૯. અરણવિભઙ્ગસુત્તવણ્ણના

૩૨૩. એવં મે સુતન્તિ અરણવિભઙ્ગસુત્તં. તત્થ નેવુસ્સાદેય્ય ન અપસાદેય્યાતિ ગેહસિતવસેન કઞ્ચિ પુગ્ગલં નેવ ઉક્ખિપેય્ય ન અવક્ખિપેય્ય. ધમ્મમેવ દેસેય્યાતિ સભાવમેવ કથેય્ય. સુખવિનિચ્છયન્તિ વિનિચ્છિતસુખં. રહો વાદન્તિ પરમ્મુખા અવણ્ણં, પિસુણવાચન્તિ અત્થો. સમ્મુખા ન ખીણન્તિ સમ્મુખાપિ ખીણં આકિણ્ણં સંકિલિટ્ઠં વાચં ન ભણેય્ય. નાભિનિવેસેય્યાતિ ન અધિટ્ઠહિત્વા આદાય વોહરેય્ય. સમઞ્ઞન્તિ લોકસમઞ્ઞં લોકપણ્ણત્તિં. નાતિધાવેય્યાતિ નાતિક્કમેય્ય.

૩૨૪. કામપટિસન્ધિસુખિનોતિ કામપટિસન્ધિના કામૂપસંહિતેન સુખેન સુખિતસ્સ. સદુક્ખોતિ વિપાકદુક્ખેન સંકિલેસદુક્ખેનપિ સદુક્ખો. સઉપઘાતોતિ વિપાકૂપઘાતકિલેસૂપઘાતેહેવ સઉપઘાતો. તથા સપરિળાહો. મિચ્છાપટિપદાતિ અયાથાવપટિપદા અકુસલપટિપદા.

૩૨૬. ઇત્થેકે અપસાદેતીતિ એવં ગેહસિતવસેન એકચ્ચે પુગ્ગલે અપસાદેતિ. ઉસ્સાદનેપિ એસેવ નયો. ભવસંયોજનન્તિ ભવબન્ધનં, તણ્હાયેતં નામં.

સુભૂતિત્થેરો કિર ઇમં ચતુક્કં નિસ્સાય એતદગ્ગે ઠપિતો. ભગવતો હિ ધમ્મં દેસેન્તસ્સ પુગ્ગલાનં ઉસ્સાદનાઅપસાદના પઞ્ઞાયન્તિ, તથા સારિપુત્તત્થેરાદીનં. સુભૂતિત્થેરસ્સ પન ધમ્મદેસનાય ‘‘અયં પુગ્ગલો અપ્પટિપન્નકો અનારાધકો’’તિ વા, ‘‘અયં સીલવા ગુણવા લજ્જિપેસલો આચારસમ્પન્નો’’તિ વા નત્થિ, ધમ્મદેસનાય પનસ્સ ‘‘અયં મિચ્છાપટિપદા, અયં સમ્માપટિપદા’’ત્વેવ પઞ્ઞાયતિ. તસ્મા ભગવા ‘‘એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, મમ સાવકાનં ભિક્ખૂનં અરણવિહારીનં યદિદં સુભૂતી’’તિ આહ.

૩૨૯. કાલઞ્ઞૂ અસ્સાતિ અસમ્પત્તે ચ અતિક્કન્તે ચ કાલે અકથેત્વા ‘‘ઇદાનિ વુચ્ચમાનં મહાજનો ગણ્હિસ્સતી’’તિ યુત્તપત્તકાલં ઞત્વાવ પરમ્મુખા અવણ્ણં ભાસેય્ય. ખીણવાદેપિ એસેવ નયો.

૩૩૦. ઉપહઞ્ઞતીતિ ઘાતિયતિ. સરોપિ ઉપહઞ્ઞતીતિ સદ્દોપિ ભિજ્જતિ. આતુરીયતીતિ આતુરો હોતિ ગેલઞ્ઞપ્પત્તો સાબાધો. અવિસ્સટ્ઠન્તિ વિસ્સટ્ઠં અપલિબુદ્ધં ન હોતિ.

૩૩૧. તદેવાતિ તંયેવ ભાજનં. અભિનિવિસ્સ વોહરતીતિ પત્તન્તિ સઞ્જાનનજનપદં ગન્ત્વા ‘‘પત્તં આહરથ ધોવથા’’તિ સુત્વા ‘‘અન્ધબાલપુથુજ્જનો, નયિદં પત્તં, પાતિ નમેસા, એવં વદાહી’’તિ અભિનિવિસ્સ વોહરતિ. એવં સબ્બપદેહિ યોજેતબ્બં. અતિસારોતિ અતિધાવનં.

૩૩૨. તથા તથા વોહરતિ અપરામસન્તિ અમ્હાકં જનપદે ભાજનં પાતીતિ વુચ્ચતિ, ઇમે પન નં પત્તન્તિ વદન્તીતિ તતો પટ્ઠાય જનપદવોહારં મુઞ્ચિત્વા પત્તં પત્તન્તેવ અપરામસન્તો વોહરતિ. સેસપદેસુપિ એસેવ નયો.

૩૩૩. ઇદાનિ મરિયાદભાજનીયં કરોન્તો તત્ર, ભિક્ખવેતિઆદિમાહ. તત્થ સરણોતિ સરજો સકિલેસો. અરણોતિ અરજો નિક્કિલેસો. સુભૂતિ ચ પન, ભિક્ખવેતિ અયં થેરો દ્વીસુ ઠાનેસુ એતદગ્ગં આરુળ્હો ‘‘અરણવિહારીનં યદિદં સુભૂતિ, દક્ખિણેય્યાનં યદિદં સુભૂતી’’તિ (અ. નિ. ૧.૨૦૨).

ધમ્મસેનાપતિ કિર વત્થું સોધેતિ, સુભૂતિત્થેરો દક્ખિણં સોધેતિ. તથા હિ ધમ્મસેનાપતિ પિણ્ડાય ચરન્તો ગેહદ્વારે ઠિતો યાવ ભિક્ખં આહરન્તિ, તાવ પુબ્બભાગે પરિચ્છિન્દિત્વા નિરોધં સમાપજ્જતિ, નિરોધા વુટ્ઠાય દેય્યધમ્મં પટિગ્ગણ્હાતિ. સુભૂતિત્થેરો ચ તથેવ મેત્તાઝાનં સમાપજ્જતિ, મેત્તાઝાના વુટ્ઠાય દેય્યધમ્મં પટિગ્ગણ્હાતિ. એવં પન કાતું સક્કાતિ. આમ સક્કા, નેવ અચ્છરિયઞ્ચેતં, યં મહાભિઞ્ઞપ્પત્તા સાવકા એવં કરેય્યું. ઇમસ્મિમ્પિ હિ તમ્બપણ્ણિદીપે પોરાણકરાજકાલે પિઙ્ગલબુદ્ધરક્ખિતત્થેરો નામ ઉત્તરગામં નિસ્સાય વિહાસિ. તત્થ સત્ત કુલસતાનિ હોન્તિ, એકમ્પિ તં કુલદ્વારં નત્થિ, યત્થ થેરો સમાપત્તિં ન સમાપજ્જિ. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

પપઞ્ચસૂદનિયા મજ્ઝિમનિકાયટ્ઠકથાય

અરણવિભઙ્ગસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.