૧. પઠમવગ્ગો

૧. સુવીરસુત્તવણ્ણના

૨૪૭. સક્કસંયુત્તસ્સ પઠમે અભિયંસૂતિ કદા અભિયંસુ? યદા બલવન્તો અહેસું, તદા. તત્રાયં અનુપુબ્બિકથા – સક્કો કિર મગધરટ્ઠે મચલગામકે મઘો નામ માણવો હુત્વા તેત્તિંસ પુરિસે ગહેત્વા કલ્યાણકમ્મં કરોન્તો સત્ત વતપદાનિ પૂરેત્વા તત્થ કાલઙ્કતો દેવલોકે નિબ્બત્તિ. તં બલવકમ્માનુભાવેન સપરિસં સેસદેવતા દસહિ ઠાનેહિ અધિગણ્હન્તં દિસ્વા ‘‘આગન્તુકદેવપુત્તા આગતા’’તિ નેવાસિકા ગન્ધપાનં સજ્જયિંસુ. સક્કો સકપરિસાય સઞ્ઞં અદાસિ – ‘‘મારિસા મા ગન્ધપાનં પિવિત્થ, પિવનાકારમત્તમેવ દસ્સેથા’’તિ. તે તત્થ અકંસુ. નેવાસિકદેવતા સુવણ્ણસરકેહિ ઉપનીતં ગન્ધપાનં યાવદત્થં પિવિત્વા મત્તા તત્થ તત્થ સુવણ્ણપથવિયં પતિત્વા સયિંસુ. સક્કો ‘‘ગણ્હથ પુત્તહતાય પુત્તે’’તિ તે પાદેસુ ગહેત્વા સિનેરુપાદે ખિપાપેસિ. સક્કસ્સ પુઞ્ઞતેજેન તદનુવત્તકાપિ સબ્બે તત્થેવ પતિંસુ. તે સિનેરુવેમજ્ઝકાલે સઞ્ઞં લભિત્વા, ‘‘તાતા ન સુરં પિવિમ્હ, ન સુરં પિવિમ્હા’’તિ આહંસુ. તતો પટ્ઠાય અસુરા નામ જાતા. અથ નેસં કમ્મપચ્ચયઉતુસમુટ્ઠાનં સિનેરુસ્સ હેટ્ઠિમતલે દસયોજનસહસ્સં અસુરભવનં નિબ્બત્તિ. સક્કો તેસં નિવત્તેત્વા અનાગમનત્થાય આરક્ખં ઠપેસિ, યં સન્ધાય વુત્તં –

‘‘અન્તરા દ્વિન્નં અયુજ્ઝપુરાનં,

પઞ્ચવિધા ઠપિતા અભિરક્ખા;

ઉદકં કરોટિ-પયસ્સ ચ હારી,

મદનયુતા ચતુરો ચ મહત્થા’’તિ.

