૩. સુમઙ્ગલમાતુથેરીગાથાવણ્ણના

સુમુત્તિકાતિઆદિકા સુમઙ્ગલમાતાય થેરિયા ગાથા. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારા તત્થ તત્થ ભવે કુસલં ઉપચિનિત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે સાવત્થિયં દલિદ્દકુલે નિબ્બત્તિત્વા વયપ્પત્તા અઞ્ઞતરસ્સ નળકારસ્સ દિન્ના પઠમગબ્ભેયેવ પચ્છિમભવિકં પુત્તં લભિ. તસ્સ સુમઙ્ગલોતિ નામં અહોસિ. તતો પટ્ઠાય સા સુમઙ્ગલમાતાતિ પઞ્ઞાયિત્થ. યસ્મા પનસ્સા નામગોત્તં ન પાકટં, તસ્મા ‘‘અઞ્ઞતરા થેરી ભિક્ખુની અપઞ્ઞાતા’’તિ પાળિયં વુત્તં. સોપિસ્સા પુત્તો વિઞ્ઞુતં પત્તો પબ્બજિત્વા સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તં પત્વા સુમઙ્ગલત્થેરોતિ પાકટો અહોસિ. તસ્સ માતા ભિક્ખુનીસુ પબ્બજિત્વા વિપસ્સનાય કમ્મં કરોન્તી એકદિવસં ગિહિકાલે અત્તના લદ્ધદુક્ખં પચ્ચવેક્ખિત્વા સંવેગજાતા વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તં પત્વા ઉદાનેન્તી –

૨૩. ‘‘સુમુત્તિકા સુમુત્તિકા, સાધુમુત્તિકામ્હિ મુસલસ્સ;

અહિરિકો મે છત્તકં વાપિ, ઉક્ખલિકા મે દેડ્ડુભં વાતિ.

૨૪. ‘‘રાગઞ્ચ અહં દોસઞ્ચ, ચિચ્ચિટિ ચિચ્ચિટીતિ વિહનામિ;

સા રુક્ખમૂલમુપગમ્મ, ‘અહો સુખ’ન્તિ સુખતો ઝાયામી’’તિ. –

ઇમા દ્વે ગાથા અભાસિ.

તત્થ સુમુત્તિકાતિ સુમુત્તા. ક-કારો પદપૂરણમત્તં, સુટ્ઠુ મુત્તા વતાતિ અત્થો. સા સાસને અત્તના પટિલદ્ધસમ્પત્તિં દિસ્વા પસાદવસેન, તસ્સા વા પસંસાવસેન આમન્તેત્વા વુત્તં ‘‘સુમુત્તિકા સુમુત્તિકા’’તિ. યં પન ગિહિકાલે વિસેસતો જિગુચ્છતિ, તતો વિમુત્તિં દસ્સેન્તી ‘‘સાધુમુત્તિકામ્હી’’તિઆદિમાહ. તત્થ સાધુમુત્તિકામ્હીતિ સમ્મદેવ મુત્તા વત અમ્હિ. મુસલસ્સાતિ મુસલતો. અયં કિર દલિદ્દભાવેન ગિહિકાલે સયમેવ મુસલકમ્મં કરોતિ, તસ્મા એવમાહ. અહિરિકો મેતિ મમ સામિકો અહિરિકો નિલ્લજ્જો, સો મમ ન રુચ્ચતીતિ વચનસેસો. પકતિયાવ કામેસુ વિરત્તચિત્તતાય કામાધિમુત્તાનં પવત્તિં જિગુચ્છન્તી વદતિ. છત્તકં વાપીતિ જીવિતહેતુકેન કરીયમાનં છત્તકમ્પિ મે ન રુચ્ચતીતિ અત્થો. વા-સદ્દો અવુત્તસમુચ્ચયત્થો, તેન પેળાચઙ્કોટકાદિં સઙ્ગણ્હાતિ. વેળુદણ્ડાદીનિ ગહેત્વા દિવસે દિવસે છત્તાદીનં કરણવસેન દુક્ખજીવિતં જિગુચ્છન્તી વદતિ. ‘‘અહિતકો મે વાતો વાતી’’તિ કેચિ વત્વા અહિતકો જરાવહો ગિહિકાલે મમ સરીરે વાતો વાયતીતિ અત્થં વદન્તિ. અપરે પન ‘‘અહિતકો પરેસં દુગ્ગન્ધતરો ચ મમ સરીરતો વાતો વાયતી’’તિ અત્થં વદન્તિ. ઉક્ખલિકા મે દેડ્ડુભં વાતીતિ મે મમ ભત્તપચનભાજનં ચિરપારિવાસિકભાવેન અપરિસુદ્ધતાય ઉદકસપ્પગન્ધં વાયતિ, તતો અહં સાધુમુત્તિકામ્હીતિ યોજના.

રાગઞ્ચ અહં દોસઞ્ચ, ચિચ્ચિટિ ચિચ્ચિટીતિ વિહનામીતિ અહં કિલેસજેટ્ઠકં રાગઞ્ચ દોસઞ્ચ ચિચ્ચિટિ ચિચ્ચિટીતિ ઇમિના સદ્દેન સદ્ધિં વિહનામિ વિનાસેમિ, પજહામીતિ અત્થો. સા કિર અત્તનો સામિકં જિગુચ્છન્તી તેન દિવસે દિવસે ફાલિયમાનાનં સુક્ખાનં વેળુદણ્ડાદીનં સદ્દં ગરહન્તી તસ્સ પહાનં રાગદોસપહાનેન સમં કત્વા અવોચ. સા રુક્ખમૂલમુપગમ્માતિ સા અહં સુમઙ્ગલમાતા વિવિત્તં રુક્ખમૂલં ઉપસઙ્કમિત્વા. સુખતો ઝાયામીતિ સુખન્તિ ઝાયામિ, કાલેન કાલં સમાપજ્જન્તી ફલસુખં નિબ્બાનસુખઞ્ચ પટિસંવેદિયમાના ફલજ્ઝાનેન ઝાયામીતિ અત્થો. અહો સુખન્તિ ઇદં પનસ્સા સમાપત્તિતો પચ્છા પવત્તમનસિકારવસેન વુત્તં, પુબ્બાભોગવસેનાતિપિ યુજ્જતેવ.

સુમઙ્ગલમાતુથેરીગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.