૨. ઉચ્છુદાયિકાવિમાનવણ્ણના

ઓભાસયિત્વા પથવિં સદેવકન્તિ ઉચ્છુદાયિકાવિમાનં. તસ્સ કા ઉપ્પત્તિ? ભગવા રાજગહે વિહરતીતિઆદિ સબ્બં અનન્તરવિમાને વુત્તસદિસં. અયં પન વિસેસો – ઇધ ઉચ્છુ દિન્ના, સસ્સુયા ચ પીઠકેન પહટા, તઙ્ખણઞ્ઞેવ મતા તાવતિંસેસુ ઉપ્પન્ના, તસ્સંયેવ રત્તિયં થેરસ્સ ઉપટ્ઠાનં આગતા, કેવલકપ્પં ગિજ્ઝકૂટં ચન્દો વિય સૂરિયો વિય ચ ઓભાસેન્તી થેરં વન્દિત્વા પઞ્જલિકા નમસ્સમાના એકમન્તં અટ્ઠાસિ. અથ નં થેરો –

૨૯૬. ‘‘ઓભાસયિત્વા પથવિં સદેવકં, અતિરોચસિ ચન્દિમસૂરિયા વિય;

સિરિયા ચ વણ્ણેન યસેન તેજસા, બ્રહ્માવ દેવે તિદસે સહિન્દકે.

૨૯૭. ‘‘પુચ્છામિ તં ઉપ્પલમાલધારિની, આવેળિની કઞ્ચનસન્નિભત્તચે;

અલઙ્કતે ઉત્તમવત્થધારિની, કા ત્વં સુભે દેવતે વન્દસે મમં.

૨૯૮. ‘‘કિં ત્વં પુરે કમ્મમકાસિ અત્તના, મનુસ્સભૂતા પુરિમાય જાતિયા;

દાનં સુચિણ્ણં અથ સીલસંયમં, કેનૂપપન્ના સુગતિં યસસ્સિની;

દેવતે પુચ્છિતાચિક્ખ, કિસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલ’’ન્તિ. –

ઇમાહિ ગાથાહિ પુચ્છિ.

૨૯૬-૭. તત્થ ઓભાસયિત્વા પથવિં સદેવકન્તિ ચન્દિમસૂરિયરસ્મિસમ્મિસ્સેહિ સિનેરુપસ્સવિનિગ્ગતેહિ પભાવિસરેહિ વિજ્જોતયમાનતાય દેવેન આકાસેન સહાતિ સદેવકં ઉપગતભૂમિભાગભૂતં ઇમં પથવિં વિજ્જોતેત્વા, એકોભાસં એકપજ્જોતં કત્વાતિ અત્થો. ઓભાસયિત્વા પથવિં ચન્દિમસૂરિયા વિયાતિ યોજના. અતિરોચસીતિ અતિક્કમિત્વા રોચસિ. તં પન અતિરોચનં કેન કિં વિય કેન વાતિ આહ ‘‘સિરિયા’’તિઆદિ. તત્થ સિરિયાતિ સોભગ્ગાદિસોભાવિસેસેન. તેજસાતિ અત્તનો આનુભાવેન. આવેળિનીતિ રતનમયપુપ્ફાવેળવતી.

એવં થેરેન પુચ્છિતા દેવતા ઇમાહિ ગાથાહિ વિસ્સજ્જેસિ –

૨૯૯. ‘‘ઇદાનિ ભન્તે ઇમમેવ ગામં, પિણ્ડાય અમ્હાકં ઘરં ઉપાગમિ;

તતો તે ઉચ્છુસ્સ અદાસિ ખણ્ડિકં, પસન્નચિત્તા અતુલાય પીતિયા.

૩૦૦. ‘‘સસ્સુ ચ પચ્છા અનુયુઞ્જતે મમં, કહં નુ ઉચ્છું વધુકે અવાકિરિ;

ન છડ્ડિતં નો પન ખાદિતં મયા, સન્તસ્સ ભિક્ખુસ્સ સયં અદાસહં.

૩૦૧. ‘‘તુય્હં ન્વિદં ઇસ્સરિયં અથો મમ, ઇતિસ્સા સસ્સુ પરિભાસતે મમં;

પીઠં ગહેત્વા પહારં અદાસિ મે, તતો ચુતા કાલકતામ્હિ દેવતા.

૩૦૨. ‘‘તદેવ કમ્મં કુસલં કતં મયા, સુખઞ્ચ કમ્મં અનુભોમિ અત્તના;

દેવેહિ સદ્ધિં પરિચારયામહં, મોદામહં કામગુણેહિ પઞ્ચહિ.

૩૦૩. ‘‘તદેવ કમ્મં કુસલં કતં મયા, સુખઞ્ચ કમ્મં અનુભોમિ અત્તના;

દેવિન્દગુત્તા તિદસેહિ રક્ખિતા, સમપ્પિતા કામગુણેહિ પઞ્ચહિ.

૩૦૪. ‘‘એતાદિસં પુઞ્ઞફલં અનપ્પકં, મહાવિપાકા મમ ઉચ્છુદક્ખિણા;

દેવેહિ સદ્ધિં પરિચારયામહં, મોદામહં કામગુણેહિ પઞ્ચહિ.

