૩. સાધુસુત્તવણ્ણના

૩૩. તતિયે ઉદાનં ઉદાનેસીતિ ઉદાહારં ઉદાહરિ. યથા હિ યં તેલં માનં ગહેતું ન સક્કોતિ વિસ્સન્દિત્વા ગચ્છતિ, તં અવસેસકોતિ વુચ્ચતિ. યઞ્ચ જલં તળાકં ગહેતું ન સક્કોતિ, અજ્ઝોત્થરિત્વા ગચ્છતિ, તં ઓઘોતિ વુચ્ચતિ, એવમેવં યં પીતિવચનં હદયં ગહેતું ન સક્કોતિ, અધિકં હુત્વા અન્તો અસણ્ઠહિત્વા બહિ નિક્ખમતિ, તં ઉદાનન્તિ વુચ્ચતિ. એવરૂપં પીતિમયં વચનં નિચ્છારેસીતિ અત્થો. સદ્ધાયપિ સાહુ દાનન્તિ કમ્મઞ્ચ કમ્મફલઞ્ચ સદ્દહિત્વાપિ દિન્નદાનં સાહુ લદ્ધકં ભદ્દકમેવ. આહૂતિ કથેન્તિ. કથં પનેતં ઉભયં સમં નામ હોતીતિ? જીવિતભીરુકો હિ યુજ્ઝિતું ન સક્કોતિ, ખયભીરુકો દાતું ન સક્કોતિ. ‘‘જીવિતઞ્ચ રક્ખિસ્સામિ યુજ્ઝિસ્સામિ ચા’’તિ હિ વદન્તો ન યુજ્ઝતિ. જીવિતે પન આલયં વિસ્સજ્જેત્વા, ‘‘છેજ્જં વા હોતુ મરણં વા, ગણ્હિસ્સામેતં ઇસ્સરિય’’ન્તિ ઉસ્સહન્તોવ યુજ્ઝતિ. ‘‘ભોગે ચ રક્ખિસ્સામિ, દાનઞ્ચ દસ્સામી’’તિ વદન્તો ન દદાતિ. ભોગેસુ પન આલયં વિસ્સજ્જેત્વા મહાદાનં દસ્સામીતિ ઉસ્સહન્તોવ દેતિ. એવં દાનઞ્ચ યુદ્ધઞ્ચ સમં હોતિ. કિઞ્ચ ભિય્યો? અપ્પાપિ સન્તા બહુકે જિનન્તીતિ યથા ચ યુદ્ધે અપ્પકાપિ વીરપુરિસા બહુકે ભીરુપુરિસે જિનન્તિ, એવં સદ્ધાદિસમ્પન્નો અપ્પકમ્પિ દાનં દદન્તો બહુમચ્છેરં મદ્દતિ, બહુઞ્ચ દાનવિપાકં અધિગચ્છતિ. એવમ્પિ દાનઞ્ચ યુદ્ધઞ્ચ સમાનં. તેનેવાહ –

‘‘અપ્પમ્પિ ચે સદ્દહાનો દદાતિ,

તેનેવ સો હોતિ સુખી પરત્થા’’તિ.

ઇમસ્સ ચ પનત્થસ્સ પકાસનત્થં એકસાટકબ્રાહ્મણવત્થુ ચ અઙ્કુરવત્થુ ચ વિત્થારેતબ્બં.

ધમ્મલદ્ધસ્સાતિ ધમ્મેન સમેન લદ્ધસ્સ ભોગસ્સ ધમ્મલદ્ધસ્સ ચ પુગ્ગલસ્સ. એત્થ પુગ્ગલો લદ્ધધમ્મો નામ અધિગતધમ્મો અરિયપુગ્ગલો. ઇતિ યં ધમ્મલદ્ધસ્સ ભોગસ્સ દાનં ધમ્મલદ્ધસ્સ અરિયપુગ્ગલસ્સ દીયતિ, તમ્પિ સાધૂતિ અત્થો. યો ધમ્મલદ્ધસ્સાતિ ઇમસ્મિમ્પિ ગાથાપદે અયમેવ અત્થો. ઉટ્ઠાનવીરિયાધિગતસ્સાતિ ઉટ્ઠાનેન ચ વીરિયેન ચ અધિગતસ્સ ભોગસ્સ. વેતરણિન્તિ દેસનાસીસમત્તમેતં. યમસ્સ પન વેતરણિમ્પિ સઞ્જીવકાળસુત્તાદયોપિ એકતિંસમહાનિરયેપિ સબ્બસોવ અતિક્કમિત્વાતિ અત્થો.

વિચેય્ય દાનન્તિ વિચિનિત્વા દિન્નદાનં. તત્થ દ્વે વિચિનના દક્ખિણાવિચિનનં દક્ખિણેય્યવિચિનનઞ્ચ. તેસુ લામકલામકે પચ્ચયે અપનેત્વા પણીતપણીતે વિચિનિત્વા તેસં દાનં દક્ખિણાવિચિનનં નામ. વિપન્નસીલે ઇતો બહિદ્ધા પઞ્ચનવુતિપાસણ્ડભેદે વા દક્ખિણેય્યે પહાય સીલાદિગુણસમ્પન્નાનં સાસને પબ્બજિતાનં દાનં દક્ખિણેય્યવિચિનનં નામ. એવં દ્વીહાકારેહિ વિચેય્ય દાનં. સુગતપ્પસત્થન્તિ સુગતેન વણ્ણિતં. તત્થ દક્ખિણેય્યવિચિનનં દસ્સેન્તો યે દક્ખિણેય્યાતિઆદિમાહ. બીજાનિ વુત્તાનિ યથાતિ ઇમિના પન દક્ખિણાવિચિનનં આહ. અવિપન્નબીજસદિસા હિ વિચિનિત્વા ગહિતા પણીતપણીતા દેય્યધમ્માતિ.

પાણેસુપિ સાધુ સંયમોતિ પાણેસુ સંયતભાવોપિ ભદ્દકો. અયં દેવતા ઇતરાહિ કથિતં દાનાનિસંસં અતિક્કમિત્વા સીલાનિસંસં કથેતુમારદ્ધા. અહેઠયં ચરન્તિ અવિહિંસન્તો ચરમાનો. પરૂપવાદાતિ પરસ્સ ઉપવાદભયેન. ભયાતિ ઉપવાદભયા. દાના ચ ખો ધમ્મપદંવ સેય્યોતિ દાનતો નિબ્બાનસઙ્ખાતં ધમ્મપદમેવ સેય્યો. પુબ્બે ચ હિ પુબ્બતરે ચ સન્તોતિ પુબ્બે ચ કસ્સપબુદ્ધાદિકાલે પુબ્બતરે ચ કોણાગમનબુદ્ધાદિકાલે, સબ્બેપિ વા એતે પુબ્બે ચ પુબ્બતરે ચ સન્તો નામાતિ. તતિયં.