૯. બાલપણ્ડિતસુત્તવણ્ણના

૧૯. નવમે અવિજ્જાનીવરણસ્સાતિ અવિજ્જાય નિવારિતસ્સ. એવમયં કાયો સમુદાગતોતિ એવં અવિજ્જાય નિવારિતત્તા તણ્હાય ચ સમ્પયુત્તત્તાયેવ અયં કાયો નિબ્બત્તો. અયઞ્ચેવ કાયોતિ અયઞ્ચસ્સ અત્તનો સવિઞ્ઞાણકો કાયો. બહિદ્ધા ચ નામરૂપન્તિ બહિદ્ધા ચ પરેસં સવિઞ્ઞાણકો કાયો. અત્તનો ચ પરસ્સ ચ પઞ્ચહિ ખન્ધેહિ છહિ આયતનેહિ ચાપિ અયં અત્થો દીપેતબ્બોવ. ઇત્થેતં દ્વયન્તિ એવમેતં દ્વયં. દ્વયં પટિચ્ચ ફસ્સોતિ અઞ્ઞત્થ ચક્ખુરૂપાદીનિ દ્વયાનિ પટિચ્ચ ચક્ખુસમ્ફસ્સાદયો વુત્તા, ઇધ પન અજ્ઝત્તિકબાહિરાનિ આયતનાનિ. મહાદ્વયં નામ કિરેતં. સળેવાયતનાનીતિ સળેવ ફસ્સાયતનાનિ ફસ્સકારણાનિ. યેહિ ફુટ્ઠોતિ યેહિ કારણભૂતેહિ આયતનેહિ ઉપ્પન્નેન ફસ્સેન ફુટ્ઠો. અઞ્ઞતરેનાતિ એત્થ પરિપુણ્ણવસેન અઞ્ઞતરતા વેદિતબ્બા. તત્રાતિ તસ્મિં બાલપણ્ડિતાનં કાયનિબ્બત્તનાદિમ્હિ. કો અધિપ્પયાસોતિ કો અધિકપયોગો.

ભગવંમૂલકાતિ ભગવા મૂલં એતેસન્તિ ભગવંમૂલકા. ઇદં વુત્તં હોતિ – ઇમે, ભન્તે, અમ્હાકં ધમ્મા પુબ્બે કસ્સપસમ્માસમ્બુદ્ધેન ઉપ્પાદિતા, તસ્મિં પરિનિબ્બુતે એકં બુદ્ધન્તરં અઞ્ઞો સમણો વા બ્રાહ્મણો વા ઇમે ધમ્મે ઉપ્પાદેતું સમત્થો નામ નાહોસિ, ભગવતા પન નો ઇમે ધમ્મા ઉપ્પાદિતા. ભગવન્તઞ્હિ નિસ્સાય મયં ઇમે ધમ્મે આજાનામ પટિવિજ્ઝામાતિ એવં ભગવંમૂલકા નો, ભન્તે, ધમ્માતિ. ભગવંનેત્તિકાતિ ભગવા હિ ધમ્માનં નેતા વિનેતા અનુનેતા, યથાસભાવતો પાટિયેક્કં પાટિયેક્કં નામં ગહેત્વા દસ્સેતાતિ ધમ્મા ભગવંનેત્તિકા નામ હોન્તિ. ભગવંપટિસરણાતિ ચતુભૂમકધમ્મા સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણસ્સ આપાથં આગચ્છમાના ભગવતિ પટિસરન્તિ નામાતિ ભગવંપટિસરણા. પટિસરન્તીતિ સમોસરન્તિ. અપિચ મહાબોધિમણ્ડે નિસિન્નસ્સ ભગવતો પટિવેધવસેન ફસ્સો આગચ્છતિ ‘‘અહં ભગવા કિન્નામો’’તિ? ત્વં ફુસનટ્ઠેન ફસ્સો નામ. વેદના, સઞ્ઞા, સઙ્ખારા, વિઞ્ઞાણં આગચ્છતિ ‘‘અહં ભગવા કિન્નામ’’ન્તિ, ત્વં વિજાનનટ્ઠેન વિઞ્ઞાણં નામાતિ એવં ચતુભૂમકધમ્માનં યથાસભાવતો પાટિયેક્કં પાટિયેક્કં નામં ગણ્હન્તો ભગવા ધમ્મે પટિસરતીતિ ભગવંપટિસરણા. ભગવન્તંયેવ પટિભાતૂતિ ભગવતોવ એતસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થો ઉપટ્ઠાતુ, તુમ્હેયેવ નો કથેત્વા દેથાતિ અત્થો.

સા ચેવ અવિજ્જાતિ એત્થ કિઞ્ચાપિ સા અવિજ્જા ચ તણ્હા ચ કમ્મં જવાપેત્વા પટિસન્ધિં આકડ્ઢિત્વા નિરુદ્ધા, યથા પન અજ્જાપિ યં હિય્યો ભેસજ્જં પીતં, તદેવ ભોજનં ભુઞ્જાતિ સરિક્ખકત્તેન તદેવાતિ વુચ્ચતિ, એવમિધાપિ સા ચેવ અવિજ્જા સા ચ તણ્હાતિ ઇદમ્પિ સરિક્ખકત્તેન વુત્તં. બ્રહ્મચરિયન્તિ મગ્ગબ્રહ્મચરિયં. દુક્ખક્ખયાયાતિ વટ્ટદુક્ખસ્સ ખયત્થાય. કાયૂપગો હોતીતિ અઞ્ઞં પટિસન્ધિકાયં ઉપગન્તા હોતિ. યદિદં બ્રહ્મચરિયવાસોતિ યો અયં મગ્ગબ્રહ્મચરિયવાસો, અયં બાલતો પણ્ડિતસ્સ વિસેસોતિ દસ્સેતિ. ઇતિ ઇમસ્મિં સુત્તે સબ્બોપિ સપટિસન્ધિકો પુથુજ્જનો ‘‘બાલો’’તિ, અપ્પટિસન્ધિકો ખીણાસવો ‘‘પણ્ડિતો’’તિ વુત્તો. સોતાપન્નસકદાગામિઅનાગામિનો પન ‘‘પણ્ડિતા’’તિ વા ‘‘બાલા’’તિ વા ન વત્તબ્બા, ભજમાના પન પણ્ડિતપક્ખં ભજન્તિ. નવમં.