૫. ચુન્દસુત્તવણ્ણના

૭૫. પઞ્ચમે મલ્લેસૂતિ એવંનામકે જનપદે. મહતા ભિક્ખુસઙ્ઘેનાતિ ગુણમહત્તસઙ્ખ્યામહત્તેહિ મહતા. સો હિ ભિક્ખુસઙ્ઘો સીલાદિગુણવિસેસયોગેનપિ મહા તત્થ સબ્બપચ્છિમકસ્સ સોતાપન્નભાવતો, સઙ્ખ્યામહત્તેનપિ મહા અપરિચ્છિન્નગણનત્તા. આયુસઙ્ખારોસ્સજ્જનતો પટ્ઠાય હિ આગતાગતા ભિક્ખૂ ન પક્કમિંસુ. ચુન્દસ્સાતિ એવંનામકસ્સ. કમ્મારપુત્તસ્સાતિ સુવણ્ણકારપુત્તસ્સ. સો કિર અડ્ઢો મહાકુટુમ્બિકો ભગવતો પઠમદસ્સનેનેવ સોતાપન્નો હુત્વા અત્તનો અમ્બવને સત્થુવસનાનુચ્છવિકં ગન્ધકુટિં, ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ રત્તિટ્ઠાનદિવાટ્ઠાનઉપટ્ઠાનસાલાકુટિમણ્ડપચઙ્કમનાદિકે ચ સમ્પાદેત્વા પાકારપરિક્ખિત્તં દ્વારકોટ્ઠકયુત્તં વિહારં કત્વા બુદ્ધપ્પમુખસ્સ સઙ્ઘસ્સ નિય્યાદેસિ. તં સન્ધાય વુત્તં – ‘‘તત્ર સુદં ભગવા પાવાયં વિહરતિ ચુન્દસ્સ કમ્મારપુત્તસ્સ અમ્બવને’’તિ.

પટિયાદાપેત્વાતિ સમ્પાદેત્વા. ‘‘સૂકરમદ્દવન્તિ સૂકરસ્સ મુદુસિનિદ્ધં પવત્તમંસ’’ન્તિ મહાઅટ્ઠકથાયં વુત્તં. કેચિ પન ‘‘સૂકરમદ્દવન્તિ ન સૂકરમંસં, સૂકરેહિ મદ્દિતવંસકળીરો’’તિ વદન્તિ. અઞ્ઞે ‘‘સૂકરેહિ મદ્દિતપ્પદેસે જાતં અહિછત્તક’’ન્તિ. અપરે પન ‘‘સૂકરમદ્દવં નામ એકં રસાયન’’ન્તિ ભણિંસુ. તઞ્હિ ચુન્દો કમ્મારપુત્તો ‘‘અજ્જ ભગવા પરિનિબ્બાયિસ્સતી’’તિ સુત્વા ‘‘અપ્પેવ નામ નં પરિભુઞ્જિત્વા ચિરતરં તિટ્ઠેય્યા’’તિ સત્થુ ચિરજીવિતુકમ્યતાય અદાસીતિ વદન્તિ.

તેન મં પરિવિસાતિ તેન મમં ભોજેહિ. કસ્મા ભગવા એવમાહ? પરાનુદ્દયતાય. તઞ્ચ કારણં પાળિયં વુત્તમેવ. તેન અભિહટભિક્ખાય પરેસં અપરિભોગારહતો ચ તથા વત્તું વટ્ટતીતિ દસ્સિતં હોતિ. તસ્મિં કિર સૂકરમદ્દવે દ્વિસહસ્સદીપપરિવારેસુ ચતૂસુ મહાદીપેસુ દેવતા ઓજં પક્ખિપિંસુ. તસ્મા તં અઞ્ઞો કોચિ સમ્મા જીરાપેતું ન સક્કોતિ, તમત્થં પકાસેન્તો સત્થા પરૂપવાદમોચનત્થં ‘‘નાહં તં, ચુન્દ, પસ્સામી’’તિઆદિના સીહનાદં નદિ. યે હિ પરે ઉપવદેય્યું ‘‘અત્તના પરિભુત્તાવસેસં નેવ ભિક્ખૂનં, ન અઞ્ઞેસં મનુસ્સાનં અદાસિ, આવાટે નિખણાપેત્વા વિનાસેસી’’તિ, ‘‘તેસં વચનોકાસો મા હોતૂ’’તિ પરૂપવાદમોચનત્થં સીહનાદં નદિ.