દ્વે નગરાનિ હિ યુદ્ધેન ગહેતું અસક્કુણેય્યતાય અયુજ્ઝપુરાનિ નામ જાતાનિ દેવનગરઞ્ચ અસુરનગરઞ્ચ. યદા હિ અસુરા બલવન્તો હોન્તિ, અથ દેવેહિ પલાયિત્વા દેવનગરં પવિસિત્વા દ્વારે પિદહિતે અસુરાનં સતસહસ્સમ્પિ કિઞ્ચિ કાતું ન સક્કોતિ. યદા દેવા બલવન્તો હોન્તિ, અથાસુરેહિ પલાયિત્વા અસુરનગરસ્સ દ્વારે પિદહિતે સક્કાનં સતસહસ્સમ્પિ કિઞ્ચિ કાતું ન સક્કોતિ. ઇતિ ઇમાનિ દ્વે નગરાનિ અયુજ્ઝપુરાનિ નામ. નેસં અન્તરા એતેસુ ઉદકાદીસુ પઞ્ચસુ ઠાનેસુ સક્કેન આરક્ખા ઠપિતા. તત્થ ઉદકસદ્દેન નાગા ગહિતા. તે હિ ઉદકે બલવન્તો હોન્તિ. તસ્મા સિનેરુસ્સ પઠમાલિન્દે તેસં આરક્ખા. કરોટિસદ્દેન સુપણ્ણા ગહિતા. તેસં કિર કરોટિ નામ પાનભોજનં, તેન તં નામં લભિંસુ. દુતિયાલિન્દે તેસં આરક્ખા. પયસ્સહારીસદ્દેન કુમ્ભણ્ડા ગહિતા. દાનવરક્ખસા કિર તે. તતિયાલિન્દે તેસં આરક્ખા. મદનયુતસદ્દેન યક્ખા ગહિતા. વિસમચારિનો કિરતે યુજ્ઝસોણ્ડા. ચતુત્થાલિન્દે તેસં આરક્ખા. ચતુરો ચ મહન્તાતિ ચત્તારો મહારાજાનો વુત્તા. પઞ્ચમાલિન્દે તેસં આરક્ખા. તસ્મા યદિ અસુરા કુપિતાવિલચિત્તા દેવપુરં ઉપયન્તિ યુદ્ધેસૂ, યં ગિરિનો પઠમં પરિભણ્ડં, તં ઉરગા પટિબાહન્તિ એવં સેસેસુ સેસા.

તે પન અસુરા આયુવણ્ણરસઇસ્સરિયસમ્પત્તીહિ તાવતિંસસદિસાવ. તસ્મા અન્તરા અત્તાનં અજાનિત્વા પાટલિયા પુપ્ફિતાય, ‘‘ન ઇદં દેવનગરં, તત્થ પારિચ્છત્તકો પુપ્ફતિ, ઇધ પન ચિત્તપાટલી, જરસક્કેનામ્હાકં સુરં પાયેત્વા વઞ્ચિતા, દેવનગરઞ્ચ નો ગહિતં, ગચ્છામ તેન સદ્ધિં યુજ્ઝિસ્સામા’’તિ હત્થિઅસ્સરથે આરુય્હ સુવણ્ણરજતમણિફલકાનિ ગહેત્વા, યુદ્ધસજ્જા હુત્વા, અસુરભેરિયો વાદેન્તા મહાસમુદ્દે ઉદકં દ્વિધા ભેત્વા ઉટ્ઠહન્તિ. તે દેવે વુટ્ઠે વમ્મિકમક્ખિકા વમ્મિકં વિય સિનેરું અભિરુહિતુ આરભન્તિ. અથ નેસં પઠમં નાગેહિ સદ્ધિં યુદ્ધં હોતિ. તસ્મિં ખો પન યુદ્ધે ન કસ્સચિ છવિ વા ચમ્મં વા છિજ્જતિ, ન લોહિતં ઉપ્પજ્જતિ, કેવલં કુમારકાનં દારુમેણ્ડકયુદ્ધં વિય અઞ્ઞમઞ્ઞં સન્તાસનમત્તમેવ હોતિ. કોટિસતાપિ કોટિસહસ્સાપિ નાગા તેહિ સદ્ધિં યુજ્ઝિત્વા તે અસુરપુરંયેવ પવેસેત્વા નિવત્તન્તિ.

યદા પન અસુરા બલવન્તો હોન્તિ, અથ નાગા ઓસક્કિત્વા દુતિયે આલિન્દે સુપણ્ણેહિ સદ્ધિં એકતોવ હુત્વા યુજ્ઝન્તિ. એસ નયો સુપણ્ણાદીસૂપિ. યદા પન તાનિ પઞ્ચપિ ઠાનાનિ અસુરા મદ્દન્તિ, તદા એકતો સમ્પિણ્ડિતાનિપિ પઞ્ચ બલાનિ ઓસક્કન્તિ. અથ ચત્તારો મહારાજાનો ગન્ત્વા સક્કસ્સ તં પવત્તિં આરોચેન્તિ. સક્કો તેસં વચનં સુત્વા દિયડ્ઢયોજનસતિકં વેજયન્તરથં આરુય્હ સયં વા નિક્ખમતિ, એકં વા પુત્તં પેસેતિ. ઇમસ્મિં પન કાલે પુત્તં પેસેતુકામો, તાત સુવીરાતિઆદિમાહ.

