૧. ઉત્તરાથેરીગાથાવણ્ણના

સત્તકનિપાતે મુસલાનિ ગહેત્વાનાતિ ઉત્તરાય થેરિયા ગાથા. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારા તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયં કુસલં ઉપચિનન્તી, અનુક્કમેન સમ્ભાવિતકુસલમૂલા સમુપચિતવિમોક્ખસમ્ભારા પરિપક્કવિમુત્તિપરિપાચનીયધમ્મા હુત્વા, ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે સાવત્થિયં અઞ્ઞતરસ્મિં કુલગેહે નિબ્બત્તિત્વા ઉત્તરાતિ લદ્ધનામા અનુક્કમેન વિઞ્ઞુતં પત્વા પટાચારાય થેરિયા સન્તિકં ઉપસઙ્કમિ. થેરી તસ્સા ધમ્મં કથેસિ. સા ધમ્મં સુત્વા સંસારે જાતસંવેગા સાસને અભિપ્પસન્ના હુત્વા પબ્બજિ. પબ્બજિત્વા ચ કતપુબ્બકિચ્ચા પટાચારાય થેરિયા સન્તિકે વિપસ્સનં પટ્ઠપેત્વા ભાવનમનુયુઞ્જન્તી ઉપનિસ્સયસમ્પન્નતાય ઇન્દ્રિયાનં પરિપાકં ગતત્તા ચ ન ચિરસ્સેવ વિપસ્સનં ઉસ્સુક્કાપેત્વા સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તં પાપુણિ. અરહત્તં પન પત્વા અત્તનો પટિપત્તિં પચ્ચવેક્ખિત્વા ઉદાનવસેન –

૧૭૫. ‘‘મુસલાનિ ગહેત્વાન, ધઞ્ઞં કોટ્ટેન્તિ માણવા;

પુત્તદારાનિ પોસેન્તા, ધનં વિન્દન્તિ માણવા.

૧૭૬. ‘‘ઘટેથ બુદ્ધસાસને, યં કત્વા નાનુતપ્પતિ;

ખિપ્પં પાદાનિ ધોવિત્વા, એકમન્તં નિસીદથ.

૧૭૭. ‘‘ચિત્તં ઉપટ્ઠપેત્વાન, એકગ્ગં સુસમાહિતં;

પચ્ચવેક્ખથ સઙ્ખારે, પરતો નો ચ અત્તતો.

૧૭૮. ‘‘તસ્સાહં વચનં સુત્વા, પટાચારાનુસાસનિં;

પાદે પક્ખાલયિત્વાન, એકમન્તે ઉપાવિસિં.

૧૭૯. ‘‘રત્તિયા પુરિમે યામે, પુબ્બજાતિમનુસ્સરિં;

રત્તિયા મજ્ઝિમે યામે, દિબ્બચક્ખું વિસોધયિં.

૧૮૦. ‘‘રત્તિયા પચ્છિમે યામે, તમોક્ખન્ધં પદાલયિં;

તેવિજ્જા અથ વુટ્ઠાસિં, કતા તે અનુસાસની.

૧૮૧. ‘‘સક્કંવ દેવા તિદસા, સઙ્ગામે અપરાજિતં;

પુરક્ખત્વા વિહસ્સામિ, તેવિજ્જામ્હિ અનાસવા’’તિ. –

ઇમા ગાથા અભાસિ.

તત્થ ચિત્તં ઉપટ્ઠપેત્વાનાતિ ભાવનાચિત્તં કમ્મટ્ઠાને ઉપટ્ઠપેત્વા. કથં? એકગ્ગં સુસમાહિતં પચ્ચવેક્ખથાતિ પટિપત્તિં અવેક્ખથ, સઙ્ખારે અનિચ્ચાતિપિ, દુક્ખાતિપિ, અનત્તાતિપિ લક્ખણત્તયં વિપસ્સથાતિ અત્થો. ઇદઞ્ચ ઓવાદકાલે અત્તનો અઞ્ઞેસઞ્ચ ભિક્ખુનીનં થેરિયાદીનં ઓવાદસ્સ અનુવાદવસેન વુત્તં. પટાચારાનુસાસનિન્તિ પટાચારાય થેરિયા અનુસિટ્ઠિં. ‘‘પટાચારાય સાસન’’ન્તિપિ વા પાઠો.

અથ વુટ્ઠાસિન્તિ તેવિજ્જાભાવપ્પત્તિતો પચ્છા આસનતો વુટ્ઠાસિં. અયમ્પિ થેરી એકદિવસં પટાચારાય થેરિયા સન્તિકે કમ્મટ્ઠાનં સોધેત્વા અત્તનો વસનટ્ઠાનં પવિસિત્વા પલ્લઙ્કં આભુજિત્વા નિસીદિ. ‘‘ન તાવિમં પલ્લઙ્કં ભિન્દિસ્સામિ, યાવ મે ન અનુપાદાય આસવેહિ ચિત્તં વિમુચ્ચતી’’તિ નિચ્છયં કત્વા સમ્મસનં આરભિત્વા, અનુક્કમેન વિપસ્સનં ઉસ્સુક્કાપેત્વા મગ્ગપટિપાટિયા અભિઞ્ઞાપટિસમ્ભિદાપરિવારં અરહત્તં પત્વા એકૂનવીસતિયા પચ્ચવેક્ખણાઞાણાય પવત્તાય ‘‘ઇદાનિમ્હિ કતકિચ્ચા’’તિ સોમનસ્સજાતા ઇમા ગાથા ઉદાનેત્વા પાદે પસારેસિ અરુણુગ્ગમનવેલાયં. તતો સમ્મદેવ વિભાતાય રત્તિયા થેરિયા સન્તિકં ઉપગન્ત્વા ઇમા ગાથા પચ્ચુદાહાસિ. તેન વુત્તં ‘‘કતા તે અનુસાસની’’તિઆદિ. સેસં સબ્બં હેટ્ઠા વુત્તનયમેવ.

ઉત્તરાથેરીગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.