૪. અત્તકામપારિચરિયસિક્ખાપદવણ્ણના

૨૯૦. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવાતિ અત્તકામસિક્ખાપદં. તત્થ કુલૂપકોતિ કુલપયિરુપાસનકો ચતુન્નં પચ્ચયાનં અત્થાય કુલૂપસઙ્કમને નિચ્ચપ્પયુત્તો.

ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારન્તિ ચીવરઞ્ચ પિણ્ડપાતઞ્ચ સેનાસનઞ્ચ ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારઞ્ચ. ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારન્તિ ચેત્થ પતિકરણત્થેન પચ્ચયો, યસ્સ કસ્સચિ સપ્પાયસ્સેતં અધિવચનં. ભિસક્કસ્સ કમ્મં તેન અનુઞ્ઞાતત્તાતિ ભેસજ્જં. ગિલાનપચ્ચયોવ ભેસજ્જં ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જં, યંકિઞ્ચિ ગિલાનસ્સ સપ્પાયં ભિસક્કકમ્મં તેલમધુફાણિતાદીતિ વુત્તં હોતિ. પરિક્ખારોતિ પન ‘‘સત્તહિ નગરપરિક્ખારેહિ સુપરિક્ખતં હોતી’’તિઆદીસુ (અ. નિ. ૭.૬૭) પરિવારો વુચ્ચતિ. ‘‘રથો સીસપરિક્ખારો ઝાનક્ખો ચક્કવીરિયો’’તિઆદીસુ (સં. નિ. ૫.૪) અલઙ્કારો. ‘‘યે ચિમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા’’તિઆદીસુ (રો. નિ. ૧.૧.૧૯૧) સમ્ભારો. ઇધ પન સમ્ભારોપિ પરિવારોપિ વટ્ટતિ. તઞ્હિ ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જં જીવિતસ્સ પરિવારોપિ હોતિ જીવિતવિનાસકાબાધુપ્પત્તિયા અન્તરં અદત્વા રક્ખણતો, સમ્ભારોપિ યથા ચિરં પવત્તતિ એવમસ્સ કારણભાવતો, તસ્મા પરિક્ખારોતિ વુચ્ચતિ. એવં ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જઞ્ચ તં પરિક્ખારો ચાતિ ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારો, તં ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારન્તિ એવમત્થો દટ્ઠબ્બો.

વસલન્તિ હીનં લામકં. અથ વા વસ્સતીતિ વસલો, પગ્ઘરતીતિ અત્થો, તં વસલં, અસુચિપગ્ઘરણકન્તિ વુત્તં હોતિ. નિટ્ઠુહિત્વાતિ ખેળં પાતેત્વા.

કસ્સાહં કેન હાયામીતિ અહં કસ્સા અઞ્ઞિસ્સા ઇત્થિયા કેન ભોગેન વા અલઙ્કારેન વા રૂપેન વા પરિહાયામિ, કા નામ મયા ઉત્તરિતરાતિ દીપેતિ.

૨૯૧. સન્તિકેતિ ઉપચારે ઠત્વા સામન્તા અવિદૂરે, પદભાજનેપિ અયમેવઅત્થો દીપિતો. અત્તકામપારિચરિયાયાતિ મેથુનધમ્મસઙ્ખાતેન કામેન પારિચરિયા કામપારિચરિયા. અત્તનો અત્થાય કામપારિચરિયા અત્તકામપારિચરિયા, અત્તના વા કામિતા ઇચ્છિતાતિ અત્તકામા, સયં મેથુનરાગવસેન પત્થિતાતિ અત્થો. અત્તકામા ચ સા પારિચરિયા ચાતિ અત્તકામપારિચરિયા, તસ્સા અત્તકામપારિચરિયાય. વણ્ણં ભાસેય્યાતિ ગુણં આનિસંસં પકાસેય્ય.

