ નં કુક્કુચ્ચાયન્તં ઉપાસકા વદન્તિ – ‘‘સઙ્ઘોપિ અમ્હેહિ દિન્નમેવ લભતિ; ગણ્હથ, ભન્તે’’તિ એવમ્પિ વટ્ટતિ.

૬૬૦. સઙ્ઘસ્સ પરિણતં અઞ્ઞસઙ્ઘસ્સાતિ એકસ્મિં વિહારે સઙ્ઘસ્સ પરિણતં અઞ્ઞં વિહારં ઉદ્દિસિત્વા ‘‘અસુકસ્મિં નામ મહાવિહારે સઙ્ઘસ્સ દેથા’’તિ પરિણામેતિ.

ચેતિયસ્સ વાતિ ‘‘કિં સઙ્ઘસ્સ દિન્નેન, ચેતિયસ્સપૂજં કરોથા’’તિ એવં ચેતિયસ્સ વા પરિણામેતિ.

ચેતિયસ્સ પરિણતન્તિ એત્થ નિયમેત્વા અઞ્ઞચેતિયસ્સત્થાય રોપિતમાલાવચ્છતો અઞ્ઞચેતિયમ્હિ પુપ્ફમ્પિ આરોપેતું ન વટ્ટતિ. એકસ્સ ચેતિયસ્સ પન છત્તં વા પટાકં વા આરોપેત્વા ઠિતં દિસ્વા સેસં અઞ્ઞસ્સ ચેતિયસ્સ દાપેતું વટ્ટતિ.

પુગ્ગલસ્સ પરિણતન્તિ અન્તમસો સુનખસ્સાપિ પરિણતં ‘‘ઇમસ્સ સુનખસ્સ મા દેહિ, એતસ્સ દેહી’’તિ એવં અઞ્ઞપુગ્ગલસ્સ પરિણામેતિ, દુક્કટં. સચે પન દાયકા ‘‘મયં સઙ્ઘસ્સ ભત્તં દાતુકામા, ચેતિયસ્સ પૂજં કાતુકામા, એકસ્સ ભિક્ખુનો પરિક્ખારં દાતુકામા, તુમ્હાકં રુચિયા દસ્સામ; ભણથ, કત્થ દેમા’’તિ વદન્તિ. એવં વુત્તે તેન ભિક્ખુના ‘‘યત્થ ઇચ્છથ, તત્થ દેથા’’તિ વત્તબ્બા. સચે પન કેવલં ‘‘કત્થ દેમા’’તિ પુચ્છન્તિ, પાળિયં આગતનયેનેવ વત્તબ્બં. સેસમેત્થ ઉત્તાનત્થમેવ.

તિસમુટ્ઠાનં – કાયચિત્તતો વાચાચિત્તતો કાયવાચાચિત્તતો ચ સમુટ્ઠાતિ, કિરિયં, સઞ્ઞાવિમોક્ખં, સચિત્તકં, લોકવજ્જં, કાયકમ્મવચીકમ્મં, અકુસલચિત્તં, તિવેદનન્તિ.

સમન્તપાસાદિકાય વિનયસંવણ્ણનાય

પરિણતસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

નિટ્ઠિતો પત્તવગ્ગો તતિયો.

નિસ્સગ્ગિયવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

પારાજિકકણ્ડ-અટ્ઠકથા નિટ્ઠિતા.