૩. ગિઞ્જકાવસથસુત્તવણ્ણના

૯૭. તતિયે ધાતું, ભિક્ખવેતિ ઇતો પટ્ઠાય અજ્ઝાસયં ધાતૂતિ દીપેતિ. ઉપ્પજ્જતિ સઞ્ઞાતિ અજ્ઝાસયં પટિચ્ચ સઞ્ઞા ઉપ્પજ્જતિ, દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ, વિતક્કો ઉપ્પજ્જતીતિ. ઇધાપિ ‘‘કચ્ચાનો પઞ્હં પુચ્છિસ્સતી’’તિ તસ્સ ઓકાસદાનત્થં એત્તાવતાવ દેસનં નિટ્ઠાપેસિ. અસમ્માસમ્બુદ્ધેસૂતિ છસુ સત્થારેસુ. સમ્માસમ્બુદ્ધાતિ મયમસ્મ સમ્માસમ્બુદ્ધાતિ. કિં પટિચ્ચ પઞ્ઞાયતીતિ કિસ્મિં સતિ હોતીતિ? સત્થારાનં ઉપ્પન્નં દિટ્ઠિં પુચ્છતિ. અસમ્માસમ્બુદ્ધેસુ તેસુ સમ્માસમ્બુદ્ધા એતેતિ એવં ઉપ્પન્નં તિત્થિયસાવકાનમ્પિ દિટ્ઠિં પુચ્છતિયેવ.

ઇદાનિ યસ્મા તેસં અવિજ્જાધાતું પટિચ્ચ સા દિટ્ઠિ હોતિ, અવિજ્જાધાતુ ચ નામ મહતી ધાતુ, તસ્મા મહતિં ધાતું પટિચ્ચ તસ્સા ઉપ્પત્તિં દીપેન્તો મહતી ખો એસાતિઆદિમાહ. હીનં, કચ્ચાન, ધાતું પટિચ્ચાતિ હીનં અજ્ઝાસયં પટિચ્ચ. પણિધીતિ ચિત્તટ્ઠપનં. સા પનેસા ઇત્થિભાવં વા મક્કટાદિતિરચ્છાનભાવં વા પત્થેન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતિ. હીનો પુગ્ગલોતિ યસ્સેતે હીના ધમ્મા ઉપ્પજ્જન્તિ, સબ્બો સો પુગ્ગલોપિ હીનો નામ. હીના વાચાતિ યા તસ્સ વાચા, સાપિ હીના. હીનં આચિક્ખતીતિ સો આચિક્ખન્તોપિ હીનમેવ આચિક્ખતિ, દેસેન્તોપિ હીનમેવ દેસેતીતિ સબ્બપદાનિ યોજેતબ્બાનિ. ઉપપત્તીતિ દ્વે ઉપપત્તિયો પટિલાભો ચ નિબ્બત્તિ ચ. નિબ્બત્તિ હીનકુલાદિવસેન વેદિતબ્બા, પટિલાભો ચિત્તુપ્પાદક્ખણે હીનત્તિકવસેન. કથં? તસ્સ હિ પઞ્ચસુ નીચકુલેસુ ઉપ્પજ્જનતો હીના નિબ્બત્તિ, વેસ્સસુદ્દકુલેસુ ઉપ્પજ્જનતો મજ્ઝિમા, ખત્તિયબ્રાહ્મણકુલેસુ ઉપ્પજ્જનતો પણીતા. દ્વાદસાકુસલચિત્તુપ્પાદાનં પન પટિલાભતો હીનો પટિલાભો, તેભૂમકધમ્માનં પટિલાભતો મજ્ઝિમો, નવલોકુત્તરધમ્માનં પટિલાભતો પણીતો. ઇમસ્મિં પન ઠાને નિબ્બત્તિયેવ અધિપ્પેતાતિ. તતિયં.