૫. ગુત્તિલવિમાનવણ્ણના

સત્તતન્તિં સુમધુરન્તિ ગુત્તિલવિમાનં. તસ્સ કા ઉપ્પત્તિ? ભગવતિ રાજગહે વિહરન્તે આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો હેટ્ઠા વુત્તનયેનેવ દેવચારિકં ચરન્તો તાવતિંસભવનં ગન્ત્વા તત્થ પટિપાટિયા ઠિતેસુ છત્તિંસાય વિમાનેસુ છત્તિંસ દેવધીતરો પચ્ચેકં અચ્છરાસહસ્સપરિવારા મહતિં દિબ્બસમ્પત્તિં અનુભવન્તિયો દિસ્વા તાહિ પુબ્બે કતકમ્મં ‘‘અભિક્કન્તેન વણ્ણેના’’તિઆદીહિ તીહિ ગાથાહિ પટિપાટિયા પુચ્છિ. તાપિ તસ્સ પુચ્છાનન્તરં ‘‘વત્થુત્તમદાયિકા નારી’’તિઆદિના બ્યાકરિંસુ. અથ થેરો તતો મનુસ્સલોકં આગન્ત્વા ભગવતો એતમત્થં આરોચેસિ. તં સુત્વા ભગવા ‘‘મોગ્ગલ્લાન, તા દેવતા ન કેવલં તયા એવ પુચ્છિતા એવં બ્યાકરિંસુ, અથ ખો પુબ્બે મયાપિ પુચ્છિતા એવમેવ બ્યાકરિંસૂ’’તિ વત્વા થેરેન યાચિતો અતીતં અત્તનો ગુત્તિલાચરિયં કથેસિ.

અતીતે બારાણસિયં બ્રહ્મદત્તે રજ્જં કારેન્તે બોધિસત્તો ગન્ધબ્બકુલે નિબ્બત્તિત્વા ગન્ધબ્બસિપ્પે પરિયોદાતસિપ્પતાય તિમ્બરુનારદસદિસો સબ્બદિસાસુ પાકટો પઞ્ઞાતા આચરિયો અહોસિ નામેન ગુત્તિલો નામ. સો અન્ધે જિણ્ણે માતાપિતરો પોસેસિ. તસ્સ સિપ્પનિપ્ફત્તિં સુત્વા ઉજ્જેનિવાસી મુસિલો નામ ગન્ધબ્બો ઉપગન્ત્વા તં વન્દિત્વા એકમન્તં ઠિતો ‘‘કસ્મા આગતોસી’’તિ ચ વુત્તે ‘‘તુમ્હાકં સન્તિકે સિપ્પં ઉગ્ગણ્હિતુ’’ન્તિ આહ. ગુત્તિલાચરિયો તં ઓલોકેત્વા લક્ખણકુસલતાય ‘‘અયં પુરિસો વિસમજ્ઝાસયો કક્ખળો ફરુસો અકતઞ્ઞૂ ભવિસ્સતિ, ન સઙ્ગહેતબ્બો’’તિ સિપ્પુગ્ગહણત્થં ઓકાસં નાકાસિ. સો તસ્સ માતાપિતરો પયિરુપાસિત્વા તેહિ યાચાપેસિ. ગુત્તિલાચરિયો માતાપિતૂહિ નિપ્પીળિયમાનો ‘‘ગરુવચનં અલઙ્ઘનીય’’ન્તિ તસ્સ સિપ્પં પટ્ઠપેત્વા વિગતમચ્છરિયતાય કારુણિકતાય ચ આચરિયમુટ્ઠિં અકત્વા અનવસેસતો સિપ્પં સિક્ખાપેસિ.

