૯. ચન્દનત્થેરગાથાવણ્ણના

જાતરૂપેનાતિઆદિકા આયસ્મતો ચન્દનત્થેરસ્સ ગાથા. કા ઉપ્પત્તિ? અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો ઇતો એકતિંસે કપ્પે બુદ્ધસુઞ્ઞે લોકે રુક્ખદેવતા હુત્વા નિબ્બત્તો સુદસ્સનં નામ પચ્ચેકબુદ્ધં પબ્બતન્તરે વસન્તં દિસ્વા પસન્નમાનસો કુટજપુપ્ફેહિ પૂજં અકાસિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે સાવત્થિયં વિભવસમ્પન્ને કુલે નિબ્બત્તિત્વા ચન્દનોતિ લદ્ધનામો વયપ્પત્તો ઘરાવાસં વસન્તો સત્થુ સન્તિકે ધમ્મં સુત્વા સોતાપન્નો અહોસિ. સો એકં પુત્તં લભિત્વા ઘરાવાસં પહાય પબ્બજિત્વા વિપસ્સનાય કમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વા અરઞ્ઞે વિહરન્તો સત્થારં વન્દિતું સાવત્થિં આગતો સુસાને વસતિ. તસ્સ આગતભાવં સુત્વા પુરાણદુતિયિકા અલઙ્કતપટિયત્તા દારકં આદાય મહતા પરિવારેન થેરસ્સ સન્તિકં ગચ્છતિ – ‘‘ઇત્થિકુત્તાદીહિ નં પલોભેત્વા ઉપ્પબ્બાજેસ્સામી’’તિ. થેરો તં આગચ્છન્તિં દૂરતોવ દિસ્વા ‘‘ઇદાનિસ્સા અવિસયો ભવિસ્સામી’’તિ યથારદ્ધં વિપસ્સનં ઉસ્સુક્કાપેત્વા છળભિઞ્ઞો અહોસિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેર ૨.૫૨.૩૭-૪૩) –

‘‘હિમવન્તસ્સાવિદૂરે, વસલો નામ પબ્બતો;

બુદ્ધો સુદસ્સનો નામ, વસતે પબ્બતન્તરે.

‘‘પુપ્ફં હેમવન્તં મય્હ, વેહાસં અગમાસહં;

તત્થદ્દસાસિં સમ્બુદ્ધં, ઓઘતિણ્ણમનાસવં.

‘‘પુપ્ફં કુટજમાદાય, સિરે કત્વાન અઞ્જલિં;

બુદ્ધસ્સ અભિરોપેસિં, સયમ્ભુસ્સ મહેસિનો.

‘‘એકતિંસે ઇતો કપ્પે, યં પુપ્ફમભિપૂજયિં;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

છળભિઞ્ઞો પન હુત્વા આકાસે ઠત્વા તસ્સા ધમ્મં દેસેત્વા સરણેસુ ચ સીલેસુ ચ પતિટ્ઠાપેત્વા સયં અત્તના પુબ્બે વસિતટ્ઠાનમેવ ગતો. સહાયભિક્ખૂહિ – ‘‘વિપ્પસન્નાનિ ખો તે, આવુસો, ઇન્દ્રિયાનિ, કચ્ચિ તયા સચ્ચાનિ પટિવિદ્ધાની’’તિ પુટ્ઠો –

૨૯૯. ‘‘જાતરૂપેન સઞ્છન્ના, દાસીગણપુરક્ખતા;

અઙ્કેન પુત્તમાદાય, ભરિયા મં ઉપાગમિ.

૩૦૦. ‘‘તઞ્ચ દિસ્વાન આયન્તિં, સકપુત્તસ્સ માતરં;

અલઙ્કતં સુવસનં, મચ્ચુપાસંવ ઓડ્ડિતં.

૩૦૧. ‘‘તતો મે મનસીકારો, યોનિસો ઉદપજ્જથ;

આદીનવો પાતુરહુ, નિબ્બિદા સમતિટ્ઠથ.

૩૦૨. ‘‘તતો ચિત્તં વિમુચ્ચિ મે, પસ્સ ધમ્મસુધમ્મતં;

તિસ્સો વિજ્જા અનુપ્પત્તા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ. –

ઇમાહિ ગાથાહિ અત્તનો પટિપત્તિં કથેન્તો અઞ્ઞં બ્યાકાસિ.

તત્થ જાતરૂપેન સઞ્છન્નાતિ જાતરૂપમયેન સીસૂપગાદિઅલઙ્કારેન અલઙ્કરણવસેન પટિચ્છાદિતસરીરા, સબ્બાભરણભૂસિતાતિ અત્થો. દાસીગણપુરક્ખતાતિ યથારહં અલઙ્કતપટિયત્તેન અત્તનો દાસિગણેન પુરતો કતા પરિવારિતાતિ અત્થો. અઙ્કેન પુત્તમાદાયાતિ ‘‘અપિ નામ પુત્તમ્પિ દિસ્વા ગેહસ્સિતસાતો ભવેય્યા’’તિ પુત્તં અત્તનો અઙ્કેન ગહેત્વા.

આયન્તિન્તિ આગચ્છન્તિં. સકપુત્તસ્સ માતરન્તિ મમ ઓરસપુત્તસ્સ જનનિં, મય્હં પુરાણદુતિયિકન્તિ અત્થો. સબ્બમિદં થેરો અત્તનો કામરાગસમુચ્છેદં બહુમઞ્ઞન્તો વદતિ. યોનિસો ઉદપજ્જથાતિ ‘‘એવરૂપાપિ નામ સમ્પત્તિ જરાબ્યાધિમરણેહિ અભિભુય્યતિ, અહો સઙ્ખારા અનિચ્ચા અધુવા અનસ્સાસિકા’’તિ એવં યોનિસોમનસિકારો ઉપ્પજ્જિ. સેસં હેટ્ઠા વુત્તનયમેવ.

ચન્દનત્થેરગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.