એવં ભદ્દન્તવાતિ ખોતિ એવં હોતુ ભદ્દં તવ ઇતિ ખો. પમાદં આપાદેસીતિ પમાદં અકાસિ. અચ્છરાસઙ્ઘપરિવુતો સટ્ઠિયોજનં વિત્થારેન સુવણ્ણમહાવીથિં ઓતરિત્વા નક્ખત્તં કીળન્તો નન્દનવનાદીસુ વિચરતીતિ અત્થો.

અનુટ્ઠહન્તિ અનુટ્ઠહન્તો. અવાયામન્તિ અવાયમન્તો. અલસ્વસ્સાતિ અલસો અસ્સ. ન ચ કિચ્ચાનિ કારયેતિ કિઞ્ચિ કિચ્ચં નામ ન કરેય્ય. સબ્બકામસમિદ્ધસ્સાતિ સબ્બકામેહિ સમિદ્ધો અસ્સ. તં મે, સક્ક, વરં દિસાતિ, સક્ક દેવસેટ્ઠ, તં મે વરં ઉત્તમં ઠાનં ઓકાસં દિસં આચિક્ખ કથેહીતિ વદતિ. નિબ્બાનસ્સ હિ સો મગ્ગોતિ કમ્મં અકત્વા જીવિતટ્ઠાનં નામ નિબ્બાનસ્સ મગ્ગો. પઠમં.

૨. સુસીમસુત્તવણ્ણના

૨૪૮. દુતિયે સુસીમન્તિ અત્તનો પુત્તસહસ્સસ્સ અન્તરે એવંનામકં એકં પુત્તમેવ. દુતિયં.

૩. ધજગ્ગસુત્તવણ્ણના

૨૪૯. તતિયે સમુપબ્યૂળ્હોતિ સમ્પિણ્ડિતો રાસિભૂતો. ધજગ્ગંઉલ્લોકેય્યથાતિ સક્કસ્સ કિર દિયડ્ઢયોજનસતાયામો રથો. તસ્સ હિ પચ્છિમન્તો પણ્ણાસયોજનો, મજ્ઝે રથપઞ્જરો પણ્ણાસયોજનો, રથસન્ધિતો યાવ રથસીસા પણ્ણાસયોજનાનિ. તદેવ પમાણં દિગુણં કત્વા તિયોજનસતાયામોતિપિ વદન્તિયેવ. તસ્મિં યોજનિકપલ્લઙ્કો અત્થતો, તિયોજનિકં સેતચ્છત્તં મત્થકે ઠપિતં, એકસ્મિંયેવ યુગે સહસ્સઆજઞ્ઞા યુત્તા, સેસાલઙ્કારસ્સ પમાણં નત્થિ. ધજો પનસ્સ અડ્ઢતિયાનિ યોજનસતાનિ ઉગ્ગતો, યસ્સ વાતાહતસ્સ પઞ્ચઙ્ગિકતૂરિયસ્સેવ સદ્દો નિચ્છરતિ, તં ઉલ્લોકેય્યાથાતિ વદતિ. કસ્મા? તં પસ્સન્તાનઞ્હિ રાજા નો આગન્ત્વા પરિસપરિયન્તે નિખાતથમ્ભો વિય ઠિતો, કસ્સ મયં ભાયામાતિ ભયં ન હોતિ. પજાપતિસ્સાતિ સો કિર સક્કેન સમાનવણ્ણો સમાનાયુકો દુતિયં આસનં લભતિ. તથા વરુણો ઈસાનો ચ. વરુણો પન તતિયં આસનં લભતિ, ઈસાનો ચતુત્થં. પલાયીતિ અસુરેહિ પરાજિતો તસ્મિં રથે ઠિતો અપ્પમત્તકમ્પિ રજધજં દિસ્વા પલાયનધમ્મો.

