૭. અનુરુદ્ધસુત્તવણ્ણના

૨૩૦. એવં મે સુતન્તિ અનુરુદ્ધસુત્તં. તત્થ એવમાહંસૂતિ તસ્સ ઉપાસકસ્સ અફાસુકકાલો અહોસિ, તદા ઉપસઙ્કમિત્વા એવમાહંસુ. અપણ્ણકન્તિ અવિરાધિતં. એકત્થાતિ અપ્પમાણાતિ વા મહગ્ગતાતિ વા ઝાનમેવ ચિત્તેકગ્ગતાયેવ એવં વુચ્ચતીતિ ઇમં સન્ધાય એવમાહ.

૨૩૧. યાવતા એકં રુક્ખમૂલં મહગ્ગતન્તિ ફરિત્વા અધિમુચ્ચિત્વા વિહરતીતિ એકરુક્ખમૂલપમાણટ્ઠાનં કસિણનિમિત્તેન ઓત્થરિત્વા તસ્મિં કસિણનિમિત્તે મહગ્ગતજ્ઝાનં ફરિત્વા અધિમુચ્ચિત્વા વિહરતિ. મહગ્ગતન્તિ પનસ્સ આભોગો નત્થિ, કેવલં મહગ્ગતજ્ઝાનપવત્તિવસેન પનેતં વુત્તં. એસ નયો સબ્બત્થ. ઇમિના ખો એતં ગહપતિ પરિયાયેનાતિ ઇમિના કારણેન. એત્થ હિ અપ્પમાણાતિ વુત્તાનં બ્રહ્મવિહારાનં નિમિત્તં ન વડ્ઢતિ, ઉગ્ઘાટનં ન જાયતિ, તાનિ ઝાનાનિ અભિઞ્ઞાનં વા નિરોધસ્સ વા પાદકાનિ ન હોન્તિ, વિપસ્સનાપાદકાનિ પન વટ્ટપાદકાનિ ભવોક્કમનાનિ ચ હોન્તિ. ‘‘મહગ્ગતા’’તિ વુત્તાનં પન કસિણજ્ઝાનાનં નિમિત્તં વડ્ઢતિ, ઉગ્ઘાટનં જાયતિ, સમતિક્કમા હોન્તિ, અભિઞ્ઞાપાદકાનિ નિરોધપાદકાનિ વટ્ટપાદકાનિ ભવોક્કમનાનિ ચ હોન્તિ. એવમિમે ધમ્મા નાનત્થા, અપ્પમાણા મહગ્ગતાતિ એવં નાનાબ્યઞ્જના ચ.

૨૩૨. ઇદાનિ મહગ્ગતસમાપત્તિતો નીહરિત્વા ભવૂપપત્તિકારણં દસ્સેન્તો ચતસ્સો ખો ઇમાતિઆદિમાહ. પરિત્તાભાતિ ફરિત્વા જાનન્તસ્સ અયમાભોગો અત્થિ, પરિત્તાભેસુ પન દેવેસુ નિબ્બત્તિકારણં ઝાનં ભાવેન્તો એવં વુત્તો. એસ નયો સબ્બત્થ. પરિત્તાભા સિયા સંકિલિટ્ઠાભા હોન્તિ સિયા પરિસુદ્ધાભા, અપ્પમાણાભા સિયા સંકિલિટ્ઠાભા હોન્તિ સિયા પરિસુદ્ધાભા. કથં? સુપ્પમત્તે વા સરાવમત્તે વા કસિણપરિકમ્મં કત્વા સમાપત્તિં નિબ્બત્તેત્વા પઞ્ચહાકારેહિ આચિણ્ણવસિભાવો પચ્ચનીકધમ્માનં સુટ્ઠુ અપરિસોધિતત્તા દુબ્બલમેવ સમાપત્તિં વળઞ્જિત્વા અપ્પગુણજ્ઝાને ઠિતો કાલં કત્વા પરિત્તાભેસુ નિબ્બત્તતિ, વણ્ણો પનસ્સ પરિત્તો ચેવ હોતિ સંકિલિટ્ઠો ચ. પઞ્ચહિ પનાકારેહિ આચિણ્ણવસિભાવો પચ્ચનીકધમ્માનં સુટ્ઠુ પરિસોધિતત્તા સુવિસુદ્ધં સમાપત્તિં વળઞ્જિત્વા પગુણજ્ઝાને ઠિતો કાલં કત્વા પરિત્તાભેસુ નિબ્બત્તતિ, વણ્ણો પનસ્સ પરિત્તો ચેવ હોતિ પરિસુદ્ધો ચ. એવં પરિત્તાભા સિયા સંકિલિટ્ઠાભા હોન્તિ સિયા પરિસુદ્ધાભા. કસિણે પન વિપુલપરિકમ્મં કત્વા સમાપત્તિં નિબ્બત્તેત્વા પઞ્ચહાકારેહિ આચિણ્ણવસિભાવોતિ સબ્બં પુરિમસદિસમેવ વેદિતબ્બં. એવં અપ્પમાણાભા સિયા સંકિલિટ્ઠાભા હોન્તિ સિયા પરિસુદ્ધાભાતિ.