સોપિ મેધાવિતાય પુબ્બેકતપરિચયતાય અકુસીતતાય ચ ન ચિરસ્સેવ પરિયોદાતસિપ્પો હુત્વા ચિન્તેસિ ‘‘અયં બારાણસી જમ્બુદીપે અગ્ગનગરં, યંનૂનાહં ઇધ સરાજિકાય પરિસાય સિપ્પં દસ્સેય્યં, એવાહં આચરિયતોપિ જમ્બુદીપે પાકટો પઞ્ઞાતો ભવિસ્સામી’’તિ. સો આચરિયસ્સ આરોચેસિ ‘‘અહં રઞ્ઞો પુરતો સિપ્પં દસ્સેતુકામો, રાજાનં મં દસ્સેથા’’તિ. મહાસત્તો ‘‘અયં મમ સન્તિકે ઉગ્ગહિતસિપ્પો પતિટ્ઠં લભતૂ’’તિ કરુણાયમાનો તં રઞ્ઞો સન્તિકં નેત્વા ‘‘મહારાજ ઇમસ્સ મે અન્તેવાસિકસ્સ વીણાય પગુણતં પસ્સથા’’તિ આહ. રાજા ‘‘સાધૂ’’તિ પટિસ્સુણિત્વા તસ્સ વીણાવાદનં સુત્વા પરિતુટ્ઠો તં ગન્તુકામં નિવારેત્વા ‘‘મમેવ સન્તિકે વસ, આચરિયસ્સ દિન્નકોટ્ઠાસતો ઉપડ્ઢં દસ્સામી’’તિ આહ. મુસિલો ‘‘નાહં આચરિયતો હાયામિ, સમમેવ દેથા’’તિ વત્વા રઞ્ઞા ‘‘મા એવં ભણિ, આચરિયો નામ મહન્તો, ઉપડ્ઢમેવ તુય્હં દસ્સામી’’તિ વુત્તે ‘‘મમ ચ આચરિયસ્સ ચ સિપ્પં પસ્સથા’’તિ વત્વા રાજગેહતો નિક્ખમિત્વા ‘‘ઇતો સત્તમે દિવસે મમ ચ ગુત્તિલાચરિયસ્સ ચ રાજઙ્ગણે સિપ્પદસ્સનં ભવિસ્સતિ, તં પસ્સિતુકામા પસ્સન્તૂ’’તિ તત્થ તત્થ આહિણ્ડન્તો ઉગ્ઘોસેસિ.

મહાસત્તો તં સુત્વા ‘‘અયં તરુણો થામવા, અહં પન જિણ્ણો દુબ્બલો, યદિ પન મે પરાજયો ભવેય્ય, મતં મે જીવિતા સેય્યં, તસ્મા અરઞ્ઞં પવિસિત્વા ઉબ્બન્ધિત્વા મરિસ્સામી’’તિ અરઞ્ઞં ગતો મરણભયતજ્જિતો પટિનિવત્તિ. પુન મરિતુકામો હુત્વા ગન્ત્વા પુનપિ મરણભયેન પટિનિવત્તિ. એવં ગમનાગમનં કરોન્તસ્સ તં ઠાનં વિગતતિણં અહોસિ. અથ દેવરાજા મહાસત્તં ઉપસઙ્કમિત્વા દિસ્સમાનરૂપો આકાસે ઠત્વા એવમાહ ‘‘આચરિય, કિં કરોસી’’તિ. મહાસત્તો –

૩૨૭. ‘‘સત્તતન્તિં સુમધુરં, રામણેય્યં અવાચયિં;

સો મં રઙ્ગમ્હિ અવ્હેતિ, સરણં મે હોહિ કોસિયા’’તિ. –

અત્તનો ચિત્તદુક્ખં પવેદેસિ.