તત્થ સદેવકેતિઆદીસુ સહ દેવેહીતિ સદેવકો, સહ મારેનાતિ સમારકો, સહ બ્રહ્મુનાતિ સબ્રહ્મકો, સહ સમણબ્રાહ્મણેહીતિ સસ્સમણબ્રાહ્મણી, પજાતત્તા પજા, સહ દેવમનુસ્સેહીતિ સદેવમનુસ્સા. તસ્મિં સદેવકે લોકે…પે… સદેવમનુસ્સાય. તત્થ સદેવકવચનેન પઞ્ચકામાવચરદેવગ્ગહણં, સમારકવચનેન છટ્ઠકામાવચરદેવગ્ગહણં, સબ્રહ્મકવચનેન બ્રહ્મકાયિકાદિબ્રહ્મગ્ગહણં, સસ્સમણબ્રાહ્મણીવચનેન સાસનસ્સ પચ્ચત્થિકપચ્ચામિત્તસમણબ્રાહ્મણગ્ગહણં સમિતપાપબાહિતપાપસમણબ્રાહ્મણગ્ગહણઞ્ચ, પજાવચનેન સત્તલોકગ્ગહણં, સદેવમનુસ્સવચનેન સમ્મુતિદેવઅવસેસમનુસ્સગ્ગહણં. એવમેત્થ તીહિ પદેહિ ઓકાસલોકવસેન, દ્વીહિ પજાવસેન સત્તલોકો ગહિતોતિ વેદિતબ્બો. અપરો નયો – સદેવકવચનેન અરૂપાવચરલોકો ગહિતો, સમારકવચનેન છકામાવચરદેવલોકો, સબ્રહ્મકવચનેન રૂપી બ્રહ્મલોકો, સસ્સમણબ્રાહ્મણવચનેન ચતુપરિસવસેન સમ્મુતિદેવેહિ સહ મનુસ્સલોકો, અવસેસસત્તલોકો વા ગહિતોતિ વેદિતબ્બો.

ભુત્તાવિસ્સાતિ ભુત્તવતો. ખરોતિ ફરુસો. આબાધોતિ વિસભાગરોગો. પબાળ્હાતિ બલવતિયો. મારણન્તિકાતિ મરણન્તા મરણસમીપપાપનસમત્થા. સતો સમ્પજાનો અધિવાસેસીતિ સતિં ઉપટ્ઠિતં કત્વા ઞાણેન પરિચ્છિન્દિત્વા અધિવાસેસિ. અવિહઞ્ઞમાનોતિ વેદનાનુવત્તનવસેન અસલ્લક્ખિતધમ્મો વિય અપરાપરં પરિવત્તનં અકરોન્તો અપીળિયમાનો અદુક્ખિયમાનો વિય અધિવાસેસિ. ભગવતો હિ વેળુવગામકેયેવ તા વેદના ઉપ્પન્ના, સમાપત્તિબલેન પન વિક્ખમ્ભિતા યાવ પરિનિબ્બાનદિવસા ન ઉપ્પજ્જિંસુ દિવસે દિવસે સમાપત્તીહિ પટિપણામનતો. તં દિવસં પન પરિનિબ્બાયિતુકામો ‘‘કોટિસહસ્સહત્થીનં બલં ધારેન્તાનં વજિરસઙ્ઘાતસમાનકાયાનં અપરિમિતકાલં ઉપચિતપુઞ્ઞસમ્ભારાનમ્પિ ભવે સતિ એવરૂપા વેદના પવત્તન્તિ, કિમઙ્ગં પન અઞ્ઞેસ’’ન્તિ સત્તાનં સંવેગજનનત્થં સમાપત્તિં ન સમાપજ્જિ, તેન વેદના ખરા વત્તિંસુ. આયામાતિ એહિ યામ.

