૮. દુતિયગદ્દુલબદ્ધસુત્તવણ્ણના

૧૦૦. અટ્ઠમે તસ્માતિ યસ્મા દિટ્ઠિગદ્દુલનિસ્સિતાય તણ્હારજ્જુયા સક્કાયથમ્ભે ઉપનિબદ્ધો વટ્ટનિસ્સિતો બાલપુથુજ્જનો સબ્બિરિયાપથેસુ ખન્ધપઞ્ચકં નિસ્સાયેવ પવત્તતિ, યસ્મા વા દીઘરત્તમિદં ચિત્તં સંકિલિટ્ઠં રાગેન દોસેન મોહેન, તસ્મા. ચિત્તસંકિલેસાતિ સુન્હાતાપિ હિ સત્તા ચિત્તસંકિલેસેનેવ સંકિલિસ્સન્તિ, મલગ્ગહિતસરીરાપિ ચિત્તસ્સ વોદાનત્તા વિસુજ્ઝન્તિ. તેનાહુ પોરાણા –

‘‘રૂપમ્હિ સંકિલિટ્ઠમ્હિ, સંકિલિસ્સન્તિ માણવા;

રૂપે સુદ્ધે વિસુજ્ઝન્તિ, અનક્ખાતં મહેસિના.

‘‘ચિત્તમ્હિ સંકિલિટ્ઠમ્હિ, સંકિલિસ્સન્તિ માણવા;

ચિત્તે સુદ્ધે વિસુજ્ઝન્તિ, ઇતિ વુત્તં મહેસિના’’તિ.

ચરણં નામ ચિત્તન્તિ વિચરણચિત્તં. સઙ્ખા નામ બ્રાહ્મણપાસણ્ડિકા હોન્તિ, તે પટકોટ્ઠકં કત્વા તત્થ નાનપ્પકારા સુગતિદુગ્ગતિવસેન સમ્પત્તિવિપત્તિયો લેખાપેત્વા, ‘‘ઇમં કમ્મં કત્વા ઇદં પટિલભતિ, ઇદં કત્વા ઇદ’’ન્તિ દસ્સેન્તા તં ચિત્તં ગહેત્વા વિચરન્તિ. ચિત્તેનેવ ચિત્તિતન્તિ ચિત્તકારેન ચિન્તેત્વા કતત્તા ચિત્તેન ચિન્તિતં નામ. ચિત્તઞ્ઞેવ ચિત્તતરન્તિ તસ્સ ચિત્તસ્સ ઉપાયપરિયેસનચિત્તં તતોપિ ચિત્તતરં. તિરચ્છાનગતા પાણા ચિત્તેનેવ ચિત્તિતાતિ કમ્મચિત્તેનેવ ચિત્તિતા. તં પન કમ્મચિત્તં ઇમે વટ્ટકતિત્તિરાદયો ‘‘એવં ચિત્તા ભવિસ્સામા’’તિ આયૂહન્તા નામ નત્થિ. કમ્મં પન યોનિં ઉપનેતિ, યોનિમૂલકો તેસં ચિત્તભાવો. યોનિઉપગતા હિ સત્તા તંતંયોનિકેહિ સદિસચિત્તાવ હોન્તિ. ઇતિ યોનિસિદ્ધો ચિત્તભાવો, કમ્મસિદ્ધા યોનીતિ વેદિતબ્બા.

અપિચ ચિત્તં નામેતં સહજાતં સહજાતધમ્મચિત્તતાય ભૂમિચિત્તતાય વત્થુચિત્તતાય દ્વારચિત્તતાય આરમ્મણચિત્તતાય કમ્મનાનત્તમૂલકાનં લિઙ્ગનાનત્તસઞ્ઞાનાનત્તવોહારનાનત્તાદીનં અનેકવિધાનં ચિત્તાનં નિપ્ફાદનતાયપિ તિરચ્છાનગતચિત્તતો ચિત્તતરમેવ વેદિતબ્બં.

રજકોતિ વત્થેસુ રઙ્ગેન રૂપસમુટ્ઠાપનકો. સો પન અછેકો અમનાપં રૂપં કરોતિ, છેકો મનાપં દસ્સનીયં, એવમેવ પુથુજ્જનો અકુસલચિત્તેન વા ઞાણવિપ્પયુત્તકુસલેન વા ચક્ખુસમ્પદાદિવિરહિતં વિરૂપં સમુટ્ઠાપેતિ, ઞાણસમ્પયુત્તકુસલેન ચક્ખુસમ્પદાદિસમ્પન્નં અભિરૂપં. અટ્ઠમં.