૯. અભયાથેરીગાથાવણ્ણના

અભયે ભિદુરો કાયોતિઆદિકા અભયત્થેરિયા ગાથા. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારા તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયં પુઞ્ઞં ઉપચિનન્તી સિખિસ્સ ભગવતો કાલે ખત્તિયમહાસાલકુલે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્વા અરુણરઞ્ઞો અગ્ગમહેસી અહોસિ. રાજા તસ્સા એકદિવસં ગન્ધસમ્પન્નાનિ સત્ત ઉપ્પલાનિ અદાસિ. સા તાનિ ગહેત્વા ‘‘કિં મે ઇમેહિ પિળન્ધન્તેહિ. યંનૂનાહં ઇમેહિ ભગવન્તં પૂજેસ્સામી’’તિ ચિન્તેત્વા નિસીદિ. ભગવા ચ ભિક્ખાચારવેલાયં રાજનિવેસનં પાવિસિ. સા ભગવન્તં દિસ્વા પસન્નમાનસા પચ્ચુગ્ગન્ત્વા તેહિ પુપ્ફેહિ પૂજેત્વા પઞ્ચપતિટ્ઠિતેન વન્દિ. સા તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તી ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે ઉજ્જેનિયં કુલગેહે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્વા અભયમાતુસહાયિકા હુત્વા તાય પબ્બજિતાય તસ્સા સિનેહેન સયમ્પિ પબ્બજિત્વા તાય સદ્ધિં રાજગહે વસમાના એકદિવસં અસુભદસ્સનત્થં સીતવનં અગમાસિ. સત્થા ગન્ધકુટિયં નિસિન્નોવ તસ્સા અનુભૂતપુબ્બં આરમ્મણં પુરતો કત્વા તસ્સા ઉદ્ધુમાતકાદિભાવં પકાસેસિ. તં દિસ્વા સંવેગમાનસા અટ્ઠાસિ. સત્થા ઓભાસં ફરિત્વા પુરતો નિસિન્નં વિય અત્તાનં દસ્સેત્વા –

૩૫. ‘‘અભયે ભિદુરો કાયો, યત્થ સત્તા પુથુજ્જના;

નિક્ખિપિસ્સામિમં દેહં, સમ્પજાના સતીમતી.

૩૬. ‘‘બહૂહિ દુક્ખધમ્મેહિ, અપ્પમાદરતાય મે;

તણ્હક્ખયો અનુપ્પત્તો, કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ. –

ઇમા ગાથા અભાસિ. સા ગાથાપરિયોસાને અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેરી ૨.૧.૭૧-૯૦) –

‘‘નગરે અરુણવતિયા, અરુણો નામ ખત્તિયો;

તસ્સ રઞ્ઞો અહું ભરિયા, વારિતં વારયામહં.

‘‘સત્તમાલં ગહેત્વાન, ઉપ્પલા દેવગન્ધિકા;

નિસજ્જ પાસાદવરે, એવં ચિન્તેસિ તાવદે.

‘‘કિં મે ઇમાહિ માલાહિ, સિરસારોપિતાહિ મે;

વરં મે બુદ્ધસેટ્ઠસ્સ, ઞાણમ્હિ અભિરોપિતં.

‘‘સમ્બુદ્ધં પટિમાનેન્તી, દ્વારાસન્ને નિસીદહં;

યદા એહિતિ સમ્બુદ્ધો, પૂજયિસ્સં મહામુનિં.

‘‘કકુધો વિલસન્તોવ, મિગરાજાવ કેસરી;

ભિક્ખુસઙ્ઘેન સહિતો, આગચ્છિ વીથિયા જિનો.

‘‘બુદ્ધસ્સ રંસિં દિસ્વાન, હટ્ઠા સંવિગ્ગમાનસા;

દ્વારં અવાપુરિત્વાન, બુદ્ધસેટ્ઠમપૂજયિં.

‘‘સત્ત ઉપ્પલપુપ્ફાનિ, પરિકિણ્ણાનિ અમ્બરે;

છદિં કરોન્તો બુદ્ધસ્સ, મત્થકે ધારયન્તિ તે.