ચુન્દસ્સ ભત્તં ભુઞ્જિત્વાતિઆદિકા અપરભાગે ધમ્મસઙ્ગાહકેહિ ઠપિતા ગાથા. તત્થ ભુત્તસ્સ ચ સૂકરમદ્દવેનાતિ ભુત્તસ્સ ઉદપાદિ, ન પન ભુત્તપચ્ચયા. યદિ હિ અભુત્તસ્સ ઉપ્પજ્જિસ્સા, અતિખરો અભવિસ્સા, સિનિદ્ધભોજનં પન ભુત્તત્તા તનુકા વેદના અહોસિ, તેનેવ પદસા ગન્તું અસક્ખિ. એતેન ય્વાયં ‘‘યસ્સ તં પરિભુત્તં સમ્મા પરિણામં ગચ્છેય્ય અઞ્ઞત્ર તથાગતસ્સા’’તિ સીહનાદો નદિતો, તસ્સ સાત્થકતા દસ્સિતા. બુદ્ધાનઞ્હિ અટ્ઠાને ગજ્જિતં નામ નત્થિ. યસ્મા તં પરિભુત્તં ભગવતો ન કિઞ્ચિ વિકારં ઉપ્પાદેસિ, કમ્મેન પન લદ્ધોકાસેન ઉપ્પાદિયમાનં વિકારં અપ્પમત્તતાય ઉપસમેન્તો સરીરે બલં ઉપ્પાદેસિ, યેન યથા વક્ખમાનં તિવિધં પયોજનં સમ્પાદેસિ, તસ્મા સમ્મદેવ તં પરિણામં ગતં, મારણન્તિકત્તા પન વેદનાનં અવિઞ્ઞાતં અપાકટં અહોસીતિ. વિરિચ્ચમાનોતિ અભિણ્હં પવત્તલોહિતવિરેચનોવ સમાનો. અવોચાતિ અત્તના ઇચ્છિતટ્ઠાને પરિનિબ્બાનત્થાય એવમાહ.

કસ્મા પન ભગવા એવં રોગે ઉપ્પન્ને કુસિનારં અગમાસિ, કિં અઞ્ઞત્થ ન સક્કા પરિનિબ્બાયિતુન્તિ? પરિનિબ્બાયિતું નામ ન કત્થચિ ન સક્કા, એવં પન ચિન્તેસિ – મયિ કુસિનારં ગતે મહાસુદસ્સનસુત્તદેસનાય (દી. નિ. ૨.૨૪૧) અટ્ઠુપ્પત્તિ ભવિસ્સતિ, તાય યા દેવલોકે અનુભવિતબ્બસદિસા સમ્પત્તિ મનુસ્સલોકે મયા અનુભૂતા, તં દ્વીહિ ભાણવારેહિ પટિમણ્ડેત્વા દેસેસ્સામિ, તં સુત્વા બહૂ જના કુસલં કત્તબ્બં મઞ્ઞિસ્સન્તિ. સુભદ્દોપિ કત્થ મં ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્હં પુચ્છિત્વા વિસ્સજ્જનપરિયોસાને સરણેસુ પતિટ્ઠાય પબ્બજિત્વા લદ્ધૂપસમ્પદો કમ્મટ્ઠાનં ભાવેત્વા મયિ ધરન્તેયેવ અરહત્તં પત્વા પચ્છિમસાવકો નામ ભવિસ્સતિ. અઞ્ઞત્થ મયિ પરિનિબ્બુતે ધાતુનિમિત્તં મહાકલહો ભવિસ્સતિ, લોહિતં નદી વિય સન્દિસ્સતિ. કુસિનારાયં પન પરિનિબ્બુતે દોણબ્રાહ્મણો તં વિવાદં વૂપસમેત્વા ધાતુયો વિભજિત્વા દસ્સતીતિ ઇમાનિ તીણિ કારણાનિ પસ્સન્તો ભગવા મહતા ઉસ્સાહેન કુસિનારં અગમાસિ.