તસ્સત્થો – અહં દેવરાજ મુસિલં નામ અન્તેવાસિકં સત્તન્નં તન્તીનં અત્થિતાય છજ્જાદિસત્તવિધસરદીપનતો ચ સત્તતન્તિં, તં વિસયં કત્વા યથારહં દ્વાવીસતિયા સુતિભેદાનં અહાપનતો સુટ્ઠુ મધુરન્તિ સુમધુરં, યથાધિગતાનં સમપઞ્ઞાસાય મુચ્છનાનં પરિબ્યત્તતાય સરસ્સ ચ વીણાય ચ અઞ્ઞમઞ્ઞસંસન્દનેન સુણન્તાનં અતિવિય મનોરમભાવતો રામણેય્યં, સરગતાદિવિભાગતો છજ્જાદિચતુબ્બિધં ગન્ધબ્બં અહાપેત્વા ગન્ધબ્બસિપ્પં અવાચયિન્તિ વાચેસિં ઉગ્ગણ્હાપેસિં સિક્ખાપેસિં. સો મુસિલો અન્તેવાસી સમાનો મં અત્તનો આચરિયં રઙ્ગમ્હિ રઙ્ગમણ્ડલે અવ્હેતિ સારમ્ભવસેન અત્તનો વિસેસં દસ્સેતું સઙ્ઘટ્ટિયતિ, ‘‘એહિ સિપ્પં દસ્સેહી’’તિ મં આચિક્ખિ, તસ્સ મે ત્વં કોસિય દેવરાજ સરણં અવસ્સયો હોહીતિ.

તં સુત્વા સક્કો દેવરાજા ‘‘મા ભાયિ આચરિય, અહં તે સરણં પરાયણ’’ન્તિ દસ્સેન્તો –

૩૨૮. ‘‘અહં તે સરણં હોમિ, અહમાચરિયપૂજકો;

ન તં જયિસ્સતિ સિસ્સો, સિસ્સમાચરિય જેસ્સસી’’તિ. –

આહ. સક્કસ્સ કિર દેવરઞ્ઞો પુરિમત્તભાવે મહાસત્તો આચરિયો અહોસિ. તેનાહ ‘‘અહમાચરિયપૂજકો’’તિ. અહં આચરિયાનં પૂજકો, ન મુસિલો વિય યુગગ્ગાહી, માદિસેસુ અન્તેવાસિકેસુ ઠિતેસુ તાદિસસ્સ આચરિયસ્સ કથં પરાજયો, તસ્મા ન તં જયિસ્સતિ સિસ્સો, અઞ્ઞદત્થુ સિસ્સં મુસિલં આચરિય ત્વમેવ જયિસ્સસિ, સો પન પરાજિતો વિનાસં પાપુણિસ્સતીતિ અધિપ્પાયો. એવઞ્ચ પન વત્વા ‘‘અહં સત્તમે દિવસે સાકચ્છામણ્ડલં આગમિસ્સામિ, તુમ્હે વિસ્સત્થા વાદેથા’’તિ સમસ્સાસેત્વા ગતો.

સત્તમે પન દિવસે રાજા સપરિવારો રાજસભાયં નિસીદિ. ગુત્તિલાચરિયો ચ મુસિલો ચ સિપ્પદસ્સનત્થં સજ્જા હુત્વા ઉપસઙ્કમિત્વા રાજાનં વન્દિત્વા અત્તનો અત્તનો લદ્ધાસને નિસીદિત્વા વીણા વાદયિંસુ. સક્કો આગન્ત્વા અન્તલિક્ખે અટ્ઠાસિ. તં મહાસત્તોવ પસ્સતિ, ઇતરે પન ન પસ્સન્તિ. પરિસા દ્વિન્નમ્પિ વાદને સમચિત્તા અહોસિ. સક્કો ગુત્તિલં ‘‘એકં તન્તિં છિન્દા’’તિ આહ. છિન્નાયપિ તન્તિયા વીણા તથેવ મધુરનિગ્ઘોસા અહોસિ. એવં ‘‘દુતિયં, તતિયં, ચતુત્થં, પઞ્ચમં, છટ્ઠં, સત્તમં છિન્દા’’તિ આહ, તાસુ છિન્નાસુપિ વીણા મધુરનિગ્ઘોસાવ અહોસિ. તં દિસ્વા મુસિલો પરાજિતભૂતરૂપો પત્તક્ખન્ધો અહોસિ, પરિસા હટ્ઠતુટ્ઠા ચેલુક્ખેપે કરોન્તી ગુત્તિલસ્સ સાધુકારમદાસિ. રાજા મુસિલં સભાય નીહરાપેસિ, મહાજનો લેડ્ડુદણ્ડાદીહિ પહરન્તો મુસિલં તત્થેવ જીવિતક્ખયં પાપેસિ.

