૩. પહાનસુત્તવણ્ણના

૨૫૧. તતિયે અચ્છેચ્છિ તણ્હન્તિ સબ્બમ્પિ તણ્હં છિન્દિ સમુચ્છિન્દિ. વિવત્તયિ સંયોજનન્તિ દસવિધમ્પિ સંયોજનં પરિવત્તયિ નિમ્મૂલકમકાસિ. સમ્માતિ હેતુના કારણેન. માનાભિસમયાતિ માનસ્સ દસ્સનાભિસમયા, પહાનાભિસમયા ચ. અરહત્તમગ્ગો હિ કિચ્ચવસેન માનં સમ્પસ્સતિ, અયમસ્સ દસ્સનાભિસમયો. તેન દિટ્ઠો પન સો તાવદેવ પહીયતિ, દિટ્ઠવિસેન દિટ્ઠસત્તાનં જીવિતં વિય. અયમસ્સ પહાનાભિસમયો.

અન્તમકાસિ દુક્ખસ્સાતિ એવં અરહત્તમગ્ગેન માનસ્સ દિટ્ઠત્તા ચ પહીનત્તા ચ યે ઇમે ‘‘કાયબન્ધનસ્સ અન્તો જીરતિ (ચૂળવ. ૨૭૮) હરિતન્તં વા’’તિ (મ. નિ. ૧.૩૦૪) એવં વુત્તઅન્તિમમરિયાદન્તો ચ, ‘‘અન્તમિદં, ભિક્ખવે, જીવિકાન’’ન્તિ (ઇતિવુ. ૯૧; સં. નિ. ૩.૮૦) એવં વુત્તલામકન્તો ચ, ‘‘સક્કાયો એકો અન્તો’’તિ (અ. નિ. ૬.૬૧; ચૂળનિ. તિસ્સમેત્તેય્યમાણવપુચ્છાનિદ્દેસ ૧૧) એવં વુત્તકોટ્ઠાસન્તો ચ, ‘‘એસેવન્તો દુક્ખસ્સ સબ્બપચ્ચયસઙ્ખયા’’તિ (સં નિ. ૨.૫૧; ૨.૪.૭૧; ઉદા. ૭૧) એવં વુત્તકોટન્તો ચાતિ ચત્તારો અન્તા, તેસુ સબ્બસ્સેવ વટ્ટદુક્ખસ્સ અદું ચતુત્થકોટિસઙ્ખાતં અન્તમકાસિ, પરિચ્છેદં પરિવટુમં અકાસિ, અન્તિમસમુસ્સયમત્તાવસેસં દુક્ખમકાસીતિ વુત્તં હોતિ.

સમ્પજઞ્ઞં ન રિઞ્ચતીતિ સમ્પજઞ્ઞં ન જહતિ. સઙ્ખ્યં નોપેતીતિ રત્તો દુટ્ઠો મૂળ્હોતિ પઞ્ઞત્તિં ન ઉપેતિ, તં પઞ્ઞત્તિં પહાય ખીણાસવો નામ હોતીતિ અત્થો. ઇમસ્મિં સુત્તે આરમ્મણાનુસયો કથિતો.