૪. નસન્તિસુત્તવણ્ણના

૩૪. ચતુત્થે કમનીયાનીતિ રૂપાદીનિ ઇટ્ઠારમ્મણાનિ. અપુનાગમનં અનાગન્તા પુરિસો મચ્ચુધેય્યાતિ તેભૂમકવટ્ટસઙ્ખાતા મચ્ચુધેય્યા અપુનાગમનસઙ્ખાતં નિબ્બાનં અનાગન્તા. નિબ્બાનઞ્હિ સત્તા ન પુનાગચ્છન્તિ, તસ્મા તં અપુનાગમનન્તિ વુચ્ચતિ. તં કામેસુ બદ્ધો ચ પમત્તો ચ અનાગન્તા નામ હોતિ, સો તં પાપુણિતું ન સક્કોતિ, તસ્મા એવમાહ. છન્દજન્તિ તણ્હાછન્દતો જાતં. અઘન્તિ પઞ્ચક્ખન્ધદુક્ખં. દુતિયપદં તસ્સેવ વેવચનં. છન્દવિનયા અઘવિનયોતિ તણ્હાવિનયેન પઞ્ચક્ખન્ધવિનયો. અઘવિનયા દુક્ખવિનયોતિ પઞ્ચક્ખન્ધવિનયેન વટ્ટદુક્ખં વિનીતમેવ હોતિ. ચિત્રાનીતિ આરમ્મણચિત્તાનિ. સઙ્કપ્પરાગોતિ સઙ્કપ્પિતરાગો. એવમેત્થ વત્થુકામં પટિક્ખિપિત્વા કિલેસકામો કામોતિ વુત્તો. અયં પનત્થો પસૂરસુત્તેન (સુ. નિ. ૮૩૦ આદયો) વિભાવેતબ્બો. પસૂરપરિબ્બાજકો હિ થેરેન ‘‘સઙ્કપ્પરાગો પુરિસસ્સ કામો’’તિ વુત્તે –

‘‘ન તે કામા યાનિ ચિત્રાનિ લોકે,

સઙ્કપ્પરાગઞ્ચ વદેસિ કામં;

સઙ્કપ્પયં અકુસલે વિતક્કે,

ભિક્ખૂપિ તે હેહિન્તિ કામભોગી’’તિ. –

આહ. અથ નં થેરો અવોચ –

‘‘તે ચે કામા યાનિ ચિત્રાનિ લોકે,

સઙ્કપ્પરાગં ન વદેસિ કામં;

પસ્સન્તો રૂપાનિ મનોરમાનિ,

સત્થાપિ તે હેહિતિ કામભોગી.

સુણન્તો સદ્દાનિ, ઘાયન્તો ગન્ધાનિ;

સાયન્તો રસાનિ, ફુસન્તો ફસ્સાનિ મનોરમાનિ;

સત્થાપિ તે હેહિતિ કામભોગી’’તિ.

અથેત્થ ધીરાતિ અથ એતેસુ આરમ્મણેસુ પણ્ડિતા છન્દરાગં વિનયન્તિ. સંયોજનં સબ્બન્તિ દસવિધમ્પિ સંયોજનં. અકિઞ્ચનન્તિ રાગકિઞ્ચનાદિવિરહિતં. નાનુપતન્તિ દુક્ખાતિ વટ્ટદુક્ખા પન તસ્સ ઉપરિ ન પતન્તિ. ઇચ્ચાયસ્મા મોઘરાજાતિ, ‘‘પહાસિ સઙ્ખ’’ન્તિ ગાથં સુત્વા તસ્સં પરિસતિ અનુસન્ધિકુસલો મોઘરાજા નામ થેરો ‘‘ઇમિસ્સા ગાથાય અત્થો ન યથાનુસન્ધિં ગતો’’તિ ચિન્તેત્વા યથાનુસન્ધિં ઘટેન્તો એવમાહ. તત્થ ઇધ વા હુરં વાતિ ઇધલોકે વા પરલોકે વા. નરુત્તમં અત્થચરં નરાનન્તિ કિઞ્ચાપિ સબ્બે ખીણાસવા નરુત્તમા ચેવ અત્થચરા ચ નરાનં, થેરો પન દસબલં સન્ધાયેવમાહ. યે તં નમસ્સન્તિ પસંસિયા તેતિ યદિ તથાવિમુત્તં દેવમનુસ્સા નમસ્સન્તિ, અથ યે તં ભગવન્તં કાયેન વા વાચાય વા અનુપટિપત્તિયા વા નમસ્સન્તિ, તે કિં પસંસિયા, ઉદાહુ અપસંસિયાતિ. ભિક્ખૂતિ મોઘરાજત્થેરં આલપતિ. અઞ્ઞાય ધમ્મન્તિ ચતુસચ્ચધમ્મં જાનિત્વા. સઙ્ગાતિગા તેપિ ભવન્તીતિ યે તં કાયેન વા વાચાય વા અનુપટિપત્તિયા વા નમસ્સન્તિ. તે ચતુસચ્ચધમ્મં અઞ્ઞાય વિચિકિચ્છં પહાય સઙ્ગાતિગાપિ હોન્તિ, પસંસિયાપિ હોન્તીતિ. ચતુત્થં.