સક્કો દેવાનમિન્દો મહાપુરિસેન સદ્ધિં સમ્મોદનીયં કત્વા દેવલોકમેવ ગતો. તં દેવતા ‘‘મહારાજ, કુહિં ગતત્થા’’તિ પુચ્છિત્વા તં પવત્તિં સુત્વા ‘‘મહારાજ, મયં ગુત્તિલાચરિયં પસ્સિસ્સામ, સાધુ નો તં ઇધાનેત્વા દસ્સેહી’’તિ આહંસુ. સક્કો દેવાનં વચનં સુત્વા માતલિં આણાપેસિ ‘‘ગચ્છ વેજયન્તરથેન અમ્હાકં ગુત્તિલાચરિયં આનેહિ, દેવતા તં દસ્સનકામા’’તિ, સો તથા અકાસિ. સક્કો મહાસત્તેન સદ્ધિં સમ્મોદનીયં કત્વા એવમાહ ‘‘આચરિય, વીણં વાદય, દેવતા સોતુકામા’’તિ. ‘‘મયં સિપ્પૂપજીવિનો, વેતનેન વિના સિપ્પં ન દસ્સેમા’’તિ. ‘‘કીદિસં પન વેતનં ઇચ્છસી’’તિ. ‘‘નાઞ્ઞેન મે વેતનેન કિચ્ચં અત્થિ, ઇમાસં પન દેવતાનં અત્તના અત્તના પુબ્બેકતકુસલકથનમેવ મે વેતનં હોતૂ’’તિ આહ. તા ‘‘સાધૂ’’તિ સમ્પટિચ્છિંસુ. અથ મહાસત્તો પાટેક્કં તાહિ તદા પટિલદ્ધસમ્પત્તિકિત્તનમુખેન તસ્સા હેતુભૂતં પુરિમત્તભાવે કતં સુચરિતં આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો વિય પુચ્છન્તો ‘‘અભિક્કન્તેન વણ્ણેના’’તિઆદિગાથાહિ પુચ્છિ. તાપિ ‘‘વત્થુત્તમદાયિકા નારી’’તિઆદિના યથા એતરહિ થેરસ્સ, એવમેવ તસ્સ બ્યાકરિંસુ. તેન વુત્તં ‘‘મોગ્ગલ્લાન તા દેવતા ન કેવલં તયા એવ પુચ્છિતા એવં બ્યાકરિંસુ, અથ ખો પુબ્બે મયાપિ પુચ્છિતા એવમેવ બ્યાકરિંસૂ’’તિ.