ઇતિપિ સો ભગવાતિઆદીનિ વિસુદ્ધિમગ્ગે વિત્થારિતાનેવ. ઇદમવોચાતિ ઇદં ધજગ્ગપરિત્તં નામ ભગવા અવોચ, યસ્સ આણાખેત્તે કોટિસતસહસ્સચક્કવાળે આનુભાવો વત્તતિ. ઇદં આવજ્જેત્વા હિ યક્ખભયચોરભયાદીહિ દુક્ખેહિ મુત્તાનં અન્તો નત્થિ. તિટ્ઠતુ અઞ્ઞદુક્ખવૂપસમો, ઇદં આવજ્જમાનો હિ પસન્નચિત્તો આકાસેપિ પતિટ્ઠં લભતિ.

તત્રિદં વત્થુ – દીઘવાપિચેતિયમ્હિ કિર સુધાકમ્મે કયિરમાને એકો દહરો મુદ્ધવેદિકાપાદતો પતિત્વા ચેતિયકુચ્છિયા ભસ્સતિ. હેટ્ઠા ઠિતો ભિક્ખુસઙ્ઘો ‘‘ધજગ્ગપરિત્તં, આવુસો, આવજ્જાહી’’તિ આહ. સો મરણભયેન તજ્જિતો ‘‘ધજગ્ગપરિત્તં મં રક્ખતૂ’’તિ આહ. તાવદેવસ્સ ચેતિયકુચ્છિતો દ્વે ઇટ્ઠકા નિક્ખમિત્વા સોપાનં હુત્વા અટ્ઠંસુ, ઉપરિટ્ઠિતો વલ્લિનિસ્સેણિં ઓતારેસું. તસ્મિં નિસ્સેણિયં ઠિતે ઇટ્ઠકા યથાટ્ઠાનેયેવ અટ્ઠંસુ. તતિયં.

૪. વેપચિત્તિસુત્તવણ્ણના

૨૫૦. ચતુત્થે વેપચિત્તીતિ સો કિર અસુરાનં સબ્બજેટ્ઠકો. યેનાતિ નિપાતમત્તં નન્તિ ચ. કણ્ઠપઞ્ચમેહીતિ દ્વીસુ હત્થેસુ પાદેસુ કણ્ઠે ચાતિ એવં પઞ્ચહિ બન્ધનેહિ. તાનિ પન નળિનસુત્તં વિય મક્કટકસુત્તં વિય ચ ચક્ખુસ્સાપાથં આગચ્છન્તિ, ઇરિયાપથં રુજ્ઝન્તિ. તેહિ પન ચિત્તેનેવ બજ્ઝતિ, ચિત્તેનેવ મુચ્ચતિ. અક્કોસતીતિ ચોરોસિ બાલોસિ મૂળ્હોસિ થેનોસિ ઓટ્ઠોસિ ગોણોસિ ગદ્રભોસિ નેરયિકોસિ તિરચ્છાનગતોસિ, નત્થિ તુય્હં સુગતિ, દુગ્ગતિયેવ તુય્હં પાટિકઙ્ખાતિ ઇમેહિ દસહિ અક્કોસવત્થૂહિ અક્કોસતિ. પરિભાસતીતિ, જરસક્ક, ન ત્વં સબ્બકાલં જિનિસ્સસિ, યદા અસુરાનં જયો ભવિસ્સતિ, તદા તમ્પિ એવં બન્ધિત્વા અસુરભવનસ્સ દ્વારે નિપજ્જાપેત્વા પોથાપેસ્સામીતિ આદીનિ વત્વા તજ્જેતિ. સક્કો વિજિતવિજયો ન તં મનસિ કરોતિ, મહાપટિગ્ગહણં પનસ્સ મત્થકે વિધુનન્તો સુધમ્મદેવસભં પવિસતિ ચેવ નિક્ખમતિ ચ. અજ્ઝભાસીતિ ‘‘કિં નુ ખો એસ સક્કો ઇમાનિ ફરુસવચનાનિ ભયેન તિતિક્ખતિ, ઉદાહુ અધિવાસનખન્તિયા સમન્નાગતત્તા’’તિ? વીમંસન્તો અભાસિ.