૩૦૫. ‘‘એતાદિસં પુઞ્ઞફલં અનપ્પકં, મહાજુતિકા મમ ઉચ્છુદક્ખિણા;

દેવિન્દગુત્તા તિદસેહિ રક્ખિતા, સહસ્સનેત્તોરિવ નન્દને વને.

૩૦૬. ‘‘તુવઞ્ચ ભન્તે અનુકમ્પકં વિદું, ઉપેચ્ચ વન્દિં કુસલઞ્ચ પુચ્છિસં;

તતો તે ઉચ્છુસ્સ અદાસિ ખણ્ડિકં, પસન્નચિત્તા અતુલાય પીતિયા’’તિ.

૨૯૯. તત્થ ઇદાનીતિ અનન્તરાતીતદિવસત્તા આહ, અધુનાતિ અત્થો. ઇમમેવ ગામન્તિ ઇમસ્મિંયેવ ગામે, રાજગહં સન્ધાય વદતિ. વુત્તઞ્હિ ‘‘ગામોપિ નિગમોપિ નગરમ્પિ ‘ગામો’ ઇચ્ચેવ વુચ્ચતી’’તિ. ભુમ્મત્થે ચેતં ઉપયોગવચનં. ઉપાગમીતિ ઉપગતો અહોસિ. અતુલાયાતિ અનુપમાય, અપ્પમાણાય વા.

૩૦૦. અવાકિરીતિ અપનેસિ છડ્ડેસિ, વિનાસેસિ વા. સન્તસ્સાતિ સાધુરૂપસ્સ સન્તકિલેસસ્સ પરિસ્સમમપ્પત્તસ્સ વા.

૩૦૧. તુય્હં નૂતિ નુ-સદ્દો અનત્તમનતાસૂચને નિપાતો, સો ‘‘મમા’’તિ એત્થાપિ આનેત્વા યોજેતબ્બો ‘‘મમ નૂ’’તિ. ઇદં ઇસ્સરિયન્તિ ગેહે આધિપચ્ચં સન્ધાયાહ. તતો ચુતાતિ તતો મનુસ્સલોકતો ચુતા. યસ્મા ઠિતટ્ઠાનતો અપગતાપિ ‘‘ચુતા’’તિ વુચ્ચતિ, તસ્મા ચુતિં વિસેસેતું ‘‘કાલકતા’’તિ વુત્તં. કાલકતાપિ ચ ન યત્થ કત્થચિ નિબ્બત્તા, અપિચ ખો દેવત્તં ઉપગતાતિ દસ્સેન્તી આહ ‘‘અમ્હિ દેવતા’’તિ.

૩૦૨. તદેવ કમ્મં કુસલં કતં મયાતિ તદેવ ઉચ્છુખણ્ડદાનમત્તં કુસલં કમ્મં કતં મયા, અઞ્ઞં ન જાનામીતિ અત્થો. સુખઞ્ચ કમ્મન્તિ સુખઞ્ચ કમ્મફલં. કમ્મફલઞ્હિ ઇધ ‘‘કમ્મ’’ન્તિ વુત્તં ઉત્તરપદલોપેન, કારણોપચારેન વા ‘‘કુસલાનં, ભિક્ખવે, ધમ્માનં સમાદાનહેતુ એવમિદં પુઞ્ઞં પવડ્ઢતિ (દી. નિ. ૩.૮૦). અનુભોમિ સકં પુઞ્ઞ’’ન્તિ (વિ. વ. ૧૩૩) ચ આદીસુ વિય. કમ્મન્તિ વા કરણત્થે ઉપયોગવચનં, કમ્મેનાતિ અત્થો. કમ્મે વા ભવં કમ્મં યથા કમ્મન્તિ. અથ વા કામેતબ્બતાય કમ્મં. તઞ્હિ સુખરજનીયભાવતો કામૂપસંહિતં કામેતબ્બન્તિ કમનીયં. અત્તનાતિ અત્તના એવ, સયંવસિતાય સેરિભાવેન સયમેવાતિ અત્થો. પરિચારયામહં અત્તાનન્તિ પુરિમગાથાય ‘‘અત્તના’’તિ વુત્તં પદં વિભત્તિવિપરિણામેન ‘‘અત્તાન’’ન્તિ યોજેતબ્બં.

૩૦૩-૫. દેવિન્દગુત્તાતિ દેવિન્દેન સક્કેન ગુત્તા, દેવિન્દો વિય વા ગુત્તા મહાપરિવારતાય. સમપ્પિતાતિ સુટ્ઠુ અપ્પિતા સમન્નાગતા. મહાવિપાકાતિ વિપુલફલા. મહાજુતિકાતિ મહાતેજા, મહાનુભાવાતિ અત્થો.

૩૦૬. તુવન્તિ તં. અનુકમ્પકન્તિ કારુણિકં. વિદુન્તિ સપ્પઞ્ઞં, સાવકપારમિયા મત્થકં પત્તન્તિ અત્થો. ઉપેચ્ચાતિ ઉપગન્ત્વા. વન્દિન્તિ પઞ્ચપતિટ્ઠિતેન અભિવાદયિં. કુસલઞ્ચ આરોગ્ય પુચ્છિસં અપુચ્છિં, અતુલાય પીતિયા ઇદઞ્ચ કુસલં અનુસ્સરામીતિ અધિપ્પાયો. સેસં હેટ્ઠા વુત્તનયમેવ.

ઉચ્છુદાયિકાવિમાનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.