તા કિર ઇત્થિયો કસ્સપસમ્માસમ્બુદ્ધકાલે મનુસ્સત્તભાવે ઠિતા તં તં પુઞ્ઞં અકંસુ. તત્થ એકા ઇત્થી વત્થં અદાસિ, એકા સુમનમાલં, એકા ગન્ધં, એકા ઉળારાનિ ફલાનિ, એકા ઉચ્છુરસં, એકા ભગવતો ચેતિયે ગન્ધપઞ્ચઙ્ગુલિકં અદાસિ, એકા ઉપોસથં ઉપવસિ, એકા ઉપકટ્ઠાય વેલાય નાવાય ભુઞ્જન્તસ્સ ભિક્ખુનો ઉદકં અદાસિ, એકા કોધનાનં સસ્સુસસુરાનં અક્કોધના ઉપટ્ઠાનં અકાસિ, એકા દાસી હુત્વા અતન્દિતાચારા અહોસિ, એકો પિણ્ડચારિકસ્સ ભિક્ખુનો ખીરભત્તં અદાસિ, એકા ફાણિતં અદાસિ, એકા ઉચ્છુખણ્ડં અદાસિ, એકા તિમ્બરુસકં અદાસિ, એકા કક્કારિકં અદાસિ, એકા એળાલુકં અદાસિ, એકા વલ્લિફલં અદાસિ, એકા ફારુસકં અદાસિ, એકા અઙ્ગારકપલ્લં અદાસિ, એકા સાકમુટ્ઠિં અદાસિ, એકા પુપ્ફકમુટ્ઠિં અદાસિ, એકા મૂલકલાપં અદાસિ, એકા નિમ્બમુટ્ઠિં અદાસિ, એકા કઞ્જિકં અદાસિ, એકા તિલપિઞ્ઞાકં અદાસિ, એકા કાયબન્ધનં અદાસિ, એકા અંસબદ્ધકં અદાસિ, એકા આયોગપટ્ટં અદાસિ, એકા વિધૂપનં, એકા તાલવણ્ટં, એકા મોરહત્થં, એકા છત્તં, એકા ઉપાહનં, એકા પૂવં, એકા મોદકં, એકા સક્ખલિકં અદાસિ. તા એકેકા અચ્છરાસહસ્સપરિવારા પહતિયા દેવિદ્ધિયા વિરાજમાના તાવતિંસભવને સક્કસ્સ દેવરાજસ્સ પરિચારિકા હુત્વા નિબ્બત્તા ગુત્તિલાચરિયેન પુચ્છિતા ‘‘વત્થુત્તમદાયિકા નારી’’તિઆદિના અત્તના અત્તના કતકુસલં પટિપાટિયા બ્યાકરિંસુ.

૩૨૯. ‘‘અભિક્કન્તેન વણ્ણેન, યા ત્વં તિટ્ઠસિ દેવતે;

ઓભાસેન્તી દિસા સબ્બા, ઓસધી વિય તારકા.

૩૩૦. ‘‘કેન તેતાદિસો વણ્ણો, કેન તે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ તે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૩૩૧. ‘‘પુચ્છામિ તં દેવિ મહાનુભાવે, મનુસ્સભૂતા કિમકાસિ પુઞ્ઞં;

કેનાસિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

૩૩૨. ‘‘સા દેવતા અત્તમના, મોગ્ગલ્લાનેન પુચ્છિતા;

પઞ્હં પુટ્ઠા વિયાકાસિ, યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં’’.

૩૩૩. ‘‘વત્થુત્તમદાયિકા નારી, પવરા હોતિ નરેસુ નારીસુ;

એવં પિયરૂપદાયિકા મનાપં, દિબ્બં સા લભતે ઉપેચ્ચ ઠાનં.

૩૩૪. ‘‘તસ્સા મે પસ્સ વિમાનં, અચ્છરા કામવણ્ણિનીહમસ્મિ;

અચ્છરાસહસ્સસ્સાહં, પવરા પસ્સ પુઞ્ઞાનં વિપાકં.

૩૩૫. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો, તેન મે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ મે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૩૩૬. ‘‘અક્ખામિ તે ભિક્ખુ મહાનુભાવ, મનુસ્સભૂતા યમકાસિ પુઞ્ઞં;

તેનમ્હિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

(યથા ચ એત્થ, એવં ઉપરિ સબ્બવિમાનેસુ વિત્થારેતબ્બં.)

૩૪૧. ‘‘પુપ્ફુત્તમદાયિકા નારી, પવરા હોતિ નરેસુ નારીસુ…પે….

૩૪૯. ‘‘ગન્ધુત્તમદાયિકા નારી, પવરા હોતિ નરેસુ નારીસુ…પે….

૩૫૭. ‘‘ફલુત્તમદાયિકા નારી…પે….

૩૬૫. ‘‘રસુત્તમદાયિકા નારી…પે….

૩૭૩. ‘‘ગન્ધપઞ્ચઙ્ગુલિકં અહમદાસિં,કસ્સપસ્સ ભગવતો થૂપમ્હિ…પે….

૩૮૧. ‘‘ભિક્ખૂ ચ અહં ભિક્ખુનિયો ચ, અદ્દસાસિં પન્થપટિપન્ને;

તેસાહં ધમ્મં સુત્વાન, એકૂપોસથં ઉપવસિસ્સં.