ઇઙ્ઘાતિ ચોદનત્થે નિપાતો. કિલન્તોસ્મીતિ પરિસ્સન્તો અસ્મિ. તેન યથાવુત્તવેદનાનં બલવભાવં એવ દસ્સેતિ. ભગવા હિ અત્તનો આનુભાવેન તદા પદસા અગમાસિ, અઞ્ઞેસં પન યથા પદુદ્ધારમ્પિ કાતું ન સક્કા, તથા વેદના તિખિણા ખરા કટુકા વત્તિંસુ. તેનેવાહ ‘‘નિસીદિસ્સામી’’તિ.

ઇદાનીતિ અધુના. લુળિતન્તિ મદ્દિતં વિય આકુલં. આવિલન્તિ આલુલં. અચ્છોદકાતિ તનુપસન્નસલિલા. સાતોદકાતિ મધુરતોયા. સીતોદકાતિ સીતલજલા. સેતોદકાતિ નિક્કદ્દમા. ઉદકઞ્હિ સભાવતો સેતવણ્ણં, ભૂમિવસેન કદ્દમાવિલતાય ચ અઞ્ઞાદિસં હોતિ, કકુધાપિ નદી વિમલવાલિકા સમોકિણ્ણા સેતવણ્ણા સન્દતિ. તેન વુત્તં ‘‘સેતોદકા’’તિ. સુપતિત્થાતિ સુન્દરતિત્થા. રમણીયાતિ મનોહરભૂમિભાગતાય રમિતબ્બા યથાવુત્તઉદકસમ્પત્તિયા ચ મનોરમા.

કિલન્તોસ્મિ ચુન્દક, નિપજ્જિસ્સામીતિ તથાગતસ્સ હિ –

‘‘કાળાવકઞ્ચ ગઙ્ગેય્યં, પણ્ડરં તમ્બપિઙ્ગલં;

ગન્ધમઙ્ગલહેમઞ્ચ, ઉપોસથછદ્દન્તિમે દસા’’તિ. –

એવં વુત્તેસુ દસસુ હત્થિકુલેસુ કાળાવકસઙ્ખાતાનં યં દસન્નં પકતિહત્થીનં બલં, તં એકસ્સ ગઙ્ગેય્યસ્સાતિ એવં દસગુણિતાય ગણનાય પકતિહત્થીનં કોટિસહસ્સબલપ્પમાણં સરીરબલં. તં સબ્બમ્પિ તસ્મિં દિવસે પચ્છાભત્તતો પટ્ઠાય ચઙ્ગવારે પક્ખિત્તઉદકં વિય પરિક્ખયં ગતં. પાવાય તિગાવુતે કુસિનારા. એતસ્મિં અન્તરે પઞ્ચવીસતિયા ઠાનેસુ નિસીદિત્વા મહન્તં ઉસ્સાહં કત્વા આગચ્છન્તો સૂરિયત્થઙ્ગમનવેલાય ભગવા કુસિનારં પાપુણીતિ એવં ‘‘રોગો નામ સબ્બં આરોગ્યં મદ્દન્તો આગચ્છતી’’તિ ઇમમત્થં દસ્સેન્તો સદેવકસ્સ લોકસ્સ સંવેગકરં વાચં ભાસન્તો ‘‘કિલન્તોસ્મિ, ચુન્દક, નિપજ્જિસ્સામી’’તિ આહ.