વણ્ણનાનત્તન્તિ સરીરવણ્ણસ્સ નાનત્તં. નો ચ આભાનાનત્તન્તિ આલોકે નાનત્તં ન પઞ્ઞાયતિ. અચ્ચિનાનત્તન્તિ દીઘરસ્સઅણુથૂલવસેન અચ્ચિયા નાનત્તં.

યત્થ યત્થાતિ ઉય્યાનવિમાનકપ્પરુક્ખનદીતીરપોક્ખરણીતીરેસુ યત્થ યત્થ. અભિનિવિસન્તીતિ વસન્તિ. અભિરમન્તીતિ રમન્તિ ન ઉક્કણ્ઠન્તિ. કાજેનાતિ યાગુભત્તતેલફાણિતમચ્છમંસકાજેસુ યેન કેનચિ કાજેન. ‘‘કાચેનાતિ’’પિ પાઠો, અયમેવ અત્થો. પિટકેનાતિ પચ્છિયા. તત્થ તત્થેવાતિ સપ્પિમધુફાણિતાદીનં સુલભટ્ઠાનતો લોણપૂતિમચ્છાદીનં ઉસ્સન્નટ્ઠાનં નીતા ‘‘પુબ્બે અમ્હાકં વસનટ્ઠાનં ફાસુકં, તત્થ સુખં વસિમ્હા, ઇધ લોણં વા નો બાધતિ પૂતિમચ્છગન્ધો વા સીસરોગં ઉપ્પાદેતી’’તિ એવં ચિત્તં અનુપ્પાદેત્વા તત્થ તત્થેવ રમન્તિ.

૨૩૪. આભાતિ આભાસમ્પન્ના. તદઙ્ગેનાતિ તસ્સા ભવૂપપત્તિયા અઙ્ગેન, ભવૂપપત્તિકારણેનાતિ અત્થો. ઇદાનિ તં કારણં પુચ્છન્તો કો નુ ખો, ભન્તેતિઆદિમાહ.

કાયદુટ્ઠુલ્લન્તિ કાયાલસિયભાવો. ઝાયતોતિ જલતો.

૨૩૫. દીઘરત્તં ખો મેતિ થેરો કિર પારમિયો પૂરેન્તો ઇસિપબ્બજ્જં પબ્બજિત્વા સમાપત્તિં નિબ્બત્તેત્વા નિરન્તરં તીણિ અત્તભાવસતાનિ બ્રહ્મલોકે પટિલભિ, તં સન્ધાયેતં આહ. વુત્તમ્પિ ચેતં –

‘‘અવોકિણ્ણં તીણિ સતં, યં પબ્બજિં ઇસિપબ્બજ્જં;

અસઙ્ખતં ગવેસન્તો, પુબ્બે સઞ્ચરિતં મમ’’ન્તિ.

સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

પપઞ્ચસૂદનિયા મજ્ઝિમનિકાયટ્ઠકથાય

અનુરુદ્ધસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.