૩૮૨. ‘‘તસ્સા મે પસ્સ વિમાનં…પે….

૩૮૯. ‘‘ઉદકે ઠિતા ઉદકમદાસિં, ભિક્ખુનો ચિત્તેન વિપ્પસન્નેન…પે….

૩૯૭. ‘‘સસ્સુઞ્ચાહં સસુરઞ્ચ, ચણ્ડિકે કોધને ચ ફરુસે ચ;

અનુસૂયિકા ઉપટ્ઠાસિં, અપ્પમત્તા સકેન સીલેન…પે….

૪૦૫. ‘‘પરકમ્મકરી આસિં, અત્થેનાતન્દિતા દાસી;

અક્કોધનાનતિમાનિની, સંવિભાગિની કકસ્સ ભાગસ્સ…પે….

૪૧૩. ‘‘ખીરોદનં અહમદાસિં, ભિક્ખુનો પિણ્ડાય ચરન્તસ્સ;

એવં કરિત્વા કમ્મં, સુગતિં ઉપપજ્જ મોદામિ…પે….

૪૨૧. ‘‘ફાણિતં અહમદાસિં…પે….

૪૨૯. ‘‘ઉચ્છુખણ્ડિકં અહમદાસિં…પે….

૪૩૭. ‘‘તિમ્બરુસકં અહમદાસિં…પે….

૪૪૫. ‘‘કક્કારિકં અહમદાસિં…પે….

૪૫૩. ‘‘એળાલુકં અહમદાસિં…પે….

૪૬૧. ‘‘વલ્લિફલં અહમદાસિં…પે….

૪૬૯. ‘‘ફારુસકં અહમદાસિં…પે….

૪૭૭. ‘‘હત્થપ્પતાપકં અહમદાસિં…પે….

૪૮૫. ‘‘સાકમુટ્ઠિં અહમદાસિં…પે….

૪૯૩. ‘‘પુપ્ફકમુટ્ઠિં અહમદાસિં…પે….

૫૦૧. ‘‘મૂલકં અહમદાસિં…પે….

૫૦૯. ‘‘નિમ્બમુટ્ઠિં અહમદાસિં…પે….

૫૧૭. ‘‘અમ્બકઞ્જિકં અહમદાસિં…પે….

૫૨૫. ‘‘દોણિનિમ્મજ્જનિં અહમદાસિં…પે….

૫૩૩. ‘‘કાયબન્ધનં અહમદાસિં…પે….

૫૪૧. ‘‘અંસબદ્ધકં અહમદાસિં…પે….

૫૪૯. ‘‘આયોગપટ્ટં અહમદાસિં…પે….

૫૫૭. ‘‘વિધૂપનં અહમદાસિં…પે….

૫૬૫. ‘‘તાલવણ્ટં અહમદાસિં…પે….

૫૭૩. ‘‘મોરહત્થં અહમદાસિં…પે….

૫૮૧. ‘‘છત્તં અહમદાસિં…પે….

૫૮૯. ‘‘ઉપાહનં અહમદાસિં…પે….

૫૯૭. ‘‘પૂવં અહમદાસિં…પે….

૬૦૫. ‘‘મોદકં અહમદાસિં…પે….

૬૧૩. ‘‘સક્ખલિકં અહમદાસિં, ભિક્ખુનો પિણ્ડાય ચરન્તસ્સ…પે….

૬૧૪. ‘‘તસ્સા મે પસ્સ વિમાનં, અચ્છરા કામવણ્ણિનીહમસ્મિં;

અચ્છરાસહસ્સસ્સાહં, પવરા પસ્સ પુઞ્ઞાનં વિપાકં.

