૩. સીહાથેરીગાથાવણ્ણના

અયોનિસો મનસિકારાતિઆદિકા સીહાય થેરિયા ગાથા. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારા તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયં કુસલં ઉપચિનિત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે વેસાલિયં સીહસેનાપતિનો ભગિનિયા ધીતા હુત્વા નિબ્બત્તિ. તસ્સા ‘‘માતુલસ્સ નામં કરોમા’’તિ સીહાતિ નામં અકંસુ. સા વિઞ્ઞુતં પત્વા એકદિવસં સત્થારા સીહસ્સ સેનાપતિનો ધમ્મે દેસિયમાને તં ધમ્મં સુત્વા પટિલદ્ધસદ્ધા માતાપિતરો અનુજાનાપેત્વા પબ્બજિ. પબ્બજિત્વા ચ વિપસ્સનં આરભિત્વાપિ બહિદ્ધા પુથુત્તારમ્મણે વિધાવન્તં ચિત્તં નિવત્તેતું અસક્કોન્તી સત્ત સંવચ્છરાનિ મિચ્છાવિતક્કેહિ બાધીયમાના ચિત્તસ્સાદં અલભન્તી ‘‘કિં મે ઇમિના પાપજીવિતેન, ઉબ્બન્ધિત્વા મરિસ્સામી’’તિ પાસં ગહેત્વા રુક્ખસાખાયં લગ્ગિત્વા તં અત્તનો કણ્ઠે પટિમુઞ્ચન્તી પુબ્બાચિણ્ણવસેન વિપસ્સનાય ચિત્તં અભિનીહરિ, અન્તિમભવિકતાય પાસસ્સ બન્ધનં ગીવટ્ઠાને અહોસિ, ઞાણસ્સ પરિપાકં ગતત્તા સા તાવદેવ વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તં પાપુણિ. અરહત્તં પત્તસમકાલમેવ ચ પાસબન્ધો ગીવતો મુચ્ચિત્વા વિનિવત્તિ. સા અરહત્તે પતિટ્ઠિતા ઉદાનવસેન –

૭૭. ‘‘અયોનિસો મનસિકારા, કામરાગેન અટ્ટિતા;

અહોસિં ઉદ્ધતા પુબ્બે, ચિત્તે અવસવત્તિની.

૭૮. ‘‘પરિયુટ્ઠિતા ક્લેસેહિ, સુભસઞ્ઞાનુવત્તિની;

સમં ચિત્તસ્સ ન લભિં, રાગચિત્તવસાનુગા.

૭૯. ‘‘કિસા પણ્ડુ વિવણ્ણા ચ, સત્ત વસ્સાનિ ચારિહં;

નાહં દિવા વા રત્તિં વા, સુખં વિન્દિં સુદુક્ખિતા.

૮૦. ‘‘તતો રજ્જું ગહેત્વાન, પાવિસિં વનમન્તરં;

વરં મે ઇધ ઉબ્બન્ધં, યઞ્ચ હીનં પુનાચરે.

૮૧. ‘‘દળ્હપાસં કરિત્વાન, રુક્ખસાખાય બન્ધિય;

પક્ખિપિં પાસં ગીવાયં, અથ ચિત્તં વિમુચ્ચિ મે’’તિ. –

ઇમા ગાથા અભાસિ.

તત્થ અયોનિસો મનસિકારાતિ અનુપાયમનસિકારેન, અસુભે સુભન્તિ વિપલ્લાસગ્ગાહેન. કામરાગેન અટ્ટિતાતિ કામગુણેસુ છન્દરાગેન પીળિતા. અહોસિં ઉદ્ધતા પુબ્બે, ચિત્તે અવસવત્તિનીતિ પુબ્બે મમ ચિત્તે મય્હં વસે અવત્તમાને ઉદ્ધતા નાનારમ્મણે વિક્ખિત્તચિત્તા અસમાહિતા અહોસિં.

પરિયુટ્ઠિતા ક્લેસેહિ, સુભસઞ્ઞાનુવત્તિનીતિ પરિયુટ્ઠાનપત્તેહિ કામરાગાદિકિલેસેહિ અભિભૂતા રૂપાદીસુ સુભન્તિ પવત્તાય કામસઞ્ઞાય અનુવત્તનસીલા. સમં ચિત્તસ્સ ન લભિં, રાગચિત્તવસાનુગાતિ કામરાગસમ્પયુત્તચિત્તસ્સ વસં અનુગચ્છન્તી ઈસકમ્પિ ચિત્તસ્સ સમં ચેતોસમથં ચિત્તેકગ્ગતં ન લભિં.

કિસા પણ્ડુ વિવણ્ણા ચાતિ એવં ઉક્કણ્ઠિતભાવેન કિસા ધમનિસન્થતગત્તા ઉપ્પણ્ડુપ્પણ્ડુકજાતા તતો એવ વિવણ્ણા વિગતછવિવણ્ણા ચ હુત્વા. સત્ત વસ્સાનીતિ સત્ત સંવચ્છરાનિ. ચારિહન્તિ ચરિં અહં. નાહં દિવા વા રત્તિં વા, સુખં વિન્દિં સુદુક્ખિતાતિ એવમહં સત્તસુ સંવચ્છરેસુ કિલેસદુક્ખેન દુક્ખિતા એકદાપિ દિવા વા રત્તિં વા સમણસુખં ન પટિલભિં.

તતોતિ કિલેસપરિયુટ્ઠાનેન સમણસુખાલાભભાવતો. રજ્જું ગહેત્વાન પાવિસિં, વનમન્તરન્તિ પાસરજ્જું આદાય વનન્તરં પાવિસિં. કિમત્થં પાવિસીતિ ચે આહ – ‘‘વરં મે ઇધ ઉબ્બન્ધં, યઞ્ચ હીનં પુનાચરે’’તિ યદહં સમણધમ્મં કાતું અસક્કોન્તી હીનં ગિહિભાવં પુન આચરે આચરેય્યં અનુતિટ્ઠેય્યં, તતો સતગુણેન સહસ્સગુણેન ઇમસ્મિં વનન્તરે ઉબ્બન્ધં બન્ધિત્વા મરણં મે વરં સેટ્ઠન્તિ અત્થો. અથ ચિત્તં વિમુચ્ચિ મેતિ યદા રુક્ખસાખાય બન્ધપાસં ગીવાયં પક્ખિપિ, અથ તદનન્તરમેવ વુટ્ઠાનગામિનિવિપસ્સનામગ્ગેન ઘટિતત્તા મગ્ગપટિપાટિયા સબ્બાસવેહિ મમ ચિત્તં વિમુચ્ચિ વિમુત્તં અહોસીતિ.

સીહાથેરીગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.