સીહસેય્યન્તિ એત્થ કામભોગીસેય્યા પેતસેય્યા તથાગતસેય્યા સીહસેય્યાતિ ચતસ્સો સેય્યા. તત્થ ‘‘યેભુય્યેન, ભિક્ખવે, કામભોગી વામેન પસ્સેન સેય્યં કપ્પેન્તી’’તિ (અ. નિ. ૪.૨૪૬) અયં કામભોગીસેય્યા. ‘‘યેભુય્યેન, ભિક્ખવે, પેતા ઉત્તાના સેન્તી’’તિ (અ. નિ. ૪.૨૪૬) અયં પેતસેય્યા. ચતુત્થજ્ઝાનં તથાગતસેય્યા. ‘‘સીહો, ભિક્ખવે, મિગરાજા દક્ખિણેન પસ્સેન સેય્યં કપ્પેતી’’તિ (અ. નિ. ૪.૨૪૬) અયં સીહસેય્યા. અયઞ્હિ તેજુસ્સદઇરિયાપથત્તા ઉત્તમસેય્યા નામ. તેન વુત્તં – ‘‘દક્ખિણેન પસ્સેન સીહસેય્યં કપ્પેસી’’તિ. પાદે પાદન્તિ દક્ખિણપાદે વામપાદં. અચ્ચાધાયાતિ અતિઆધાય, ગોપ્ફકં અતિક્કમ્મ ઠપેત્વા. ગોપ્ફકેન હિ ગોપ્ફકે, જાણુના જાણુમ્હિ સઙ્ઘટ્ટિયમાને અભિણ્હં વેદના ઉપ્પજ્જન્તિ, સેય્યા ફાસુકા ન હોતિ. યથા પન ન સઙ્ઘટ્ટેતિ, એવં અતિક્કમ્મ ઠપિતે વેદના નુપ્પજ્જન્તિ, સેય્યા ફાસુકા હોતિ. તસ્મા એવં નિપજ્જિ.

ગન્ત્વાન બુદ્ધોતિ ઇમા ગાથા અપરભાગે ધમ્મસઙ્ગાહકેહિ ઠપિતા. તત્થ નદિકન્તિ નદિં. અપ્પટિમોધ લોકેતિ અપ્પટિમો ઇધ ઇમસ્મિં સદેવકે લોકે. ન્હત્વા ચ પિવિત્વા ચુદતારીતિ ગત્તાનં સીતિકરણવસેન ન્હત્વા ચ પાનીયં પિવિત્વા ચ નદિતો ઉત્તરિ. તદા કિર ભગવતિ ન્હાયન્તે અન્તોનદિયં મચ્છકચ્છપા, ઉદકં, ઉભોસુ તીરેસુ વનસણ્ડો, સબ્બો ચ સો ભૂમિભાગોતિ સબ્બં સુવણ્ણવણ્ણમેવ અહોસિ. પુરક્ખતોતિ ગુણવિસિટ્ઠસત્તુત્તમગરુભાવતો સદેવકેન લોકેન પૂજાસમ્માનવસેન પુરક્ખતો. ભિક્ખુગણસ્સ મજ્ઝેતિ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ મજ્ઝે. તદા ભિક્ખૂ ભગવતો વેદનાનં અધિમત્તભાવં વિદિત્વા આસન્ના હુત્વા સમન્તતો પરિવારેત્વાવ ગચ્છન્તિ. સત્થાતિ દિટ્ઠધમ્મિકસમ્પરાયિકપરમત્થેહિ સત્તાનં અનુસાસનતો સત્થા. પવત્તા ભગવા ઇધ ધમ્મેતિ ભાગ્યવન્તતાદીહિ ભગવા ઇધ સીલાદિસાસનધમ્મે પવત્તા, ધમ્મે વા ચતુરાસીતિધમ્મક્ખન્ધસહસ્સાનિ પવત્તા પવત્તેતા. અમ્બવનન્તિ તસ્સા એવ નદિયા તીરે અમ્બવનં. આમન્તયિ ચુન્દકન્તિ તસ્મિં કિર ખણે આયસ્મા આનન્દો ઉદકસાટિકં પીળેન્તો ઓહીયિ, ચુન્દકત્થેરો સમીપે અહોસિ. તસ્મા તં ભગવા આમન્તયિ. પમુખે નિસીદીતિ વત્તસીસેન સત્થુ પુરતો નિસીદિ ‘‘કિં નુ ખો સત્થા આણાપેતી’’તિ. એત્તાવતા ધમ્મભણ્ડાગારિકો અનુપ્પત્તો. એવં અનુપ્પત્તં અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં આનન્દં આમન્તેસિ.

