૬. મેત્તિકાથેરીગાથાવણ્ણના

કિઞ્ચાપિ ખોમ્હિ દુક્ખિતાતિઆદિકા મેત્તિકાય થેરિયા ગાથા. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારા તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયં પુઞ્ઞં ઉપચિનન્તી સિદ્ધત્થસ્સ ભગવતો કાલે ગહપતિકુલે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્વા સત્થુ ચેતિયે રતનેન પટિમણ્ડિતાય મેખલાય પૂજં અકાસિ. સા તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તી ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે રાજગહે બ્રાહ્મણમહાસાલકુલે નિબ્બત્તિ. સેસં અનન્તરે વુત્તસદિસં. અયં પન પટિભાગકૂટં અભિરુહિત્વા સમણધમ્મં કરોન્તી વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેરી ૨.૧.૨૦-૨૫) –

‘‘સિદ્ધત્થસ્સ ભગવતો, થૂપકારાપિકા અહું;

મેખલિકા મયા દિન્ના, નવકમ્માય સત્થુનો.

‘‘નિટ્ઠિતે ચ મહાથૂપે, મેખલં પુનદાસહં;

લોકનાથસ્સ મુનિનો, પસન્ના સેહિ પાણિભિ.

‘‘ચતુન્નવુતિતો કપ્પે, યં મેખલમદં તદા;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, થૂપકારસ્સિદં ફલં.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

અરહત્તં પન પત્વા અત્તનો પટિપત્તિં પચ્ચવેક્ખિત્વા ઉદાનવસેન –

૨૯. ‘‘કિઞ્ચાપિ ખોમ્હિ દુક્ખિતા, દુબ્બલા ગતયોબ્બના;

દણ્ડમોલુબ્ભ ગચ્છામિ, પબ્બતં અભિરૂહિય.

૩૦. ‘‘નિક્ખિપિત્વાન સઙ્ઘાટિં, પત્તકઞ્ચ નિકુજ્જિય;

નિસિન્ના ચમ્હિ સેલમ્હિ, અથ ચિત્તં વિમુચ્ચિ મે;

તિસ્સો વિજ્જા અનુપ્પત્તા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ. –

ઇમા દ્વે ગાથા અભાસિ.

તત્થ દુક્ખિતાતિ રોગાભિભવેન દુક્ખિતા સઞ્જાતદુક્ખા દુક્ખપ્પત્તા. દુબ્બલાતિ તાય ચેવ દુક્ખપ્પત્તિયા, જરાજિણ્ણતાય ચ બલવિરહિતા. તેનાહ ‘‘ગતયોબ્બના’’તિ, અદ્ધગતાતિ અત્થો.

અથ ચિત્તં વિમુચ્ચિ મેતિ સેલમ્હિ પાસાણે નિસિન્ના ચમ્હિ, અથ તદનન્તરં વીરિયસમતાય સમ્મદેવ યોજિતત્તા મગ્ગપટિપાટિયા સબ્બેહિપિ આસવેહિ મમ ચિત્તં વિમુચ્ચિ. સેસં વુત્તનયમેવ.

મેત્તિકાથેરીગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.