૭. સુભૂતિસુત્તવણ્ણના

૫૭. સત્તમે સુભૂતીતિ તસ્સ થેરસ્સ નામં. સો હિ આયસ્મા પદુમુત્તરસ્સ ભગવતો પાદમૂલે કતાભિનીહારો કપ્પસતસહસ્સં ઉપચિતપુઞ્ઞસમ્ભારો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે ઉળારવિભવે ગહપતિકુલે ઉપ્પન્નો ભગવતો ધમ્મદેસનં સુત્વા સંવેગજાતો ઘરા નિક્ખમ્મ પબ્બજિત્વા કતાધિકારત્તા ઘટેન્તો વાયમન્તો ન ચિરસ્સેવ છળભિઞ્ઞો જાતો, બ્રહ્મવિહારભાવનાય પન ઉક્કંસપારમિપ્પત્તિયા ‘‘એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, મમ સાવકાનં ભિક્ખૂનં અરણવિહારીનં યદિદં સુભૂતી’’તિ (અ. નિ. ૧.૨૦૧) અરણવિહારે ભગવતા એતદગ્ગે ઠપિતો. સો એકદિવસં સાયન્હસમયં દિવાટ્ઠાનતો વિહારઙ્ગણં ઓતિણ્ણો ચતુપરિસમજ્ઝે ભગવન્તં ધમ્મં દેસેન્તં દિસ્વા ‘‘દેસનાપરિયોસાને વુટ્ઠહિત્વા વન્દિસ્સામી’’તિ કાલપરિચ્છેદં કત્વા ભગવતો અવિદૂરે અઞ્ઞતરસ્મિં રુક્ખમૂલે નિસિન્નો ફલસમાપત્તિં સમાપજ્જિ. તેન વુત્તં – ‘‘તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા સુભૂતિ…પે… સમાપજ્જિત્વા’’તિ.

તત્થ દુતિયજ્ઝાનતો પટ્ઠાય રૂપાવચરસમાધિ સબ્બોપિ અરૂપાવચરસમાધિ અવિતક્કસમાધિ એવ. ઇધ પન ચતુત્થજ્ઝાનપાદકો અરહત્તફલસમાધિ ‘‘અવિતક્કસમાધી’’તિ અધિપ્પેતો. દુતિયજ્ઝાનાદીહિ પહીના મિચ્છાવિતક્કા ન તાવ સુપ્પહીના અચ્ચન્તપહાનાભાવતો, અરિયમગ્ગેન પન પહીના એવ પુન પહાનકિચ્ચાભાવતો. તસ્મા અગ્ગમગ્ગપરિયોસાનભૂતો અરહત્તફલસમાધિ સબ્બેસં મિચ્છાવિતક્કાનં પહાનન્તે ઉપ્પન્નત્તા વિસેસતો ‘‘અવિતક્કસમાધી’’તિ વત્તબ્બતં અરહતિ, પગેવ ચતુત્થજ્ઝાનપાદકો. તેન વુત્તં – ‘‘ઇધ પન ચતુત્થજ્ઝાનપાદકો અરહત્તફલસમાધિ ‘અવિતક્કસમાધી’તિ અધિપ્પેતો’’તિ.

એતમત્થં વિદિત્વાતિ એતં આયસ્મતો સુભૂતિસ્સ સબ્બમિચ્છાવિતક્કસબ્બસંકિલેસપહાનસઙ્ખાતં અત્થં સબ્બાકારતો જાનિત્વા તદત્થદીપકં ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ.

તત્થ યસ્સ વિતક્કા વિધૂપિતાતિ યેન અરિયપુગ્ગલેન, યસ્સ વા અરિયપુગ્ગલસ્સ કામવિતક્કાદયો સબ્બેપિ મિચ્છાવિતક્કા વિધૂપિતા અરિયમગ્ગઞાણેન સન્તાપિતા સમુચ્છિન્ના. અજ્ઝત્તં સુવિકપ્પિતા અસેસાતિ નિયકજ્ઝત્તસઙ્ખાતે અત્તનો સન્તાને ઉપ્પજ્જનારહા સુવિકપ્પિતા સુટ્ઠુ વિકપ્પિતા અસેસતો, કિઞ્ચિપિ અસેસેત્વા સુસમુચ્છિન્નાતિ અત્થો. તં સઙ્ગમતિચ્ચ અરૂપસઞ્ઞીતિ એત્થ ન્તિ નિપાતમત્તં. અથ વા હેતુઅત્થો તંસદ્દો. યસ્મા અનવસેસેન મિચ્છાવિતક્કા સમુચ્છિન્ના, તસ્મા રાગસઙ્ગાદિકં પઞ્ચવિધં સઙ્ગં, સબ્બમ્પિ વા કિલેસસઙ્ગં અતિચ્ચ અતિક્કમિત્વા અતિક્કમનહેતુ રૂપસભાવાભાવતો રુપ્પનસઙ્ખાતસ્સ ચ વિકારસ્સ તત્થ અભાવતો નિબ્બિકારહેતુભાવતો વા ‘‘અરૂપ’’ન્તિ લદ્ધનામં નિબ્બાનં આરમ્મણં કત્વા પવત્તાહિ મગ્ગફલસઞ્ઞાહિ અરૂપસઞ્ઞી. ચતુયોગાતિગતોતિ કામયોગો ભવયોગો દિટ્ઠિયોગો અવિજ્જાયોગોતિ ચત્તારો યોગે યથારહં ચતૂહિપિ મગ્ગેહિ અતિક્કમિત્વા ગતો. ન જાતુ મેતીતિ મકારો પદસન્ધિકરો, જાતુ એકંસેનેવ પુનબ્ભવાય ન એતિ, આયતિં પુનબ્ભવાભિનિબ્બત્તિ તસ્સ નત્થીતિ અત્થો. ‘‘ન જાતિ મેતી’’તિપિ પઠન્તિ, સો એવત્થો. ઇતિ ભગવા આયસ્મતો સુભૂતિસ્સ અરહત્તફલસમાપત્તિવિહારં અનુપાદિસેસનિબ્બાનઞ્ચ આરબ્ભ પીતિવેગવિસ્સટ્ઠં ઉદાનં ઉદાનેસિ.

સત્તમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.