૧૨. વઙ્ગીસસુત્તવણ્ણના

૨૨૦. દ્વાદસમે આયસ્માતિ પિયવચનં. વઙ્ગીસોતિ તસ્સ થેરસ્સ નામં. સો કિર પુબ્બે પદુમુત્તરકાલે પટિભાનસમ્પન્નં સાવકં દિસ્વા દાનં દત્વા પત્થનં કત્વા કપ્પસતસહસ્સં પારમિયો પૂરેત્વા અમ્હાકં ભગવતો કાલે સકલજમ્બુદીપે વાદકામતાય જમ્બુસાખં પરિહરિત્વા એકેન પરિબ્બાજકેન સદ્ધિં વાદં કત્વા વાદે જયપરાજયાનુભાવેન તેનેવ પરિબ્બાજકેન સદ્ધિં સંવાસં કપ્પેત્વા વસમાનાય એકિસ્સા પરિબ્બાજિકાય કુચ્છિમ્હિ નિબ્બત્તો વયં આગમ્મ માતિતો પઞ્ચવાદસતાનિ, પિતિતો પઞ્ચવાદસતાનીતિ વાદસહસ્સં ઉગ્ગણ્હિત્વા વિચરતિ. એકઞ્ચ વિજ્જં જાનાતિ, યં વિજ્જં પરિજપ્પિત્વા મતાનં સીસં અઙ્ગુલિયા પહરિત્વા – ‘‘અસુકટ્ઠાને નિબ્બત્તો’’તિ જાનાતિ. સો અનુપુબ્બેન ગામનિગમાદીસુ વિચરન્તો પઞ્ચહિ માણવકસતેહિ સદ્ધિં સાવત્થિં અનુપ્પત્તો નગરદ્વારે સાલાય નિસીદતિ.

તદા ચ નગરવાસિનો પુરેભત્તં દાનં દત્વા પચ્છાભત્તં સુદ્ધુત્તરાસઙ્ગા ગન્ધમાલાદિહત્થા ધમ્મસ્સવનાય વિહારં ગચ્છન્તિ. માણવો દિસ્વા, ‘‘કહં ગચ્છથા’’તિ? પુચ્છિ. તે ‘‘દસબલસ્સ સન્તિકં ધમ્મસ્સવનાયા’’તિ આહંસુ. સોપિ સપરિવારો તેહિ સદ્ધિં ગન્ત્વા પટિસન્થારં કત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. અથ નં ભગવા આહ – ‘‘વઙ્ગીસ, ભદ્દકં કિર સિપ્પં જાનાસી’’તિ. ‘‘ભો ગોતમ, અહં બહુસિપ્પં જાનામિ. તુમ્હે કતરં સન્ધાય વદથા’’તિ? છવદૂસકસિપ્પન્તિ. આમ, ભો ગોતમાતિ. અથસ્સ ભગવા અત્તનો આનુભાવેન નિરયે નિબ્બત્તસ્સ સીસં દસ્સેત્વા, ‘‘વઙ્ગીસ, અયં કહં નિબ્બત્તો’’તિ પુચ્છિ. સો મન્તં જપ્પિત્વા અઙ્ગુલિયા પહરિત્વા ‘‘નિરયે’’તિ આહ. ‘‘સાધુ, વઙ્ગીસ, સુકથિત’’ન્તિ દેવલોકે નિબ્બત્તસ્સ સીસં દસ્સેસિ. તમ્પિ સો તથેવ બ્યાકાસિ. અથસ્સ ખીણાસવસ્સ સીસં દસ્સેસિ. સો પુનપ્પુનં મન્તં પરિવત્તેત્વાપિ અઙ્ગુલિયા પહરિત્વાપિ નિબ્બત્તટ્ઠાનં ન પસ્સતિ.

અથ નં ભગવા ‘‘કિલમસિ, વઙ્ગીસા’’તિ આહ? આમ ભો, ગોતમાતિ. પુનપ્પુનં ઉપધારેહીતિ. તથા કરોન્તોપિ અદિસ્વા, ‘‘તુમ્હે, ભો ગોતમ, જાનાથા’’તિ આહ. આમ, વઙ્ગીસ, મં નિસ્સાય ચેસ ગતો, અહમસ્સ ગતિં જાનામીતિ. મન્તેન જાનાસિ, ભો ગોતમાતિ? આમ, વઙ્ગીસ, એકેન મન્તેનેવ જાનામીતિ. ભો ગોતમ, મય્હં મન્તેન ઇમં મન્તં દેથાતિ. અમૂલિકો, વઙ્ગીસ, મય્હં મન્તોતિ. દેથ, ભો ગોતમાતિ. ન સક્કા મય્હં સન્તિકે અપબ્બજિતસ્સ દાતુન્તિ. સો અન્તેવાસિકે આમન્તેસિ – ‘‘તાતા સમણો ગોતમો અતિરેકસિપ્પં જાનાતિ, અહં ઇમસ્સ સન્તિકે પબ્બજિત્વા સિપ્પં ગણ્હામિ, તતો સકલજમ્બુદીપે અમ્હેહિ બહુતરં જાનન્તો નામ ન ભવિસ્સતિ. તુમ્હે યાવ અહં આગચ્છામિ, તાવ અનુક્કણ્ઠિત્વા વિચરથા’’તિ તે ઉય્યોજેત્વા ‘‘પબ્બાજેથ મ’’ન્તિ આહ. સત્થા નિગ્રોધકપ્પસ્સ પટિપાદેસિ. થેરો તં અત્તનો વસનટ્ઠાનં નેત્વા પબ્બાજેસિ. સો પબ્બજિત્વા સત્થુ સન્તિકં આગમ્મ વન્દિત્વા ઠિતો ‘‘સિપ્પં દેથા’’તિ યાચિ. વઙ્ગીસ, તુમ્હે સિપ્પં ગણ્હન્તા અલોણભોજનથણ્ડિલસેય્યાદીહિ પરિકમ્મં કત્વા ગણ્હથ, ઇમસ્સાપિ સિપ્પસ્સ પરિકમ્મં અત્થિ, તં તાવ કરોહીતિ. સાધુ, ભન્તેતિ. અથસ્સ સત્થા દ્વત્તિંસાકારકમ્મટ્ઠાનં આચિક્ખિ. સો તં અનુલોમપટિલોમં મનસિકરોન્તો વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા અનુક્કમેન અરહત્તં પાપુણિ.

વિમુત્તિસુખં પટિસંવેદીતિ એવં અરહત્તં પત્વા વિમુત્તિસુખં પટિસંવેદેન્તો. કાવેય્યમત્તાતિ કાવેય્યેન કબ્બકરણેન મત્તા. ખન્ધાયતનધાતુયોતિ ઇમાનિ ખન્ધાદીનિ પકાસેન્તો ધમ્મં દેસેસિ. યે નિયામગતદ્દસાતિ યે નિયામગતા ચેવ નિયામદસ્સાતિ ચ. સ્વાગતન્તિ સુઆગમનં. ઇદ્ધિપત્તોમ્હીતિ ઇમિના ઇદ્ધિવિધઞાણં ગહિતં. ચેતોપરિયાયકોવિદોતિ ઇમિના ચેતોપરિયઞાણં. દિબ્બસોતં પન અવુત્તમ્પિ ગહિતમેવ હોતિ. એવં છ અભિઞ્ઞાપત્તો એસો મહાસાવકોતિ વેદિતબ્બો. દ્વાદસમં.

ઇતિ સારત્થપ્પકાસિનિયા

સંયુત્તનિકાય-અટ્ઠકથાય

વઙ્ગીસસંયુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.