દુબ્બલ્યા નોતિ દુબ્બલભાવેન નુ. પટિસંયુજેતિ પટિસંયુજેય્ય પટિપ્ફરેય્ય. પભિજ્જેય્યુન્તિ વિરજ્જેય્યું. પકુજ્ઝેય્યુન્તિપિ પાઠો. પરન્તિ પચ્ચત્થિકં. યો સતો ઉપસમ્મતીતિ યો સતિમા હુત્વા ઉપસમ્મતિ, તસ્સ ઉપસમંયેવાહં બાલસ્સ પટિસેધનં મઞ્ઞેતિ અત્થો. યદા નં મઞ્ઞતીતિ યસ્મા તં મઞ્ઞતિ. અજ્ઝારુહતીતિ અજ્ઝોત્થરતિ. ગોવ ભિય્યો પલાયિનન્તિ યથા ગોયુદ્ધે તાવદેવ દ્વે ગાવો યુજ્ઝન્તે ગોગણો ઓલોકેન્તો તિટ્ઠતિ, યદા પન એકો પલાયતિ, અથ નં પલાયન્તં સબ્બો ગોગણો ભિય્યો અજ્ઝોત્થરતિ. એવં દુમ્મેધો ખમન્તં ભિય્યો અજ્ઝોત્થરતીતિ અત્થો.

સદત્થપરમાતિ સકત્થપરમા. ખન્ત્યા ભિય્યો ન વિજ્જતીતિ તેસુ સકઅત્થપરમેસુ અત્થેસુ ખન્તિતો ઉત્તરિતરો અઞ્ઞો અત્થો ન વિજ્જતિ. તમાહુ પરમં ખન્તિન્તિ યો બલવા તિતિક્ખતિ, તસ્સ તં ખન્તિં પરમં આહુ. બાલબલં નામ અઞ્ઞાણબલં. તં યસ્સ બલં, અબલમેવ તં બલન્તિ આહુ કથેન્તીતિ દીપેતિ. ધમ્મગુત્તસ્સાતિ ધમ્મેન રક્ખિતસ્સ, ધમ્મં વા રક્ખન્તસ્સ. પટિવત્તાતિ પટિપ્ફરિત્વા વત્તા, પટિપ્ફરિત્વા વા બાલબલન્તિ વદેય્યાપિ, ધમ્મટ્ઠં પન ચાલેતું સમત્થો નામ નત્થિ. તસ્સેવ તેન પાપિયોતિ તેન કોધેન તસ્સેવ પુગ્ગલસ્સ પાપં. કતરસ્સ? યો કુદ્ધં પટિકુજ્ઝતિ. તિકિચ્છન્તાનન્તિ એકવચને બહુવચનં, તિકિચ્છન્તન્તિ અત્થો. જના મઞ્ઞન્તીતિ એવરૂપં અત્તનો ચ પરસ્સ ચાતિ ઉભિન્નં અત્થં તિકિચ્છન્તં નિપ્ફાદેન્તં પુગ્ગલં ‘‘અન્ધબાલો અય’’ન્તિ અન્ધબાલપુથુજ્જનાવ એવં મઞ્ઞન્તિ. ધમ્મસ્સ અકોવિદાતિ ચતુસચ્ચધમ્મે અછેકા. ઇધાતિ ઇમસ્મિં સાસને. ખોતિ નિપાતમત્તં. ચતુત્થં.