૬૧૫. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો…પે… વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

એવં મહાસત્તો તાહિ દેવતાહિ કતસુચરિતે બ્યાકતે તુટ્ઠમાનસો સમ્મોદનં કરોન્તો અત્તનો ચ સુચરિતચરણે યુત્તપયુત્તતં વિવટ્ટજ્ઝાસયતઞ્ચ પવેદેન્તો આહ –

૬૧૭. ‘‘સ્વાગતં વત મે અજ્જ, સુપ્પભાતં સુહુટ્ઠિતં;

યં અદ્દસામિ દેવતાયો, અચ્છરા કામવણ્ણિનિયો.

૬૧૮. ‘‘ઇમાસાહં ધમ્મં સુત્વા, કાહામિ કુસલં બહું;

દાનેન સમચરિયાય, સઞ્ઞમેન દમેન ચ;

સ્વાહં તત્થ ગમિસ્સામિ, યત્થ ગન્ત્વા ન સોચરે’’તિ.

૩૩૩. તત્થ વત્થુત્તમદાયિકાતિ વત્થાનં ઉત્તમં સેટ્ઠં, વત્થેસુ વા બહૂસુ ઉચ્ચિનિત્વા ગહિતં ઉક્કંસગતં પવરં કોટિભૂતં વત્થં વત્થુત્તમં, તસ્સ દાયિકા. ‘‘પુપ્ફુત્તમદાયિકા’’તિઆદીસુપિ એસેવ નયો. પિયરૂપદાયિકાતિ પિયસભાવસ્સ પિયજાતિકસ્સ ચ વત્થુનો દાયિકા. મનાપન્તિ મનવડ્ઢનકં. દિબ્બન્તિ દિવિ ભવત્તા દિબ્બં. ઉપેચ્ચાતિ ઉપગન્ત્વા ચેતેત્વા, ‘‘એદિસં લભેય્ય’’ન્તિ પકપ્પેત્વાતિ અત્થો. ઠાનન્તિ વિમાનાદિકં ઠાનં, ઇસ્સરિયં વા. ‘‘મનાપા’’તિપિ પાઠો, અઞ્ઞેસં મનવડ્ઢનકા હુત્વાતિ અત્થો.

૩૩૪. પસ્સ પુઞ્ઞાનં વિપાકન્તિ વત્થુત્તમદાનસ્સ નામ ઇદમીદિસં ફલં પસ્સાતિ અત્તના લદ્ધસમ્પત્તિં સમ્ભાવેન્તી વદતિ.

૩૪૧. પુપ્ફુત્તમદાયિકાતિ રતનત્તયપૂજાવસેન પુપ્ફુત્તમદાયિકા, તથા ગન્ધુત્તમદાયિકાતિ દટ્ઠબ્બા. તત્થ પુપ્ફુત્તમં સુમનપુપ્ફાદિ, ગન્ધુત્તમં ચન્દનગન્ધાદિ, ફલુત્તમં પનસફલાદિ, રસુત્તમં ગોરસસપ્પિઆદિ વેદિતબ્બં.

૩૭૩. ગન્ધપઞ્ચઙ્ગુલિકન્તિ ગન્ધેન પઞ્ચઙ્ગુલિકદાનં. કસ્સપસ્સ ભગવતો થૂપમ્હીતિ કસ્સપસમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ યોજનિકે કનકથૂપે.

૩૮૧. પન્થપટિપન્નેતિ મગ્ગં ગચ્છન્તે. એકૂપોસથન્તિ એકદિવસં ઉપોસથવાસં.

૩૮૯. ઉદકમદાસિન્તિ મુખવિક્ખાલનત્થં પિવનત્થઞ્ચ ઉદકં પાનીયં અદાસિં.

૩૯૭. ચણ્ડિકેતિ ચણ્ડે. અનુસૂયિકાતિ ઉસૂયા રહિતા.

૪૦૫. પરકમ્મકરીતિ પરેસં વેય્યાવચ્ચકારિની. અત્થેનાતિ અત્થકિચ્ચેન. સંવિભાગિની સકસ્સ ભાગસ્સાતિ અત્થિકાનં અત્તના પટિલદ્ધભાગસ્સ સંવિભજનસીલા.

૪૧૩. ખીરોદનન્તિ ખીરસમ્મિસ્સં ઓદનં, ખીરેન સદ્ધિં ઓદનં વા.

