૫. માલુક્યપુત્તત્થેરગાથાવણ્ણના

રૂપં દિસ્વા સતિ મુટ્ઠાતિઆદિકા આયસ્મતો માલુક્યપુત્તસ્સ ગાથા. ઇમસ્સ આયસ્મતો વત્થુ હેટ્ઠા છક્કનિપાતે (થેરગા. ૩૯૯ આદયો) વુત્તમેવ. તા પન ગાથા થેરેન અરહત્તે પતિટ્ઠિતેન ઞાતીનં ધમ્મદેસનાવસેન ભાસિતા. ઇધ પન પુથુજ્જનકાલે ‘‘સાધુ મે, ભન્તે, ભગવા સંખિત્તેન ધમ્મં દેસેતૂ’’તિ યાચિતેન સત્થારા ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, માલુક્યપુત્ત, યે તે ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યા રૂપા અદિટ્ઠા અદિટ્ઠપુબ્બા, ન ચ પસ્સસિ, ન ચ તે હોતિ પસ્સેય્યન્તિ, અત્થિ તે તત્થ છન્દો વા રાગો વા પેમં વા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘યે તે સોતવિઞ્ઞેય્યા સદ્દા…પે… ઘાન…જિવ્હા…કાય…મનોવિઞ્ઞેય્યા ધમ્મા અવિઞ્ઞાતા અવિઞ્ઞાતપુબ્બા, ન ચ વિજાનાસિ, ન ચ તે હોતિ વિજાનેય્યન્તિ, અત્થિ તે તત્થ છન્દો વા રાગો વા પેમં વા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘એત્થ ચ તે, માલુક્યપુત્ત, દિટ્ઠસુતમુતવિઞ્ઞાતબ્બેસુ ધમ્મેસુ દિટ્ઠે દિટ્ઠમત્તં ભવિસ્સતિ, સુતે સુતમત્તં, મુતે મુતમત્તં, વિઞ્ઞાતે વિઞ્ઞાતમત્તં ભવિસ્સતિ. યતો ખો તે, માલુક્યપુત્ત, દિટ્ઠસુતમુતવિઞ્ઞાતબ્બેસુ ધમ્મેસુ દિટ્ઠે દિટ્ઠમત્તં, સુતે સુતમત્તં, મુતે મુતમત્તં, વિઞ્ઞાતે વિઞ્ઞાતમત્તં ભવિસ્સતિ, તતો ત્વં, માલુક્યપુત્ત, ન તેન. યતો ત્વં, માલુક્યપુત્ત, ન તેન, તતો ત્વં, માલુક્યપુત્ત, ન તત્થ. યતો ત્વં, માલુક્યપુત્ત, ન તત્થ, તતો ત્વં, માલુક્યપુત્ત, નેવિધ ન હુરં ન ઉભયમન્તરેન, એસેવન્તો દુક્ખસ્સા’’તિ (સં. નિ. ૪.૯૫). સંખિત્તેન ધમ્મે દેસિતે તસ્સ ધમ્મસ્સ સાધુકં ઉગ્ગહિતભાવં પકાસેન્તેન –

૭૯૪. ‘‘રૂપં દિસ્વા સતિ મુટ્ઠા, પિયં નિમિત્તં મનસિ કરોતો;

સારત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ અજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

૭૯૫. ‘‘તસ્સ વડ્ઢન્તિ વેદના, અનેકા રૂપસમ્ભવા;

અભિજ્ઝા ચ વિહેસા ચ, ચિત્તમસ્સૂપહઞ્ઞતિ;

એવમાચિનતો દુક્ખં, આરા નિબ્બાન વુચ્ચતિ.

૭૯૬. ‘‘સદ્દં સુત્વા સતિ મુટ્ઠા, પિયં નિમિત્તં મનસિ કરોતો;

સારત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ અજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

૭૯૭. ‘‘તસ્સ વડ્ઢન્તિ વેદના, અનેકા સદ્દસમ્ભવા;

અભિજ્ઝા ચ વિહેસા ચ, ચિત્તમસ્સૂપહઞ્ઞતિ;

એવમાચિનતો દુક્ખં, આરા નિબ્બાન વુચ્ચતિ.

૭૯૮. ‘‘ગન્ધં ઘત્વા સતિ મુટ્ઠા, પિયં નિમિત્તં મનસિ કરોતો;

સારત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ અજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

૭૯૯. ‘‘તસ્સ વડ્ઢન્તિ વેદના, અનેકા ગન્ધસમ્ભવા;

અભિજ્ઝા ચ વિહેસા ચ, ચિત્તમસ્સૂપહઞ્ઞતિ;

એવમાચિનતો દુક્ખં, આરા નિબ્બાન વુચ્ચતિ.

૮૦૦. ‘‘રસં ભોત્વા સતિ મુટ્ઠા, પિયં નિમિત્તં મનસિ કરોતો;

સારત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ અજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

૮૦૧. ‘‘તસ્સ વડ્ઢન્તિ વેદના, અનેકા રસસમ્ભવા;

અભિજ્ઝા ચ વિહેસા ચ, ચિત્તમસ્સૂપહઞ્ઞતિ;

એવમાચિનતો દુક્ખં, આરા નિબ્બાન વુચ્ચતિ.

૮૦૨. ‘‘ફસ્સં ફુસ્સ સતિ મુટ્ઠા, પિયં નિમિત્તં મનસિ કરોતો;

સારત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ અજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

૮૦૩. ‘‘તસ્સ વડ્ઢન્તિ વેદના, અનેકા ફસ્સસમ્ભવા;

અભિજ્ઝા ચ વિહેસા ચ, ચિત્તમસ્સૂપહઞ્ઞતિ;

એવમાચિનતો દુક્ખં, આરા નિબ્બાન વુચ્ચતિ.

૮૦૪. ‘‘ધમ્મં ઞત્વા સતિ મુટ્ઠા, પિયં નિમિત્તં મનસિ કરોતો;

સારત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ અજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

૮૦૫. ‘‘તસ્સ વડ્ઢન્તિ વેદના, અનેકા ધમ્મસમ્ભવા;

અભિજ્ઝા ચ વિહેસા ચ, ચિત્તમસ્સૂપહઞ્ઞતિ;

એવમાચિનતો દુક્ખં, આરા નિબ્બાન વુચ્ચતિ.

૮૦૬. ‘‘ન સો રજ્જતિ રૂપેસુ, રૂપં દિસ્વા પટિસ્સતો;

વિરત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ નાજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ.

૮૦૭. ‘‘યથાસ્સ પસ્સતો રૂપં, સેવતો ચાપિ વેદનં;