૫. સુભાસિતજયસુત્તવણ્ણના

૨૫૧. પઞ્ચમે અસુરિન્દં એતદવોચાતિ છેકતાય એતં અવોચ. એવં કિરસ્સ અહોસિ ‘‘પરસ્સ નામ ગાહં મોચેત્વા પઠમં વત્તું ગરુ. પરસ્સ વચનં અનુગન્ત્વા પન પચ્છા સુખં વત્તુ’’ન્તિ. પુબ્બદેવાતિ દેવલોકે ચિરનિવાસિનો પુબ્બસામિકા, તુમ્હાકં તાવ પવેણિઆગતં ભણથાતિ. અદણ્ડાવચરાતિ દણ્ડાવચરણરહિતા, દણ્ડં વા સત્થં વા ગહેતબ્બન્તિ એવમેત્થ નત્થીતિ અત્થો. પઞ્ચમં.

૬. કુલાવકસુત્તવણ્ણના

૨૫૨. છટ્ઠે અજ્ઝભાસીતિ તસ્સ કિર સિમ્બલિવનાભિમુખસ્સ જાતસ્સ રથસદ્દો ચ આજાનીયસદ્દો ધજસદ્દો ચ સમન્તા અસનિપાતસદ્દો વિય અહોસિ. તં સુત્વા સિમ્બલિવને બલવસુપણ્ણા પલાયિંસુ, જરાજિણ્ણા ચેવ રોગદુબ્બલા ચ અસઞ્જાતપક્ખપોતકા ચ પલાયિતું અસક્કોન્તા, મરણભયેન તજ્જિતા એકપ્પહારેનેવ મહાવિરવં વિરવિંસુ. સક્કો તં સુત્વા ‘‘કસ્સ સદ્દો, તાતા’’તિ? માતલિં પુચ્છિ. રથસદ્દં, તે દેવ, સુત્વા સુપણ્ણા પલાયિતું અસક્કોન્તા વિરવન્તીતિ. તં સુત્વા કરુણાસમાવજ્જિતહદયો અભાસિ. ઈસામુખેનાતિ રથસ્સ ઈસામુખેન. યથા કુલાવકે ઈસામુખં ન સઞ્ચુણ્ણેતિ, એવં ઇમિના ઈસામુખેન તે પરિવજ્જય. સો હિ રથો પુઞ્ઞપચ્ચયનિબ્બત્તો ચક્કવાળપબ્બતેપિ સિનેરુમ્હિપિ સમ્મુખીભૂતે વિનિવિજ્ઝિત્વાવ ગચ્છતિ ન સજ્જતિ, આકાસગતસદિસેનેવ ગચ્છતિ. સચે તેન સિમ્બલિવનેન ગતો ભવેય્ય, યથા મહાસકટે કદલિવનમજ્ઝેન વા એરણ્ડવનમજ્ઝેન વા ગચ્છન્તે સબ્બવનં વિભગ્ગં નિમ્મથિતં હોતિ, એવં તમ્પિ સિમ્બલિવનં ભવેય્ય. છટ્ઠં.

૭. નદુબ્ભિયસુત્તવણ્ણના

૨૫૩. સત્તમે ઉપસઙ્કમીતિ ‘‘અયં સક્કો ‘યોપિ મે અસ્સ સુપચ્ચત્થિકો, તસ્સ પાહં ન દુબ્ભેય્ય’ન્તિ ચિન્તેતિ, મયા તસ્સ પચ્ચત્થિકતરો નામ નત્થિ, વીમંસિસ્સામિ તાવ નં, કિં નુ ખો મં પસ્સિત્વા દુબ્ભતિ, ન દુબ્ભતી’’તિ ચિન્તેત્વા ઉપસઙ્કમિ. તિટ્ઠ વેપચિત્તિ ગહિતોસીતિ વેપચિત્તિ, એત્થેવ તિટ્ઠ, ગહિતો ત્વં મયાતિ વદતિ. સહ વચનેનેવસ્સ સો કણ્ઠપઞ્ચમેહિ બન્ધનેહિ બદ્ધોવ અહોસિ. સપસ્સુ ચ મેતિ મયિ અદુબ્ભત્થાય સપથં કરોહીતિ વદતિ. યં મુસાભણતો પાપન્તિ ઇમસ્મિં કપ્પે પઠમકપ્પિકેસુ ચેતિયરઞ્ઞો પાપં સન્ધાયાહ. અરિયૂપવાદિનોતિ કોકલિકસ્સ વિય પાપં. મિત્તદ્દુનો ચ યં પાપન્તિ મહાકપિજાતકે મહાસત્તે દુટ્ઠચિત્તસ્સ પાપં. અકતઞ્ઞુનોતિ દેવદત્તસદિસસ્સ અકતઞ્ઞુનો પાપં. ઇમાનિ કિર ઇમસ્મિં કપ્પે ચત્તારિ મહાપાપાનિ. સત્તમં.