ઉપદહેય્યાતિ ઉપ્પાદેય્ય, વિપ્પટિસારસ્સ ઉપ્પાદકો કોચિ પુરિસો સિયા અપિ ભવેય્ય. અલાભાતિ યે અઞ્ઞેસં દાનં દદન્તાનં દાનાનિસંસસઙ્ખાતા લાભા હોન્તિ, તે અલાભા. દુલ્લદ્ધન્તિ પુઞ્ઞવિસેસેન લદ્ધમ્પિ મનુસ્સત્તં દુલ્લદ્ધં. યસ્સ તેતિ યસ્સ તવ. ઉત્તણ્ડુલં વા અતિકિલિન્નં વા કો તં જાનાતિ, કીદિસમ્પિ પચ્છિમં પિણ્ડપાતં ભુઞ્જિત્વા તથાગતો પરિનિબ્બુતો, અદ્ધા તેન યં વા તં વા દિન્નં ભવિસ્સતીતિ. લાભાતિ દિટ્ઠધમ્મિકસમ્પરાયિકા દાનાનિસંસસઙ્ખાતા લાભા. સુલદ્ધન્તિ તુય્હં મનુસ્સત્તં સુલદ્ધં. સમ્મુખાતિ સમ્મુખતો, ન અનુસ્સવેન ન પરમ્પરાયાતિ અત્થો. મેતન્તિ મે એતં મયા એતં. દ્વેમેતિ દ્વે ઇમે. સમસમફલાતિ સબ્બાકારેન સમાનફલા.

નનુ ચ યં સુજાતાય દિન્નં પિણ્ડપાતં ભુઞ્જિત્વા તથાગતો અભિસમ્બુદ્ધો, તં કિલેસાનં અપ્પહીનકાલે દાનં, ઇદં પન ચુન્દસ્સ દાનં ખીણાસવકાલે, કસ્મા એતાનિ સમફલાનીતિ? પરિનિબ્બાનસમતાય સમાપત્તિસમતાય અનુસ્સરણસમતાય ચ. ભગવા હિ સુજાતાય દિન્નં પિણ્ડપાતં ભુઞ્જિત્વા સઉપાદિસેસાય નિબ્બાનધાતુયા પરિનિબ્બુતો, ચુન્દેન દિન્નં ભુઞ્જિત્વા અનુપાદિસેસાય નિબ્બાનધાતુયા પરિનિબ્બુતોતિ એવં પરિનિબ્બાનસમતાયપિ સમફલાનિ. અભિસમ્બુજ્ઝનદિવસે ચ અગ્ગમગ્ગસ્સ હેતુભૂતા ચતુવીસતિકોટિસતસહસ્સસઙ્ખા સમાપત્તિયો સમાપજ્જિ, પરિનિબ્બાનદિવસેપિ સબ્બા તા સમાપજ્જિ. એવં સમાપત્તિસમતાયપિ સમફલાનિ. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા –

‘‘યસ્સ ચેતં પિણ્ડપાતં પરિભુઞ્જિત્વા અનુત્તરં અપ્પમાણં ચેતોસમાધિં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ, અપ્પમાણો તસ્સ પુઞ્ઞાભિસન્દો કુસલાભિસન્દો’’તિઆદિ. –

સુજાતા ચ અપરભાગે અસ્સોસિ ‘‘ન કિર સા રુક્ખદેવતા, બોધિસત્તો કિરેસ, તં કિર પિણ્ડપાતં પરિભુઞ્જિત્વા અનુત્તરં સમ્માસમ્બોધિં અભિસમ્બુદ્ધો, સત્તસત્તાહં કિરસ્સ તેન યાપના અહોસી’’તિ. તસ્સા ઇદં સુત્વા ‘‘લાભા વત મે’’તિ અનુસ્સરન્તિયા બલવપીતિસોમનસ્સં ઉદપાદિ. ચુન્દસ્સપિ અપરભાગે ‘‘અવસાનપિણ્ડપાતો કિર મયા દિન્નો, ધમ્મસીસં કિર મયા ગહિતં, મય્હં કિર પિણ્ડપાતં પરિભુઞ્જિત્વા સત્થા અત્તના ચિરકાલાભિપત્થિતાય અનુપાદિસેસાય નિબ્બાનધાતુયા પરિનિબ્બુતો’’તિ સુત્વા ‘‘લાભા વત મે’’તિ અનુસ્સરતો બલવપીતિસોમનસ્સં ઉદપાદિ. એવં અનુસ્સરણસમતાયપિ સમફલાનિ દ્વેપિ પિણ્ડપાતદાનાનીતિ વેદિતબ્બાનિ.