૪૩૭. તિમ્બરુસકન્તિ તિણ્ડુકફલં. તિપુસસદિસા એકા વલ્લિજાતિ તિમ્બરુસં, તસ્સ ફલં તિમ્બરુસકન્તિ વદન્તિ.

૪૪૫. કક્કારિકન્તિ ખુદ્દકેળાલુકં, તિપુસન્તિ ચ વદન્તિ.

૪૭૭. હત્થપ્પતાપકન્તિ મન્દામુખિં.

૫૧૭. અમ્બકઞ્જિકન્તિ અમ્બિલકઞ્જિકં.

૫૨૫. દોણિનિમ્મજ્જનિન્તિ સતેલં તિલપિઞ્ઞાકં.

૫૫૭. વિધૂપનન્તિ ચતુરસ્સબીજનિં.

૫૬૫. તાલવણ્ટન્તિ તાલપત્તેહિ કતમણ્ડલબીજનિં.

૫૭૩. મોરહત્થન્તિ મયૂરપિઞ્છે હિ કતં મકસબીજનિં.

૬૧૭. સ્વાગતં વત મેતિ મય્હં ઇધાગમનં સોભનં વત અહો સુન્દરં. અજ્જ સુપ્પભાતં સુહુટ્ઠિતન્તિ અજ્જ મય્હં રત્તિયા સુટ્ઠુ પભાતં સમ્મદેવ વિભાયનં જાતં, સયનતો ઉટ્ઠાનમ્પિ સુહુટ્ઠિતં સુટ્ઠુ ઉટ્ઠિતં. કિં કારણાતિ આહ ‘‘યં અદ્દસામિ દેવતાયો’’તિઆદિ.

૬૧૮. ધમ્મં સુત્વાતિ કમ્મફલસ્સ પચ્ચક્ખકરણવસેન તુમ્હેહિ કતં કુસલં ધમ્મં સુત્વા. કાહામીતિ કરિસ્સામિ. સમચરિયાયાતિ કાયસમાચારિકસ્સ સુચરિતસ્સ ચરણેન. સઞ્ઞમેનાતિ સીલસંવરેન. દમેનાતિ મનચ્છટ્ઠાનં ઇન્દ્રિયાનં દમેન. ઇદાનિ તસ્સ કુસલસ્સ અત્તનો લોકસ્સ ચ વિવટ્ટૂપનિસ્સયતં દસ્સેતું ‘‘સ્વાહં તત્થ ગમિસ્સામિ, યત્થ ગન્ત્વા ન સોચરે’’તિ વુત્તં.

એવમયં યદિપિ વત્થુત્તમદાયિકાવિમાનાદિવસેન છત્તિંસવિમાનસઙ્ગહા દેસના આયસ્મતો મહામોગ્ગલ્લાનસ્સ વિય ગુત્તિલાચરિયસ્સાપિ વિભાવનવસેન પવત્તાતિ ‘‘ગુત્તિલવિમાન’’ન્ત્વેવ સઙ્ગહં આરુળ્હા, વિમાનાનિ પન ઇત્થિપટિબદ્ધાનીતિ ઇત્થિવિમાનેયેવ સઙ્ગહિતાનિ. તા પન ઇત્થિયો કસ્સપસ્સ દસબલસ્સ કાલે યથાવુત્તધમ્મચરણે અપરાપરુપ્પન્નચેતનાવસેન દુતિયત્તભાવતો પટ્ઠાય એકં બુદ્ધન્તરં દેવલોકે એવ સંસરન્તિયો અમ્હાકમ્પિ ભગવતો કાલે તાવતિંસભવનેયેવ નિબ્બત્તા, આયસ્મતા મહામોગ્ગલ્લાનેન પુચ્છિતા કમ્મસરિક્ખતાય ગુત્તિલાચરિયેન પુચ્છિતકાલે વિય બ્યાકરિંસૂતિ દટ્ઠબ્બા.

ગુત્તિલવિમાનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.