૮. વેરોચનઅસુરિન્દસુત્તવણ્ણના

૨૫૪. અટ્ઠમે અટ્ઠંસૂતિ દ્વારપાલરૂપકાનિ વિય ઠિતા. નિપ્ફદાતિ નિપ્ફત્તિ, યાવ અત્થો નિપ્ફજ્જતિ, તાવ વાયમેથેવાતિ વદતિ. દુતિયગાથા સક્કસ્સ. તત્થ ખન્ત્યા ભિય્યોતિ નિપ્ફન્નસોભનેસુ અત્થેસુ ખન્તિતો ઉત્તરિતરો અત્થો નામ નત્થિ. અત્થજાતાતિ કિચ્ચજાતા. સોણસિઙ્ગાલાદયોપિ હિ ઉપાદાય અકિચ્ચજાતો સત્તો નામ નત્થિ. ઇતો એત્તો ગમનમત્તમ્પિ કિચ્ચમેવ હોતિ. સંયોગપરમા ત્વેવ, સમ્ભોગા સબ્બપાણિનન્તિ પારિવાસિકઓદનાદીનિ હિ અસમ્ભોગારહાનિ હોન્તિ, તાનિ પુન ઉણ્હાપેત્વા ભજ્જિત્વા સપ્પિમધુફાણિતાદીહિ સંયોજિતાનિ સમ્ભોગારહાનિ હોન્તિ. તેનાહ ‘‘સંયોગપરમા ત્વેવ, સમ્ભોગા સબ્બપાણિન’’ન્તિ. નિપ્ફન્નસોભનો અત્થોતિ ઇમે અત્થા નામ નિપ્ફન્નાવ સોભન્તિ. પુન ચતુત્થગાથા સક્કસ્સ. તત્થાપિ વુત્તનયેનેવ અત્થો વેદિતબ્બો. અટ્ઠમં.

૯. અરઞ્ઞાયતનઇસિસુત્તવણ્ણના

૨૫૫. નવમે પણ્ણકુટીસુ સમ્મન્તીતિ હિમવન્તપદેસે રમણીયે અરઞ્ઞાયતને રત્તિટ્ઠાનદિવાટ્ઠાનચઙ્કમનાદીહિ સમ્પન્નાસુ પણ્ણસાલાસુ વસન્તિ. સક્કો ચ દેવાનમિન્દો વેપચિત્તિ ચાતિ ઇમે દ્વે જના જામાતિકસસુરા કાલેન કલહં કરોન્તિ, કાલેન એકતો ચરન્તિ, ઇમસ્મિં પન કાલે એકતો ચરન્તિ. પટલિયોતિ ગણઙ્ગણૂપાહના. ખગ્ગં ઓલગ્ગેત્વાતિ ખગ્ગં અંસે ઓલગ્ગેત્વા. છત્તેનાતિ દિબ્બસેતચ્છત્તેન મત્થકે ધારયમાનેન. અપબ્યામતો કરિત્વાતિ બ્યામતો અકત્વા. ચિરદિક્ખિતાનન્તિ ચિરસમાદિણ્ણવતાનં. ઇતો પટિક્કમ્માતિ ‘‘ઇતો પક્કમ પરિવજ્જય, મા ઉપરિવાતે તિટ્ઠા’’તિ વદન્તિ. ન હેત્થ દેવાતિ એતસ્મિં સીલવન્તાનં ગન્ધે દેવા ન પટિક્કૂલસઞ્ઞિનો, ઇટ્ઠકન્તમનાપસઞ્ઞિનોયેવાતિ દીપેતિ. નવમં.