આયુસંવત્તનિકન્તિ દીઘાયુકસંવત્તનિકં. ઉપચિતન્તિ પસુતં ઉપ્પાદિતં. યસસંવત્તનિકન્તિ પરિવારસંવત્તનિકં. આધિપતેય્યસંવત્તનિકન્તિ સેટ્ઠભાવસંવત્તનિકં.

એતમત્થં વિદિત્વાતિ એતં દાનસ્સ મહપ્ફલતઞ્ચેવ સીલાદિગુણેહિ અત્તનો ચ અનુત્તરદક્ખિણેય્યભાવં અનુપાદાપરિનિબ્બાનઞ્ચાતિ તિવિધમ્પિ અત્થં સબ્બાકારતો વિદિત્વા તદત્થદીપનં ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ.

તત્થ દદતો પુઞ્ઞં પવડ્ઢતીતિ દાનં દેન્તસ્સ ચિત્તસમ્પત્તિયા ચ દક્ખિણેય્યસમ્પત્તિયા ચ દાનમયં પુઞ્ઞં ઉપચીયતિ, મહપ્ફલતરઞ્ચ મહાનિસંસતરઞ્ચ હોતીતિ અત્થો. અથ વા દદતો પુઞ્ઞં પવડ્ઢતીતિ દેય્યધમ્મં પરિચ્ચજન્તો પરિચ્ચાગચેતનાય બહુલીકતાય અનુક્કમેન સબ્બત્થ અનાપત્તિબહુલો સુવિસુદ્ધસીલં રક્ખિત્વા સમથવિપસ્સનઞ્ચ ભાવેતું સક્કોતીતિ તસ્સ દાનાદિવસેન તિવિધમ્પિ પુઞ્ઞં અભિવડ્ઢતીતિ એવમેત્થ અત્થો વેદિતબ્બો. સંયમતોતિ સીલસંયમેન સંયમન્તસ્સ, સંવરે ઠિતસ્સાતિ અત્થો. વેરં ન ચીયતીતિ પઞ્ચવિધવેરં ન પવડ્ઢતિ, અદોસપધાનત્તા વા અધિસીલસ્સ કાયવાચાચિત્તેહિ સયંમન્તો સુવિસુદ્ધસીલો ખન્તિબહુલતાય કેનચિ વેરં ન કરોતિ, કુતો તસ્સ ઉપચયો. તસ્મા તસ્સ સંયમતો સંયમન્તસ્સ, સંયમહેતુ વા વેરં ન ચીયતિ. કુસલો ચ જહાતિ પાપકન્તિ કુસલો પન ઞાણસમ્પન્નો સુવિસુદ્ધસીલે પતિટ્ઠિતો અટ્ઠતિંસાય આરમ્મણેસુ અત્તનો અનુરૂપં કમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વા ઉપચારપ્પનાભેદં ઝાનં સમ્પાદેન્તો પાપકં લામકં કામચ્છન્દાદિઅકુસલં વિક્ખમ્ભનવસેન જહાતિ પરિચ્ચજતિ. સો તમેવ ઝાનં પાદકં કત્વા સઙ્ખારેસુ ખયવયં પટ્ઠપેત્વા વિપસ્સનાય કમ્મં કરોન્તો વિપસ્સનં ઉસ્સુક્કાપેત્વા અરિયમગ્ગેન અનવસેસં પાપકં લામકં અકુસલં સમુચ્છેદવસેન જહાતિ. રાગદોસમોહક્ખયા સ નિબ્બુતોતિ સો એવં પાપકં પજહિત્વા રાગાદીનં ખયા અનવસેસકિલેસનિબ્બાનેન, તતો પરં ખન્ધનિબ્બાનેન ચ નિબ્બુતો હોતીતિ એવં ભગવા ચુન્દસ્સ ચ દક્ખિણસમ્પત્તિં, અત્તનો ચ દક્ખિણેય્યસમ્પત્તિં નિસ્સાય પીતિવેગવિસ્સટ્ઠં ઉદાનં ઉદાનેસિ.

પઞ્ચમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.