તત્ર યસ્મા ‘‘અત્તનો અત્થાય કામપારિચરિયા’’તિ ઇમસ્મિં અત્થવિકપ્પે કામો ચેવ હેતુ ચ પારિચરિયા ચ અત્થો, સેસં બ્યઞ્જનં. ‘‘અત્તકામા ચ સા પારિચરિયા ચાતિ અત્તકામપારિચરિયા’’તિ ઇમસ્મિં અત્થવિકપ્પે અધિપ્પાયો ચેવ પારિચરિયા ચાતિ અત્થો, સેસં બ્યઞ્જનં. તસ્મા બ્યઞ્જને આદરં અકત્વા અત્થમત્તમેવ દસ્સેતું ‘‘અત્તનો કામં અત્તનો હેતું અત્તનો અધિપ્પાયં અત્તનો પારિચરિય’’ન્તિ પદભાજનં વુત્તં. ‘‘અત્તનો કામં અત્તનો હેતું અત્તનો પારિચરિય’’ન્તિ હિ વુત્તે જાનિસ્સન્તિ પણ્ડિતા ‘‘એત્તાવતા અત્તનો અત્થાય કામપારિચરિયા વુત્તા’’તિ. ‘‘અત્તનો અધિપ્પાયં અત્તનો પારિચરિય’’ન્તિ વુત્તેપિ જાનિસ્સન્તિ ‘‘એત્તાવતા અત્તના ઇચ્છિતકામિતટ્ઠેન અત્તકામપારિચરિયા વુત્તા’’તિ.

ઇદાનિ તસ્સા અત્તકામપારિચરિયાય વણ્ણભાસનાકારં દસ્સેન્તો ‘‘એતદગ્ગ’’ન્તિઆદિમાહ. તં ઉદ્દેસતોપિ નિદ્દેસતોપિ ઉત્તાનત્થમેવ. અયં પનેત્થ પદસમ્બન્ધો ચ આપત્તિવિનિચ્છયો ચ – એતદગ્ગં…પે… પરિચરેય્યાતિ યા માદિસં સીલવન્તં કલ્યાણધમ્મં બ્રહ્મચારિં એતેન ધમ્મેન પરિચરેય્ય, તસ્સા એવં માદિસં પરિચરન્તિયા યા અયં પારિચરિયા નામ, એતદગ્ગં પારિચરિયાનન્તિ.

મેથુનુપસંહિતેન સઙ્ઘાદિસેસોતિ એવં અત્તકામપારિચરિયાય વણ્ણં ભાસન્તો ચ મેથુનુપસંહિતેન મેથુનધમ્મપટિસંયુત્તેનેવ વચનેન યો ભાસેય્ય, તસ્સ સઙ્ઘાદિસેસોતિ.

ઇધાનિ યસ્મા મેથુનુપસંહિતેનેવ ભાસન્તસ્સ સઙ્ઘાદિસેસો વુત્તો, તસ્મા ‘‘અહમ્પિ ખત્તિયો, ત્વમ્પિ ખત્તિયા, અરહતિ ખત્તિયા ખત્તિયસ્સ દાતું સમજાતિકત્તા’’તિ એવમાદીહિ વચનેહિ પારિચરિયાય વણ્ણં ભાસમાનસ્સાપિ સઙ્ઘાદિસેસો નત્થિ. ‘‘અહમ્પિ ખત્તિયો’’તિઆદિકે પન બહૂપિ પરિયાયે વત્વા ‘‘અરહસિ ત્વં મય્હં મેથુનધમ્મં દાતુ’’ન્તિ એવં મેથુનપ્પટિસંયુત્તેનેવ ભાસમાનસ્સ સઙ્ઘાદિસેસોતિ.

ઇત્થી ચ હોતીતિઆદિ પુબ્બે વુત્તનયમેવ. ઇધ ઉદાયિત્થેરો આદિકમ્મિકો, તસ્સ અનાપત્તિ આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

સમુટ્ઠાનાદિ સબ્બં દુટ્ઠુલ્લવાચાસદિસં. વિનીતવત્થૂનિ ઉત્તાનત્થાનેવાતિ.

અત્તકામપારિચરિયસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.