૧૦. સમુદ્દકસુત્તવણ્ણના

૨૫૬. દસમે સમુદ્દતીરે પણ્ણકુટીસૂતિ ચક્કવાળમહાસમુદ્દપિટ્ઠિયં રજતપટ્ટવણ્ણે વાલુકપુળિને વુત્તપ્પકારાસુ પણ્ણસાલાસુ વસન્તિ. સિયાપિ નોતિ સિયાપિ અમ્હાકં. અભયદક્ખિણં યાચેય્યામાતિ અભયદાનં યાચેય્યામ. યેભુય્યેન કિર દેવાસુરસઙ્ગામો મહાસમુદ્દપિટ્ઠે હોતિ. અસુરાનં ન સબ્બકાલં જયો હોતિ, બહુવારે પરાજયોવ હોતિ. તે દેવેહિ પરાજિતા પલાયન્તા ઇસીનં અસ્સમપદેન ગચ્છન્તા ‘‘સક્કો ઇમેહિ સદ્ધિં મન્તેત્વા અમ્હે નાસેતિ, ગણ્હથ પુત્તહતાય પુત્તે’’તિ કુપિતા અસ્સમપદે પાનીયઘટચઙ્કમનસાલાદીનિ વિદ્ધંસેન્તિ. ઇસયો અરઞ્ઞતો ફલાફલં આદાય આગતા નં દિસ્વા પુન દુક્ખેન પટિપાકતિકં કરોન્તિ. તેપિ પુનપ્પુનં તથેવ વિનાસેન્તિ. તસ્મા ‘‘ઇદાનિ તેસં સઙ્ગામો પચ્ચુપટ્ઠિતો’’તિ સુત્વા એવં ચિન્તયિંસુ.

કામંકરોતિ ઇચ્છિતકરો. ભયસ્સ અભયસ્સ વાતિ ભયં વા અભયં વા. ઇદં વુત્તં હોતિ – સચે ત્વં અભયં દાતુકામો, અભયં દાતું પહોસિ. સચે ભયં દાતુકામો. ભયં દાતું પહોસિ. અમ્હાકં પન અભયદાનં દેહીતિ. દુટ્ઠાનન્તિ વિરુદ્ધાનં. પવુત્તન્તિ ખેત્તે પતિટ્ઠાપિતં.

તિક્ખત્તું ઉબ્બિજ્જીતિ સાયમાસભત્તં ભુઞ્જિત્વા સયનં અભિરુય્હ નિપન્નો નિદ્દાય ઓક્કન્તમત્તાય સમન્તા ઠત્વા સત્તિસતેન પહટો વિય વિરવન્તો ઉટ્ઠહતિ, દસયોજનસહસ્સં અસુરભવનં ‘‘કિમિદ’’ન્તિ સઙ્ખોભં આપજ્જતિ. અથ નં આગન્ત્વા ‘‘કિમિદ’’ન્તિ પુચ્છન્તિ. સો ‘‘ન કિઞ્ચી’’તિ વદતિ. દુતિયયામાદીસુપિ એસેવ નયો. ઇતિ અસુરાનં ‘‘મા ભાયિ, મહારાજા’’તિ તં અસ્સાસેન્તાનંયેવ અરુણં ઉગ્ગચ્છતિ. એવમસ્સ તતો પટ્ઠાય ગેલઞ્ઞજાતં ચિત્તં વેપતિ. તેનેવ ચસ્સ ‘‘વેપચિત્તી’’તિ અપરં નામં ઉદપાદીતિ. દસમં.

પઠમો વગ્ગો.