‘‘ઉદગ્ગચિત્તા સુમના, વેદજાતા કતઞ્જલી;

તત્થ ચિત્તં પસાદેત્વા, તાવતિંસમગચ્છહં.

‘‘મહાનેલસ્સ છાદનં, ધારેન્તિ મમ મુદ્ધનિ;

દિબ્બગન્ધં પવાયામિ, સત્તુપ્પલસ્સિદં ફલં.

‘‘કદાચિ નીયમાનાય, ઞાતિસઙ્ઘેન મે તદા;

યાવતા પરિસા મય્હં, મહાનેલં ધરીયતિ.

‘‘સત્તતિ દેવરાજૂનં, મહેસિત્તમકારયિં;

સબ્બત્થ ઇસ્સરા હુત્વા, સંસરામિ ભવાભવે.

‘‘તેસટ્ઠિ ચક્કવત્તીનં, મહેસિત્તમકારયિં;

સબ્બે મમનુવત્તન્તિ, આદેય્યવચના અહું.

‘‘ઉપ્પલસ્સેવ મે વણ્ણો, ગન્ધો ચેવ પવાયતિ;

દુબ્બણ્ણિયં ન જાનામિ, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

‘‘ઇદ્ધિપાદેસુ કુસલા, બોજ્ઝઙ્ગભાવનારતા;

અભિઞ્ઞાપારમિપ્પત્તા, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

‘‘સતિપટ્ઠાનકુસલા, સમાધિઝાનગોચરા;

સમ્મપ્પધાનમનુયુત્તા, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

‘‘વીરિયં મે ધુરધોરય્હં, યોગક્ખેમાધિવાહનં;

સબ્બાસવપરિક્ખીણા, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો.

‘‘એકતિંસે ઇતો કપ્પે, યં પુપ્ફમભિપૂજયિં;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ. (અપ. થેરી ૨.૧.૭૧-૯૦);

અરહત્તં પન પત્વા ઉદાનેન્તી તા એવ ગાથા પરિવત્તિત્વા અભાસિ.

તત્થ અભયેતિ અત્તાનમેવ આલપતિ. ભિદુરોતિ ભિજ્જનસભાવો, અનિચ્ચોતિ અત્થો. યત્થ સત્તા પુથુજ્જનાતિ યસ્મિં ખણેન ભિજ્જનસીલે અસુચિદુગ્ગન્ધજેગુચ્છપટિક્કૂલસભાવે કાયે ઇમે અન્ધપુથુજ્જના સત્તા લગ્ગા લગ્ગિતા. નિક્ખિપિસ્સામિમં દેહન્તિ અહં પન ઇમં દેહં પૂતિકાયં પુન અનાદાનેન નિરપેક્ખા ખિપિસ્સામિ છડ્ડેસ્સામિ. તત્થ કારણમાહ ‘‘સમ્પજાના સતીમતી’’તિ.

બહૂહિ દુક્ખધમ્મેહીતિ જાતિજરાદીહિ અનેકેહિ દુક્ખધમ્મેહિ ફુટ્ઠાયાતિ અધિપ્પાયો. અપ્પમાદરતાયાતિ તાય એવ દુક્ખોતિણ્ણતાય પટિલદ્ધસંવેગત્તા સતિઅવિપ્પવાસસઙ્ખાતે અપ્પમાદે રતાય. સેસં વુત્તનયમેવ. એત્થ ચ સત્થારા દેસિતનિયામેન –

‘‘નિક્ખિપાહિ ઇમં દેહં, અપ્પમાદરતાય તે;

તણ્હક્ખયં પાપુણાહિ, કરોહિ બુદ્ધસાસન’’ન્તિ. –

પાઠો, થેરિયા વુત્તનિયામેનેવ પન સંગીતિં આરોપિતત્તા. અપ્પમાદરતાય તેતિ અપ્પમાદરતાય તયા ભવિતબ્બન્તિ અત્થો.

અભયાથેરીગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.