૭. રાધત્થેરગાથાવણ્ણના

યથા અગારં દુચ્છન્નન્તિઆદિકા આયસ્મતો રાધત્થેરસ્સ ગાથા. કા ઉપ્પત્તિ? અયં કિર પદુમુત્તરસ્સ ભગવતો કાલે હંસવતીનગરે કુલગેહે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્તો વિહારં ગન્ત્વા સત્થારં ઉપસઙ્કમિત્વા વન્દિત્વા એકમન્તં નિસિન્નો સત્થારા એકં ભિક્ખું પટિભાનેય્યકાનં અગ્ગટ્ઠાને ઠપિયમાનં દિસ્વા સયં તં ઠાનન્તરં પત્થેત્વા મહાદાનં પવત્તેસિ. સત્થુ ઉળારઞ્ચ પૂજં અકાસિ. સો એવં કતપણિધાનો તતો ચુતો તત્થ તત્થ ભવે પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો વિપસ્સિસ્સ ભગવતો કાલે કુલગેહે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્તો એકદિવસં સત્થારં પિણ્ડાય ગચ્છન્તં દિસ્વા પસન્નમાનસો મધુરાનિ અમ્બફલાની અદાસિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવલોકે નિબ્બત્તિત્વા અપરાપરં પુઞ્ઞાનિ કત્વા દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો અમ્હાકં ભગવતો કાલે રાજગહે બ્રાહ્મણકુલે નિબ્બત્તિત્વા રાધોતિ લદ્ધનામો વયપ્પત્તો હુત્વા ઘરાવાસં વસન્તો મહલ્લકકાલે પુત્તદારેહિ અપસાદિતો, ‘‘કિં મે ઘરાવાસેન, પબ્બજિસ્સામી’’તિ વિહારં ગન્ત્વા થેરે ભિક્ખૂ ઉપસઙ્કમિત્વા પબ્બજ્જં યાચિત્વા તેહિ ‘‘અયં બ્રાહ્મણો જિણ્ણો ન સક્કોતિ વત્તપટિવત્તં પૂરેતુ’’ન્તિ પટિક્ખિત્તો સત્થુ સન્તિકં ગન્ત્વા અત્તનો અજ્ઝાસયં પવેદેત્વા સત્થારા ઉપનિસ્સયસમ્પત્તિં ઓલોકેત્વા આણત્તેન ધમ્મસેનાપતિના પબ્બાજિતો વિપસ્સનં પટ્ઠપેત્વા નચિરસ્સેવ અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેર ૨.૫૧.૬૩-૬૭) –

‘‘સુવણ્ણવણ્ણં સમ્બુદ્ધં, આહુતીનં પટિગ્ગહં;

રથિયં પટિપજ્જન્તં, પાદફલં અદાસહં.

‘‘એકનવુતિતો કપ્પે, યં ફલં અદદિં તદા;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, ફલદાનસ્સિદં ફલં.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

અરહત્તં પન પત્વા સત્થુ સન્તિકાવચરો હુત્વા વિચરન્તો સત્થુ ધમ્મદેસનાપટિભાનસ્સ પચ્ચયભૂતાનં પટિભાનજાનનકાનં અગ્ગો જાતો. થેરસ્સ હિ દિટ્ઠિસમુદાચારઞ્ચ આગમ્મ દસબલસ્સ નવનવા ધમ્મદેસના પટિભાતિ. તેનાહ ભગવા – ‘‘એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, મમ સાવકાનં ભિક્ખૂનં પટિભાનેય્યકાનં યદિદં રાધો’’તિ (અ. નિ. ૧.૨૧૯, ૨૩૩). સો એકદિવસં ‘‘ઇમે સત્તા અભાવનાય રાગેન અભિભુય્યન્તિ, ભાવનાય સતિ તં નત્થી’’તિ ભાવનં થોમેન્તો ‘‘યથા અગાર’’ન્તિઆદિના ગાથાદ્વયમાહ.

૧૩૩-૪. તત્થ અગારન્તિ યંકિઞ્ચિ ગેહં. દુચ્છન્નન્તિ વિરળચ્છન્નં છિદ્દાવછિદ્દં. સમતિવિજ્ઝતીતિ વસ્સવુટ્ઠિ વિનિવિજ્ઝતિ. અભાવિતન્તિ તં અગારં વુટ્ઠિ વિય ભાવનાય રહિતત્તા અભાવિતં ચિત્તં. રાગો સમતિવિજ્ઝતીતિ ન કેવલં રાગોવ દોસમોહમાનાદયોપિ સબ્બકિલેસા તથારૂપં ચિત્તં અતિવિજ્ઝન્તિયેવ. સુભાવિતન્તિ સમથવિપસ્સનાભાવનાહિ સુટ્ઠુ ભાવિતં, એવરૂપં ચિત્તં સુચ્છન્નં ગેહં વુટ્ઠિ વિય રાગાદયો કિલેસા અતિવિજ્ઝિતું ન સક્કોન્તીતિ.

રાધત્થેરગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.