૬. તણ્હાસઙ્ખયસુત્તવણ્ણના

૬૬. છટ્ઠે અઞ્ઞાસિકોણ્ડઞ્ઞોતિ એત્થ કોણ્ડઞ્ઞોતિ તસ્સાયસ્મતો ગોત્તતો આગતનામં. સાવકેસુ પન સબ્બપઠમં અરિયસચ્ચાનિ પટિવિજ્ઝીતિ ભગવતા ‘‘અઞ્ઞાસિ વત, ભો, કોણ્ડઞ્ઞો’’તિ (મહાવ. ૧૭; સં. નિ. ૫.૧૦૮૧) વુત્તઉદાનવસેન થેરો સાસને ‘‘અઞ્ઞાસિકોણ્ડઞ્ઞો’’ત્વેવ પઞ્ઞાયિત્થ. તણ્હાસઙ્ખયવિમુત્તિન્તિ તણ્હા સઙ્ખીયતિ પહીયતિ એત્થાતિ તણ્હાસઙ્ખયો, નિબ્બાનં. તસ્મિં તણ્હાસઙ્ખયે વિમુત્તિ. તણ્હા વા સઙ્ખીયતિ પહીયતિ એતેનાતિ તણ્હાસઙ્ખયો, અરિયમગ્ગો. તસ્સ ફલભૂતા, પરિયોસાનભૂતા વા વિમુત્તીતિ તણ્હાસઙ્ખયવિમુત્તિ, નિપ્પરિયાયેન અરહત્તફલસમાપત્તિ. તં પચ્ચવેક્ખમાનો નિસિન્નો હોતિ. અયઞ્હિ આયસ્મા બહુલં ફલસમાપત્તિં સમાપજ્જતિ, તસ્મા ઇધાપિ એવમકાસિ.

એતમત્થં વિદિત્વાતિ એતં અઞ્ઞાસિકોણ્ડઞ્ઞત્થેરસ્સ અગ્ગફલપચ્ચવેક્ખણં વિદિત્વા તદત્થદીપનં ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ.

તત્થ યસ્સ મૂલં છમા નત્થીતિ યસ્સ અરિયપુગ્ગલસ્સ અત્તભાવરુક્ખમૂલભૂતા અવિજ્જા, તસ્સાવ પતિટ્ઠા હેતુભૂતા આસવનીવરણઅયોનિસોમનસિકારસઙ્ખાતા છમા પથવી ચ નત્થિ અગ્ગમગ્ગેન સમુગ્ઘાતિતત્તા. પણ્ણા નત્થિ કુતો લતાતિ નત્થિ લતા કુતો પણ્ણાતિ પદસમ્બન્ધો. માનાતિમાનાદિપભેદા સાખાપસાખાદિસઙ્ખાતા લતાપિ નત્થિ, કુતો એવ મદપ્પમાદમાયાસાઠેય્યાદિપણ્ણાનીતિ અત્થો. અથ વા પણ્ણા નત્થિ કુતો લતાતિ રુક્ખઙ્કુરસ્સ વડ્ઢમાનસ્સ પઠમં પણ્ણાનિ નિબ્બત્તન્તિ. પચ્છા સાખાપસાખાસઙ્ખાતા લતાતિ કત્વા વુત્તં. તત્થ યસ્સ અરિયમગ્ગભાવનાય અસતિ ઉપ્પજ્જનારહસ્સ અત્તભાવરુક્ખસ્સ અરિયમગ્ગસ્સ ભાવિતત્તા યં અવિજ્જાસઙ્ખાતં મૂલં, તસ્સ પતિટ્ઠાનભૂતં આસવાદિ ચ નત્થિ. મૂલગ્ગહણેનેવ ચેત્થ મૂલકારણત્તા બીજટ્ઠાનિયં કમ્મં તદભાવોપિ ગહિતોયેવાતિ વેદિતબ્બો. અસતિ ચ કમ્મબીજે તંનિમિત્તો વિઞ્ઞાણઙ્કુરો, વિઞ્ઞાણઙ્કુરનિમિત્તા ચ નામરૂપસળાયતનપત્તસાખાદયો ન નિબ્બત્તિસ્સન્તિયેવ. તેન વુત્તં – ‘‘યસ્સ મૂલં છમા નત્થિ, પણ્ણા નત્થિ કુતો લતા’’તિ.

તં ધીરં બન્ધના મુત્તન્તિ તં ચતુબ્બિધસમ્મપ્પધાનવીરિયયોગેન વિજિતમારત્તા ધીરં, તતો એવ સબ્બકિલેસાભિસઙ્ખારબન્ધનતો મુત્તં. કો તં નિન્દિતુમરહતીતિ એત્થ ન્તિ નિપાતમત્તં. એવં સબ્બકિલેસવિપ્પમુત્તં સીલાદિઅનુત્તરગુણસમન્નાગતં કો નામ વિઞ્ઞુજાતિકો નિન્દિતું ગરહિતું અરહતિ નિન્દાનિમિત્તસ્સેવ અભાવતો. દેવાપિ નં પસંસન્તીતિ અઞ્ઞદત્થુ દેવા સક્કાદયો ગુણવિસેસવિદૂ, અપિસદ્દેન મનુસ્સાપિ ખત્તિયપણ્ડિતાદયો પસંસન્તિ. કિઞ્ચ ભિય્યો બ્રહ્મુનાપિ પસંસિતો મહાબ્રહ્મુનાપિ અઞ્ઞેહિપિ બ્રહ્મનાગયક્ખગન્ધબ્બાદીહિપિ પસંસિતો થોમિતોયેવાતિ.

છટ્ઠસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.